ẢNH HƯỞNG HIỆP ĐỒNG CỦA LÁ SẮN (MANIHOT ESCULENTA CRANTZ), BÃ BIA, VÀ THAN SINH HỌC (BIOCHAR) LÊN SỰ SẢN SINH KHÍ METHANE VÀ NĂNG SUẤT THÚ NHAI LẠI.
Khoa Học Động Vật
Mã ngành: 9620105
Luận án "Ảnh hưởng hiệp đồng của lá sắn (Manihot esculenta Crantz), bã bia, và than sinh học (biochar) lên sự sản sinh khí methane và năng suất thú nhai lại" được hoàn thành tại Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế, năm 2020, thuộc chuyên ngành Khoa học Động vật. Nghiên cứu này tập trung vào việc giải quyết thách thức từ độc tố cyanide (HCN) trong lá sắn tươi, đặc biệt là lá sắn đắng, vốn là trở ngại chính khi sử dụng lá sắn làm nguồn protein thực vật quan trọng cho thú nhai lại ở Việt Nam.
Mặc dù các nghiên cứu trước đây đã gợi ý về khả năng HCN ức chế quá trình methanogenesis và giảm sản xuất methane, nhưng ảnh hưởng toàn diện của cyanide lên hoạt động vi sinh vật dạ cỏ và sinh lý tiêu hóa vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Mục tiêu chung của luận án là cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về cả hạn chế và lợi ích của lá sắn, nhằm cải thiện việc sử dụng chúng như nguồn by-pass protein và xác minh vai trò của HCN trong việc giảm sinh methane. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: (i) Xác định ảnh hưởng của nồng độ HCN trong lá sắn đến đặc tính lên men in vitro dạ cỏ; (ii) Xây dựng phương pháp cho ăn lá sắn “đắng” (giống KM 94) bằng cách bổ sung 4% bã bia và/hoặc 1% VCK than sinh học, đồng thời đánh giá tác động lên tăng trưởng, tỷ lệ tiêu hóa/lưu giữ N, bài tiết thiocyanate và sản xuất methane trên bò và dê; (iii) Nghiên cứu lợi ích của bã bia.
Luận án đã đạt được những kết quả quan trọng, chứng minh HCN trong lá khoai mì là yếu tố chính làm giảm sinh khí methane, điều mà các nghiên cứu trước đây chỉ có thể tiên đoán. Đặc biệt, nghiên cứu đã xây dựng thành công phương pháp cho ăn lá khoai mì “đắng” (có nồng độ cyanide cao) cho bò và dê bằng cách bổ sung 4% VCK bã bia và 1% VCK than sinh học mà không gây ra bất kỳ hiện tượng ngộ độc HCN nào. Việc này đã cho thấy tác động tích cực đến quá trình lên men dạ cỏ, dẫn đến sự gia tăng nitrogen lưu giữ cùng với giảm sinh khí methane. Mối liên hệ này cung cấp hàm ý cho một cách tiếp cận mới trong đánh giá tiêu hóa của thú nhai lại, gợi ý sự chuyển đổi một phần vị trí tiêu hóa thức ăn từ dạ cỏ đến ruột non và manh tràng.
Trong các thí nghiệm in vitro (Chương 2), các giống lá sắn “đắng” (Nhật, KM94, KM140-1) đã được chứng minh là hiệu quả hơn trong việc giảm sinh khí methane so với lá sắn “ngọt” (Gòn), với mối quan hệ nghịch giữa nồng độ HCN và lượng khí methane tạo ra. Tiếp theo, các thí nghiệm trên bò đã chỉ ra rằng việc bổ sung 4% bã bia vào khẩu phần lá sắn “đắng” đã cải thiện đáng kể lượng vật chất khô ăn vào và tốc độ tăng trọng, đồng thời giảm đáng kể thiocyanate bài tiết trong nước tiểu, minh chứng khả năng giải độc HCN hiệu quả.