NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI MÀNG ỐI, TẾ BÀO GỐC MÀNG ỐI NGƯỜI VÀ KHẢ NĂNG BIỆT HÓA THÀNH TẾ BÀO GIỐNG TẾ BÀO BÊ TA TỤY NỘI TIẾT
Giải phẫu người (Mã số: 62 72 01 04)
Luận án tiến sĩ y học này tập trung vào việc nghiên cứu đặc điểm hình thái màng ối, tế bào gốc màng ối người và khả năng biệt hóa của chúng thành tế bào giống tế bào beta tụy nội tiết. Trong bối cảnh ứng dụng tế bào gốc ngày càng phát triển tại Việt Nam, nghiên cứu này góp phần vào mục tiêu điều trị đái tháo đường bằng cách bảo vệ và bổ sung tế bào beta thông qua các chiến lược cấy ghép tế bào gốc.
Nghiên cứu đã tiến hành thu gom bánh rau từ các sản phụ mổ đẻ, sau đó phân lập tế bào gốc từ màng ối bằng phương pháp sử dụng enzyme trypsin kết hợp với các biện pháp cơ học. Các đặc điểm hình thái vi thể của màng ối được xác định bằng tiêu bản nhuộm HE, trong khi hình thái siêu vi thể được quan sát dưới kính hiển vi điện tử quét. Tính gốc của các tế bào phân lập được kiểm chứng thông qua biểu hiện dấu ấn Oct-4 và SSEA-4 bằng phương pháp PCR và hóa mô miễn dịch. Luận án cũng bao gồm các bước nuôi cấy tăng sinh, bảo quản và phục hồi thành công tế bào gốc màng ối.
Kết quả nghiên cứu cho thấy màng ối thu được gần như trong suốt và đảm bảo vô khuẩn. Các tế bào biểu mô màng ối thường là tế bào biểu mô đơn, có hình khối hoặc hình tròn với nhiều vi nhung mao ở đỉnh, liên kết với màng đáy bởi các liên kết dạng bán liên kết không liên tục. Số lượng tế bào biểu mô (trung bình 33,80 ± 13,171) cao hơn đáng kể so với tế bào trung mô (trung bình 11,20 ± 0,0700) (P < 0,05). Tế bào gốc màng ối sau phân lập thể hiện khả năng bám dính, tăng sinh và có biểu hiện dấu ấn Oct-4, SSEA-4, khẳng định tính gốc.
Đặc biệt, luận án đã chứng minh khả năng biệt hóa của tế bào gốc màng ối thành tế bào giống tế bào beta tụy nội tiết. Khi nuôi cấy trong môi trường cơ bản (DMEM) có bổ sung 1mM nicotinamide, 55 μM ß-mercaptoethanol và 1mM sodium pyruvate, tế bào đã tăng cường biểu hiện mARN và protein insulin sau 7-14 ngày, cho thấy khả năng tiết insulin. Những kết quả này mở ra tiềm năng lớn cho việc ứng dụng tế bào gốc màng ối trong điều trị đái tháo đường, đồng thời khuyến nghị tiếp tục cải thiện quy trình thu gom và phát triển quy mô bảo quản, sử dụng tế bào gốc màng ối.