HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Ở VIỆT NAM
Tài chính – Ngân hàng
Luận án "Hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam" của Đào Thị Hồ Hương là một nghiên cứu cấp thiết, xuất phát từ nhận định đầu tư công là công cụ quan trọng để điều tiết kinh tế và phòng ngừa rủi ro, nhưng hiệu quả tại Việt Nam còn hạn chế. Mặc dù tỷ trọng đầu tư công trong ngân sách nhà nước ở Việt Nam cao so với khu vực, các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng nó chủ yếu tác động ngắn hạn và gặp phải những thách thức về khung pháp lý, quy trình cấp phép, và phân bổ.
Mục tiêu chung của luận án là hệ thống hóa lý luận, tổng kết kinh nghiệm quốc tế về quản lý đầu tư công, từ đó đánh giá thực trạng hiệu quả đầu tư công ở Việt Nam giai đoạn 2007-2019 và đề xuất giải pháp. Các mục tiêu cụ thể bao gồm làm rõ lý luận về hiệu quả đầu tư công trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường; đánh giá thực trạng giai đoạn 2007-2019; nghiên cứu bài học kinh nghiệm quốc tế; và đề xuất giải pháp, chính sách.
Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng cách hệ thống hóa và bổ sung cơ chế quản lý, xác định nguồn vốn, các nhân tố ảnh hưởng, và đề xuất các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đầu tư công dựa trên lý thuyết và kinh nghiệm quốc tế. Về mặt thực tiễn, luận án phân tích và đánh giá thực trạng, đồng thời chỉ rõ những hạn chế của đầu tư công tại Việt Nam.
Nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam duy trì mô hình tăng trưởng dựa vào đầu tư công, với tổng vốn đầu tư xã hội và đầu tư công tăng mạnh trong giai đoạn 2007-2019. Tuy nhiên, hệ số ICOR trung bình giai đoạn 2011-2019 khá cao (6,25%), cho thấy hiệu suất đầu tư thấp, chỉ tạo ra 0,42 đồng GDP cho mỗi đồng đầu tư công, gần gấp đôi so với các quốc gia trong khu vực. Hiệu quả đầu tư công còn hạn chế ở nhiều lĩnh vực như giao thông vận tải (phân bổ vốn chưa hợp lý, chi phí cao, thiếu bảo trì), sản xuất điện (thiếu vốn), tiếp cận nước sạch ở nông thôn (hạ tầng kém, ô nhiễm), y tế (tỷ lệ chi cho dược phẩm cao), xóa đói giảm nghèo (chưa bền vững, chồng chéo) và giáo dục (chất lượng nguồn nhân lực hạn chế).
Các tồn tại này bắt nguồn từ hệ thống khung pháp lý chưa đồng bộ, cơ chế giám sát thiếu hiệu quả, thiếu minh bạch và trách nhiệm giải trình, cũng như thiếu bộ tiêu chí đánh giá toàn diện và chưa tận dụng tối đa hợp tác công tư (PPP). Để nâng cao hiệu quả, luận án đề xuất hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cải thiện cơ chế giám sát, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, tăng cường minh bạch thông tin, kiểm soát vốn vay chặt chẽ và huy động nguồn vốn tư nhân. Các định hướng này nhằm đảm bảo phát triển kinh tế ổn định, bền vững và nâng cao chất lượng đầu tư công đến năm 2026 và tầm nhìn 2031.
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục tiêu nghiên cứu
3. Câu hỏi nghiên cứu
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Đóng góp mới của luận án
1.1.1. Khái niệm đầu tư công
1.1.2. Nội dung đầu tư công
1.1.3. Vai trò đầu tư công
1.2.1. Khái niệm hiệu quả đầu tư công
1.2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đầu tư công
1.2.2.1. Chỉ số ICOR
1.2.2.2. Chỉ số PIE-X
1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư công
1.2.3.1. Các nhân tố vĩ mô
1.2.3.2. Các nhân tố vi mô
1.3.1. Kinh nghiệm đầu tư công của một số quốc gia trên thế giới
1.3.1.1. Kinh nghiệm đầu tư công ở Hàn Quốc
1.3.1.2. Kinh nghiệm đầu tư công ở Nhật Bản
1.3.1.3. Kinh nghiệm đầu tư công ở Trung Quốc
1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
2.1.1. Quy mô, cấu trúc đầu tư công
2.1.1.1. Quy mô đầu tư công
2.1.1.2. Cấu trúc đầu tư công
2.1.2. Nguồn vốn đầu tư công
2.1.2.1. Nguồn thu từ ngân sách
2.1.2.2. Nợ công
2.1.2.3. Nguồn vay nợ/ ODA
2.2.1. Hệ số ICOR của đầu tư công
2.2.2. Các chỉ tiêu hiệu quả đầu tư công của Việt Nam (Public investment efficiency index- PIE-X)
2.2.2.1. Hiệu quả chi đầu tư công cho cơ sở hạ tầng
(2) Chỉ số hiệu quả đầu tư cho lĩnh vực sản xuất điện năng
(3) Chỉ số mức độ gia tăng đầu tư công/ mức độ tiếp cận nước sạch
(4) Đầu tư công trong lĩnh vực y tế
(5) Chỉ số đánh giá hiệu quả đầu tư công với xoá đói giảm nghèo
(6) Chỉ số hiệu quả đầu tư công với lĩnh vực giáo dục
2.3.1. Những kết quả đạt được
2.3.2. Tồn tại và nguyên nhân
2.3.2.1. Tồn tại
2.3.2.2. Nguyên nhân của các tồn tại trên
3.1.1. Định hướng phát triển kinh tế đến năm 2026 và tầm nhìn đến năm 2031
3.1.2. Tái cơ cấu vốn đầu tư công định hướng đến năm 2026
3.1.3. Cải cách Luật Quản lý nợ công
3.2.1. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công
3.2.2. Cải thiện cơ chế giám sát, đưa ra quy trình đánh giá hiệu quả đầu tư công
3.2.3. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công
3.2.4. Tăng cường tính minh bạch thông tin trong việc sử dụng vốn đầu tư công. Kiểm soát chặt chẽ các nguồn vốn vay
3.2.5. Tăng cường huy động nguồn vốn tư nhân trong đầu tư công