ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI KHỚP THÁI DƯƠNG HÀM KHÔNG TRIỆU CHỨNG Ở NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH NGHIÊN CỨU TRÊN HÌNH ẢNH CẮT LỚP ĐIỆN TOÁN CHÙM TIA HÌNH NÓN
Răng - Hàm - Mặt
Luận án tiến sĩ y học này tập trung nghiên cứu "Đặc điểm hình thái khớp thái dương hàm không triệu chứng ở người Việt trưởng thành" thông qua việc ứng dụng kỹ thuật cắt lớp điện toán chùm tia hình nón (CBCT). Nghiên cứu được thực hiện với các mục tiêu cụ thể: xác định đặc điểm hình thái lồi cầu xương hàm dưới, hõm khớp, lồi khớp, và vị trí lồi cầu xương hàm dưới ở hai tư thế lồng múi tối đa (LMTĐ) và há tối đa.
Công trình khảo sát trên 284 khớp thái dương hàm của 142 cá thể người Việt trưởng thành (69 nam, 73 nữ) có tuổi trung bình 22,18 ± 2,26, được xác định là không có triệu chứng lâm sàng. Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam sử dụng CBCT để khảo sát hình thái khớp thái dương hàm không triệu chứng với cỡ mẫu lớn, cung cấp dữ liệu tin cậy về các đặc điểm giải phẫu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, kích thước trung bình theo chiều ngoài trong của lồi cầu là 18,8 ± 2,1 mm (T) và 19 ± 2,1 mm (P), chiều trước sau là 8,3 ± 1,3 mm (T) và 8,1 ± 1,2 mm (P). Đa số lồi cầu người Việt có dạng tròn. Tâm lồi cầu bên phải (P) xa mặt phẳng dọc giữa hơn bên trái (T), và lồi cầu ở nam giới xa hơn nữ giới. Chiều hướng trục dài lồi cầu có sự cân xứng giữa hai bên.
Hõm khớp chủ yếu có dạng lõm và phẳng. Chiều rộng trung bình hõm khớp cân xứng, nhưng chiều sâu hõm khớp bên phải (P) lớn hơn bên trái (T). Chiều dày trần hõm khớp trung bình cân xứng. Lồi khớp bên phải (P) có độ nghiêng và chiều cao trung bình lớn hơn bên trái (T). Tỷ lệ hiện diện hốc khí ở lồi khớp và trần hõm khớp khá cao, với các lồi khớp có hốc khí đa hốc cho thấy chiều dày trần hõm khớp lớn nhất. Chiều cao lồi khớp có tương quan với độ nghiêng và chiều sâu hõm khớp.
Về vị trí lồi cầu ở tư thế LMTĐ, đa số lồi cầu bên trái (T) nằm ở phía trước và dưới so với lồi cầu bên phải (P). Trong hõm khớp, lồi cầu có vị trí ra trước nhẹ và cách xa trần hõm khớp theo mặt phẳng đứng dọc, cân xứng theo mặt phẳng đứng ngang và lệch ngoài. Ở tư thế há tối đa, lồi cầu chủ yếu ở phía trước và dưới lồi khớp, và lồi cầu bên trái (T) thấp hơn bên phải (P) trên mặt phẳng đứng ngang. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối tương quan giữa vị trí lồi cầu ở LMTĐ và há tối đa, đồng thời khẳng định vị trí lồi cầu ở trước và dưới lồi khớp khi há tối đa là bình thường ở người trưởng thành không triệu chứng.