Luận án Nghiên cứu các phương thức cấu tạo hệ thuật ngữ khoa học tự nhiên tiếng Việt (trên tư liệu thuật ngữ Toán – Cơ – Tin học, Vật lí)

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO HỆ THUẬT NGỮ KHOA HỌC TỰ NHIÊN TIẾNG VIỆT (trên tư liệu thuật ngữ Toán - Cơ - Tin học, Vật lí)

Ngành:

Ngữ văn

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO HỆ THUẬT NGỮ KHOA HỌC TỰ NHIÊN TIẾNG VIỆT (trên tư liệu thuật ngữ Toán - Cơ - Tin học, Vật lí)" của Ngô Phi Hùng tập trung nghiên cứu các phương thức và mô hình cấu tạo hệ thuật ngữ khoa học tự nhiên (KHTN) tiếng Việt, đặc biệt trong các lĩnh vực Toán học, Cơ học, Tin học và Vật lí. Mục tiêu của luận án là rút ra các đặc điểm cơ bản về cấu tạo, cung cấp bức tranh tổng quát về các phương thức và mô hình, đồng thời đề xuất những ý kiến nhằm phát triển và chuẩn hóa hệ thuật ngữ này.

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo thuật ngữ mới bằng chất liệu ngôn ngữ dân tộc, góp phần đáp ứng nhu cầu học thuật, nghiên cứu khoa học và phản ánh trình độ khoa học kỹ thuật của đất nước. Luận án chỉ ra rằng, ở cấp độ từ, phương thức ghép là phương thức có sức sản sinh lớn nhất, đặc biệt là ghép chính phụ, do khả năng chi tiết hóa, cụ thể hóa và khái quát hóa khái niệm. Phần lớn các thuật ngữ ghép ở bậc từ được tạo thành từ hai thành tố, tuân theo trật tự chính-phụ xuôi, phù hợp với thói quen tư duy của người Việt. Luận án đề xuất khai thác các thành tố Hán Việt để đảm bảo tính khoa học, quốc tế và dân tộc cho thuật ngữ.

Ở cấp độ ngữ, danh ngữ là mô hình có sức sản sinh lớn nhất, tiếp theo là động ngữ, phù hợp với chức năng định danh khái niệm. Mô hình "Phần trung tâm + Phần phụ sau" chiếm tỉ lệ cao trong các thuật ngữ cấu tạo là ngữ. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các thuật ngữ gồm hai, ba thành tố có cấu trúc vững chắc, đảm bảo tính chính xác và hệ thống; trong khi các thuật ngữ có từ bốn, năm, sáu thành tố trở lên có xu hướng thiếu ổn định, dễ bị thay đổi và ảnh hưởng đến tính chính xác, tính hệ thống. Do đó, luận án khuyến nghị giới hạn tối đa ba thành tố cho thuật ngữ KHTN tiếng Việt ở bậc ngữ. Các kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng xây dựng, chuẩn hóa thuật ngữ và biên soạn từ điển khoa học, góp phần giữ gìn sự trong sáng và phát triển của tiếng Việt.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Lịch sử vấn đề
• 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Đối tượng và tư liệu nghiên cứu
• 6. Đóng góp của luận án
• 7. Bố cục của luận án
• Chương 1: Cơ sở lí luận
• Chương 2: Phương thức và mô hình cấu tạo thuật ngữ KHTN ở bậc từ
• Chương 3: Phương thức và mô hình cấu tạo thuật ngữ KHTN ở bậc ngữ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ