Luận án Nghiên cứu bệnh đốm nâu (Alternaria sp.) gây hại trên cây chanh leo và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh Nghệ An

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU BỆNH ĐỐM NÂU (Alternaria sp.) GÂY HẠI TRÊN CÂY CHANH LEO VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỆNH TẠI TỈNH NGHỆ AN

Ngành:

BẢO VỆ THỰC VẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu bệnh đốm nâu (Alternaria sp.) gây hại trên cây chanh leo và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh Nghệ An" của Võ Thị Dung, thực hiện tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam vào năm 2021, tập trung giải quyết vấn đề dịch hại nghiêm trọng trên cây chanh leo, một loại cây trồng mới có giá trị kinh tế và xuất khẩu cao tại Việt Nam, đặc biệt là tại tỉnh Nghệ An. Bệnh đốm nâu do nấm *Alternaria sp.* gây ra được xem là bệnh phổ biến nguy hiểm, gây thiệt hại đáng kể đến năng suất, chất lượng quả và tuổi thọ vườn cây.

Mục đích chính của đề tài là xác định nguyên nhân, đặc điểm sinh học, sinh thái, quy luật phát sinh gây hại của bệnh đốm nâu trên chanh leo, từ đó xây dựng cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả và an toàn cho môi trường.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc lần đầu tiên xác định loài *Alternaria sesami* là tác nhân gây bệnh đốm nâu trên chanh leo tại Việt Nam, dựa trên phân tích đặc điểm hình thái, giải trình tự vùng gen ITS và tính gây bệnh trên cây ký chủ. Nghiên cứu đã bổ sung các dẫn liệu khoa học mới về triệu chứng, đặc điểm sinh học, sinh thái, diễn biến và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh và gây hại của nấm *A. sesami*. Đồng thời, luận án đã xác định được các hoạt chất hóa học (Metalaxyl, Mancozeb, Propineb) và dịch chiết thực vật (Bạc hà, Bạch đàn) có tác dụng hạn chế sự phát triển của nấm *A. sesami* và có thể sử dụng để xử lý bệnh trên đồng ruộng.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh đốm nâu phát sinh ngay từ khi cây ra lá, mức độ hại tăng dần trên vườn chanh leo thời kỳ kinh doanh, đặc biệt mạnh vào mùa mưa (tháng 8-10), có thể làm giảm năng suất từ 41,78% đến 48,74%. Nấm *A. sesami* phát triển tốt nhất trên môi trường PDA và dịch chiết quả chanh leo trong khoảng nhiệt độ 25-30°C, pH 6-7 và điều kiện chiếu sáng liên tục. Việc bón phân theo khuyến cáo (có bổ sung kali, phân đầu trâu) và mật độ trồng thưa (4x4m; 4x5m) đã góp phần hạn chế sự lây lan và phát triển của bệnh, giúp tăng năng suất. Về biện pháp phòng trừ, dịch chiết Bạc hà và Bạch đàn cho hiệu lực phòng chống tốt, đặc biệt ở giai đoạn cây kiến thiết cơ bản. Các hoạt chất hóa học như Metalaxyl, Mancozeb và Propineb cũng cho thấy hiệu lực cao trong phòng chống bệnh ở các giai đoạn sinh trưởng của cây.

Luận án đề xuất tiếp tục nghiên cứu thành phần các loài nấm *Alternaria sp.* và ký chủ *A. sesami* ở các vùng sinh thái khác, đồng thời khuyến nghị các cơ quan quản lý xem xét cho phép sử dụng các chế phẩm dịch chiết thực vật và thuốc hóa học hiệu quả đã được xác định, kết hợp luân phiên để tránh kháng thuốc và đảm bảo an toàn sản xuất.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU (trang 3)

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài. (trang 3)
  • 2. Mục đích và yêu cầu (trang 3)
    • 2.1. Mục đích (trang 3)
    • 2.2. Yêu cầu (trang 3)
  • 3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu (trang 4)
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu (trang 4)
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu (trang 4)
    • 3.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu (trang 4)
  • 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài (trang 4)
    • * Ý nghĩa khoa học (trang 4)
    • * Ý nghĩa thực tiễn (trang 4)
  • 5. Những đóng góp mới của luận án (trang 4)

• CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU (trang 5)

  • 1.1. Tổng quan về cây chanh leo (trang 5)
  • 1.2. Những nghiên cứu về bệnh bệnh đốm nâu hại chanh leo (trang 5)
  • 1.3. Một số tồn tại về nghiên cứu và phòng trừ bệnh đốm nâu chanh leo tại Nghệ An và hường giải quyết của đề tài (trang 5)

• CHƯƠNG II. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (trang 6)

  • 2.1. Vật liệu nghiên cứu (trang 6)
  • 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu (trang 6)
    • 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu (trang 6)
    • 2.2.2. Thời gian nghiên cứu (trang 6)
  • 2.3. Nội dung nghiên cứu (trang 7)
    • 2.3.1. Điều tra thực trạng sản xuất chanh leo, mức độ phổ biến của bệnh đốm gây hại chanh leo tại Nghệ An (trang 7)
    • 2.3.2. Định danh loài, nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của nấm Alternaria sp. gây bệnh đốm nâu trên cây chanh leo (trang 7)
    • 2.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh đốm nâu trên cây chanh leo do nấm Alternaria sp. gây ra (trang 7)
  • 2.4. Phương pháp nghiên cứu (trang 7)
  • 2.5. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu (trang 8)

• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN (trang 9)

  • 3.1. Thực trạng sản xuất chanh leo, mức độ phổ biến của bệnh đốm nâu tại Nghệ An (trang 9)
    • 3.1.1. Thực trạng sản xuất chanh leo tại Nghệ An (trang 9)
    • 3.1.2. Mức độ phổ biến của bệnh đốm nâu tại Nghệ An. (trang 9)
      • 3.1.2.1. Thành phần bệnh hại trên cây chanh leo tại Nghệ An (trang 9)
      • 3.1.2.2. Mức độ phổ biến của bệnh đốm nâu tại Nghệ An (trang 9)
  • 3.2. Định danh loài, nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Alternaria sp. gây bệnh đốm nâu trên cây chanh leo (trang 10)
    • 3.2.5. Định danh loài Alternaria sp. trên chanh leo (trang 10)
      • 3.2.5.1. Kết quả giải trình tự vùng ITS và tìm kiếm chuỗi tương đồng trên Genbank (trang 10)
      • 3.2.5.2. So sánh trình tự và phân tích phả hệ (trang 11)
      • 3.2.5.4. Kết quả lây nhiễm Alternaria sp. gây bệnh đốm nâu chanh leo trên cây vừng, thầu thầu, tai tượng xanh. (trang 13)
  • 3.3. Đặc điểm sinh học, sinh thái của Alternaria sesami gây bệnh đốm nâu chanh leo (trang 14)
    • 3.3.1. Ảnh hưởng của điều kiện nuôi cấy với nấm A. sesami (trang 14)
    • 3.3.2. Khả năng gây bệnh của nấm Alternaria sesami (trang 15)
  • 3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát sinh và gây hại của bệnh đốm nâu trên đồng ruộng. (trang 18)
    • 3.4.1. Diễn biến của bệnh đốm nâu hại chanh leo tại Nghệ An (trang 18)
    • 3.4.2. Ảnh hưởng của tuổi cây đến bệnh đốm nâu (Alternaria sesami) trên chanh leo tại Nghệ An. (trang 18)
    • 3.4.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến bệnh đốm nâu (Alternaria sesami) trên chanh leo tại Nghệ An. (trang 19)
    • 3.4.3. Ảnh hưởng của phân bón đến bệnh đốm nâu (A. sesami) trên chanh leo tại Nghệ An. (trang 19)
  • 3.5. Nghiên cứu biện pháp quản lý bệnh đốm nâu (A. sesami) gây hại trên cây chanh leo (trang 20)
    • 3.5.1. Nghiên cứu khả năng phòng chống bệnh đốm nâu trên cây chanh leo bằng biện pháp sinh học (trang 20)
      • 3.5.1.5. Hiệu lực phòng chống của dịch chiết thực vật đối với bệnh đốm nâu A. sesami trên vườn chanh leo ngoài sản xuất tại Nghệ An. (trang 20)
    • 3.5.2. Nghiên cứu khả năng phòng chống bệnh đốm nâu trên cây chanh leo bằng biện pháp hóa học (trang 22)
      • 3.5.2.5. Đánh giá hiệu lực của thuốc hóa học đối với Alternaria sesami gây bệnh đốm nâu chanh leo ngoài sản xuất tại Nghệ An. (trang 22)

• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ (trang 24)

  • 1. Kết luận (trang 24)
  • 2. Đề nghị (trang 25)