Luận án Nghiên cứu thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong các chương trình giảm nghèo vùng Tây Bắc

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH GIẢM NGHÈO VÙNG TÂY BẮC

Ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp (PTNN) trong các chương trình giảm nghèo tại vùng Tây Bắc, một khu vực có tỷ lệ nghèo cao nhất cả nước (31,24% theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020). Đề tài xuất phát từ thực trạng PTNN của vùng còn chậm, chưa tương xứng với tiềm năng, và các chính sách hỗ trợ giảm nghèo trước đây còn nhiều bất cập, chồng chéo, phân tán nguồn lực, công tác lập kế hoạch yếu, dẫn đến hiệu quả hạn chế. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải làm rõ thực trạng, kết quả, yếu tố tích cực và bất cập, cũng như các nhân tố ảnh hưởng để đề xuất giải pháp hiệu quả.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong giảm nghèo vùng Tây Bắc, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp tăng cường hiệu quả chính sách trong thời gian tới. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chính sách, và đề xuất giải pháp. Nghiên cứu tập trung vào các vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong các Chương trình Giảm nghèo (CTGN) giai đoạn 2000-2020, với phạm vi khảo sát tại 6 tỉnh Tây Bắc, đặc biệt là Sơn La và Lào Cai.

Luận án đóng góp về lý luận bằng cách hệ thống hóa và làm sáng tỏ lý luận về thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong giảm nghèo, làm rõ mối quan hệ giữa nông nghiệp và giảm nghèo, vai trò của chính sách, và phân biệt phương thức can thiệp. Về thực tiễn, đề tài phân tích kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam, vẽ bức tranh tổng quát về thực hiện và kết quả chính sách, chỉ ra những bất cập trong nội dung và triển khai, lượng hóa mối tương quan giữa hỗ trợ PTNN và tình trạng thoát nghèo. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, cơ chế chính sách đã chuyển dịch từ áp đặt sang tự chủ, từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ cộng đồng/nhóm hộ, và từ cho không sang cho vay. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế trong phân cấp, phối hợp, huy động nguồn lực và giám sát. Các hỗ trợ vật chất như nhận khoán, chăm sóc rừng, giống cây trồng, phân bón, thức ăn chăn nuôi, tín dụng có tác động tiêu cực đến khả năng thoát nghèo của hộ. Ngược lại, các hỗ trợ phi vật chất như tập huấn khuyến nông, tham gia mô hình giảm nghèo và tiêu thụ sản phẩm lại có ảnh hưởng tích cực. Từ đó, đề tài đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách, kiện toàn bộ máy tổ chức, đổi mới công tác lập kế hoạch, tăng cường huy động nguồn lực, phân cấp, phối hợp, truyền thông, giám sát, và nâng cao năng lực cán bộ.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN 1. MỞ ĐẦU
  • 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
    • 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
    • 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
      • 1.3.2.1. Phạm vi nội dung
      • 1.3.2.2. Phạm vi thời gian
      • 1.3.2.3. Phạm vi không gian
  • 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
  • 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỨC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG GIẢM NGHÈO
  • 2.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
  • 2.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN
    • 2.2.1. Khái niệm
    • 2.2.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo
    • 2.2.3. Đặc điểm của chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo
    • 2.2.4. Mối quan hệ giữa thực hiện chính sách hỗ trợ nông nghiệp và giảm nghèo
    • 2.2.5. Nội dung nghiên cứu đánh giá thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong giảm nghèo
    • 2.2.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong giảm nghèo
  • 2.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG GIẢM NGHÈO
    • 2.3.1. Tổng quan những hỗ trợ PTNN trong giảm nghèo ở Việt Nam qua các giai đoạn
    • 2.3.2. Kinh nghiệm các địa phương trong nước và trên thế giới về thực hiện hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo
• PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 3.1. KHUNG PHÂN TÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG GIẢM NGHÈO
  • 3.2. PHƯƠNG PHÁP CHỌN ĐIỂM NGHIÊN CỨU
  • 3.3. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP THÔNG TIN
    • 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
    • 3.3.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
  • 3.4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH THÔNG TIN
    • 3.4.1. Phương pháp xử lý thông tin
    • 3.4.2. Phương pháp phân tích thông tin
  • 3.5. HỆ THỐNG CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU
• PHẦN 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
  • 4.1. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH GIẢM NGHÈO VÙNG TÂY BẮC
    • 4.1.1. Nội dung của chính sách hỗ trợ PTNN trong các chương trình giảm nghèo vùng Tây Bắc
      • 4.1.1.1. Thực trạng ban hành chính sách
      • 4.1.1.2. Lĩnh vực, nội dung can thiệp của chính sách hỗ trợ PTNN trong các CTGN
    • 4.1.2. Quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong các CTGN ở vùng Tây Bắc
      • 4.1.2.1. Phân cấp, phân công thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong các chương trình giảm nghèo vùng Tây Bắc
      • 4.1.2.2 Lập kế hoạch thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong các chương trình giảm nghèo vùng Tây Bắc
      • 4.1.2.3. Phổ biến, tuyên truyền chính sách
      • 4.1.2.4. Huy động nguồn lực thực hiện chính sách
      • 4.1.2.5. Giám sát thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong các CTGN
    • 4.1.3. Kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ PTNN trong các CTGN vùng Tây Bắc
      • 4.1.3.1. Kết quả hỗ trợ phát triển thủy lợi
      • 4.1.3.2. Kết quả hỗ trợ đất sản xuất nông lâm nghiệp
      • 4.1.3.3. Kết quả hỗ trợ đầu vào sản xuất nông nghiệp
      • 4.1.4.4. Kết quả hỗ trợ kiến thức và mô hình sản xuất
      • 4.1.4.5. Kết quả hỗ trợ tiếp cận thị trường và tiêu thụ sản phẩm
      • 4.1.4.6. Kết quả hỗ trợ phát triển hình thức tổ chức
    • 4.1.5. Ảnh hưởng của thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong các chương trình giảm nghèo
      • 4.1.5.1. Ảnh hưởng đến kinh tế nông nghiệp của vùng Tây Bắc
      • 4.1.5.2. Ảnh hưởng đến an ninh lương thực của vùng Tây Bắc
      • 4.1.5.3. Ảnh hưởng đến diện tích rừng che phủ của vùng Tây Bắc
      • 4.1.5.4. Ảnh hưởng đến thu nhập của hộ
      • 4.1.5.5. Ảnh hưởng đến giảm nghèo vùng Tây Bắc
  • 4.2. PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG CÁC CTGN VÙNG TÂY BẮC
    • 4.2.1. Nhóm yếu tố thuộc về chính sách
      • 4.2.1.1. Đối tượng hỗ trợ và định mức hỗ trợ của chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo
      • 4.2.1.2. Phương thức/hình thức hỗ trợ
      • 4.2.1.3. Cụ thể hóa chính sách và hướng dẫn chính sách
    • 4.2.2. Nhóm yếu tố về quá trình tổ chức thực hiện chính sách
      • 4.2.2.1. Điều kiện nguồn lực, tài chính của địa phương để thực hiện chính sách
      • 4.2.2.2. Năng lực của cán bộ thực hiện chính sách
    • 4.2.3. Những yếu tố thuộc về đặc điểm của đối tượng chính sách và đặc điểm địa phương
      • 4.2.3.1. Đặc điểm xã hội của đối tượng hưởng lợi
      • 4.2.3.2. Sự tham gia của người hưởng lợi trong thực hiện các chính sách
      • 4.2.3.3. Điều kiện kinh tế, xã hội của địa phương
      • 4.2.3.4. Sự hỗ trợ của các tổ chức phát triển, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức kinh tế xã hội và cộng đồng địa phương
  • 4.3. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG GIẢM NGHÈO VÙNG TÂY BẮC
    • 4.3.1. Quan điểm cho đề xuất chính sách và giải pháp hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo ở vùng Tây Bắc
    • 4.3.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp trong giảm nghèo vùng Tây Bắc
• PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
  • 5.1. KẾT LUẬN
  • 5.2. ĐỀ XUẤT KHUYẾN NGHỊ
    • 5.2.1 Đối với Nhà nước
    • 5.2.2. Đối với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
  • Danh mục bài báo
  • Danh mục Hội thảo khoa học tham gia