Việc làm cho nông dân khi thu hồi đất ở Hà Nội
Kinh tế chính trị
Luận án Tiến sĩ Kinh tế của Phạm Thị Thủy, hoàn thành năm 2014 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Văn Hậu, nghiên cứu "Việc làm cho nông dân khi thu hồi đất ở Hà Nội". Đề tài xuất phát từ tầm quan trọng của nguồn lực con người đối với phát triển bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc.
Mục đích chính của luận án là phân tích, đánh giá thực trạng giải quyết việc làm (GQVL) cho nông dân khi thu hồi đất tại Hà Nội. Luận án chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế, yếu kém cùng nguyên nhân, từ đó đề xuất các quan điểm, phương hướng và giải pháp. Đóng góp mới bao gồm việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về việc làm cho nông dân khi thu hồi đất, cũng như đưa ra nhận định dựa trên phân tích số liệu báo cáo và điều tra thực tiễn tại Hà Nội. Luận án tham khảo các tác phẩm của C.Mác, J.M. Keynes, Harry Toshima, EF. Schumacher và các mô hình tạo việc làm như mô hình cổ điển và lý thuyết chuyển giao lao động giữa hai khu vực.
Tác giả định nghĩa việc làm cho nông dân khi thu hồi đất là những hoạt động kinh tế hợp pháp mà người nông dân sau khi thu hồi đất có thể tiếp cận và sử dụng để tạo ra nguồn thu nhập cho bản thân và gia đình. Việc giải quyết việc làm này có vai trò quan trọng trong việc ổn định chính trị - xã hội và xóa đói giảm nghèo, đồng thời chịu tác động bởi các nhân tố như ảnh hưởng của nhân tố quốc tế (Hội nhập WTO).
Thực trạng tại Hà Nội cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, dân số đông và không ngừng tăng lên, cùng với sự chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn theo hướng giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp. Thành phố đã nỗ lực đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với bảo đảm công bằng xã hội, tập trung vào giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khỏe, xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác GQVL: kết quả xuất khẩu lao động đạt thấp (chỉ 2% tổng số lao động được GQVL hằng năm), hoạt động của các trung tâm dịch vụ việc làm chưa thực sự hiệu quả, chính sách và việc thực hiện chính sách còn thiếu đồng bộ và không triệt để, cùng với việc tổ chức đào tạo nghề chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Để khắc phục những hạn chế này, luận án đề xuất các giải pháp: khuyến khích phát triển đa dạng các loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh, nhất là những ngành nghề sử dụng nhiều lao động; xây dựng và thực thi các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp; phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp; tập trung vào đào tạo trình độ cho người lao động thông qua nhiều hình thức và có kế hoạch cụ thể; điều chỉnh tiến độ quy hoạch; thực hiện đa dạng hóa việc làm và chú ý việc làm tại chỗ (nhất là trong nông nghiệp, nông thôn); và giải quyết việc làm có trọng tâm, trọng điểm, đồng bộ, toàn diện.
Cuối cùng, luận án kết luận rằng việc làm là tất cả những hoạt động mang lại thu nhập hợp pháp dưới nhiều hình thức khác nhau cho người lao động. Việc làm bền vững là các hoạt động có thu nhập hợp pháp, tương xứng với lao động đã bỏ ra, ổn định được đời sống của người lao động, có nơi làm việc an toàn và được bảo đảm về mặt xã hội.