Luận án Sử dụng nghiên cứu bài học để phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh trung học cơ sở

Tên luận án:

Cơ sở lý luận của Lý thuyết kiến tạo trong dạy học toán

Ngành:

Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Tài liệu này là bản tóm tắt luận án tiến sĩ Khoa học Giáo dục được thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán (Mã số: 62.14.01.11). Luận án của tác giả Hoa Ánh Tường tập trung vào việc nghiên cứu cơ sở lý luận của lý thuyết kiến tạo trong dạy học toán. Trong đó, giao tiếp toán học được xác định là một năng lực cốt lõi cần phát triển cho học sinh, theo quan điểm của Luis Radford (2004) và Chang (2008).

Mục tiêu của luận án là khảo sát các phương thức cơ bản của giao tiếp toán học mà học sinh Việt Nam thể hiện trong lớp học và đề xuất các hình thức tổ chức phù hợp. Luận án đã xác định bốn hình thức giao tiếp cơ bản trong lớp học toán, bao gồm giao tiếp bằng lời, bằng cách lắng nghe và bằng cách đọc. Đối tượng nghiên cứu của luận án là các sản phẩm bộc lộ qua cách vận dụng các phương thức giao tiếp toán học cơ bản và cách tổ chức các hoạt động này.

Nội dung nghiên cứu cũng hướng đến việc hình thành và phát triển các phẩm chất trí tuệ cho học sinh thông qua việc tích hợp các tình huống thực tế gắn liền với nội dung dạy học. Các hoạt động minh họa trong luận án bao gồm việc giải quyết các bài toán về hình học như chia hình thang thành các hình tam giác đã biết cách tìm diện tích, hoặc chuyển đổi hình thang thành hình khác để tính diện tích, cũng như các bài toán thực tế về tính diện tích các miếng đất hình chữ nhật được chia thành các hình thang. Học sinh được khuyến khích thể hiện khả năng trình bày chứng minh, vận dụng kiến thức từ trường hợp cụ thể sang tổng quát, tìm kiếm các cách giải khác nhau và tranh luận để giải thích lựa chọn phương án giải quyết bài toán.

Luận án đề xuất vai trò của giáo viên trong việc tạo ra các loại hình biểu diễn toán học phù hợp để giúp học sinh giải quyết các bài toán kết thúc mở. Các kết luận và vận dụng của luận án nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết kế bài học có tích hợp bài toán kết thúc mở và các biểu diễn toán học gắn liền với tình huống thực tế, nhằm giúp học sinh huy động và vận dụng kiến thức. Đồng thời, cần xây dựng môi trường học tập toán học hợp tác theo cặp hay nhóm nhỏ, tạo điều kiện để học sinh thể hiện quan điểm toán học, giải thích tính khả thi, hợp lý của cách giải quyết vấn đề và trình bày chứng minh rõ ràng, chính xác. Luận án cũng đề xuất các hướng xây dựng môi trường học tập và cách tổ chức lớp học nhằm thúc đẩy và phát triển quá trình giao tiếp toán học cho học sinh.