Luận án Nghệ thuật tự sự trong truyện ngắn Việt Nam sau 1975 (Qua truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu – Nguyễn Khải – Ma Văn Kháng)

Tên luận án:

NGHỆ THUẬT TỰ SỰ TRONG TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM SAU 1975 (QUA TRUYỆN NGẮN CỦA NGUYỄN MINH CHÂU, NGUYỄN KHẢI, MA VĂN KHÁNG)

Ngành:

Văn học Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghệ thuật tự sự trong truyện ngắn Việt Nam sau 1975 (Qua truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng)" nghiên cứu sự đổi mới trong tư duy nghệ thuật và cấu trúc thể loại truyện ngắn Việt Nam sau 1975. Công trình này tập trung vào nghệ thuật tự sự qua các phương diện ngôi kể, điểm nhìn và giọng điệu trần thuật trong truyện ngắn của ba tác giả tiêu biểu: Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải và Ma Văn Kháng.

Mục đích nghiên cứu là làm rõ nghệ thuật tự sự, tìm ra điểm chung và riêng trong phong cách của ba nhà văn, khẳng định đóng góp của họ vào sự vận động, đổi mới của truyện ngắn Việt Nam sau 1975. Luận án vận dụng lí thuyết tự sự học hiện đại để phân tích các tác phẩm, làm nổi bật giá trị nghệ thuật và nội dung tư tưởng, đồng thời đối sánh với truyện ngắn Việt Nam cùng thời để nhận diện những nét đặc trưng của thế hệ nhà văn "mở đường".

Đối tượng nghiên cứu là nghệ thuật tự sự trên bình diện ngôi kể, điểm nhìn, giọng điệu trần thuật. Phạm vi tư liệu khảo sát chủ yếu là truyện ngắn của ba tác giả sáng tác sau 1975, tập trung vào các tuyển tập và một số truyện tiêu biểu khác để so sánh. Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm tiếp cận tự sự học, thống kê, hệ thống, loại hình, phân tích tác phẩm theo đặc trưng thể loại, so sánh và tổng hợp.

Luận án chỉ ra rằng các truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng đã góp phần quan trọng tạo nên diện mạo văn học mới sau 1975. Các tác phẩm thường không có cốt truyện phức tạp mà tập trung vào dòng suy cảm của nhân vật, khai thác đề tài đời tư, thế sự. Các tác giả vận dụng linh hoạt các hình thức tự sự, từ ngôi kể thứ nhất (điểm nhìn đơn tuyến, đa tuyến) đến ngôi kể thứ ba (điểm nhìn bên ngoài, bên trong, phức hợp). Sự linh hoạt này đã phá vỡ tính đơn giọng, tạo nên các văn bản đa thanh với sự đan xen của nhiều giọng điệu trần thuật (khẳng định, ngợi ca; trào lộng, châm biếm; xót xa, thương cảm; suy ngẫm, triết lí). Nguyễn Minh Châu nổi bật với giọng điệu triết lí thâm trầm, Nguyễn Khải với giọng điệu tranh biện, đối thoại, còn Ma Văn Kháng với giọng điệu ngợi ca trữ tình. Luận án khẳng định vai trò "mở đường", "tạo đà" của ba nhà văn trong công cuộc đổi mới văn học Việt Nam sau 1975.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• Chương 2: Một số vấn đề cơ bản của tự sự học. Khái lược về truyện ngắn Việt Nam sau 1975
• Chương 3: Ngôi kể và điểm nhìn trong truyện ngắn sau 1975 của Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng
• Chương 4: Giọng điệu trần thuật trong truyện ngắn sau 1975 của Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng