Luận án Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á – Âu trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh kinh tế Á – Âu

Tên luận án:

XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG LIÊN MINH KINH TẾ Á - ÂU TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - LIÊN MINH KINH TẾ Á - ÂU

Ngành:

KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này nghiên cứu về hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) trong bối cảnh thực hiện Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu (FTA VN-EAEU). Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc phân tích tác động của các hiệp định thương mại tự do đến xuất khẩu nông sản, đặc biệt khi EAEU là thị trường tiềm năng với dân số hơn 183 triệu người và nhu cầu nhập khẩu nông sản lớn, trong khi kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường này còn khiêm tốn và có xu hướng giảm trong hai năm gần đây.

Mục đích nghiên cứu là phân tích, đánh giá thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang EAEU dưới tác động của FTA, từ đó đề xuất quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường này đến năm 2030. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về xuất khẩu nông sản của một quốc gia sang liên minh kinh tế trong điều kiện FTA, xác định các đặc điểm chính như đối tác thương mại là một "quốc gia kinh tế chung", thuận lợi về thuế quan và yêu cầu nghiêm ngặt về quy định kỹ thuật.

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng, bao gồm mô hình trọng lực, để phân tích các yếu tố tác động tới xuất khẩu nông sản. Các yếu tố này bao gồm quy mô kinh tế, khoảng cách địa lý, tỷ giá hối đoái, chênh lệch năng suất và đặc biệt là đưa thêm hai yếu tố mới là đại dịch Covid-19 và xung đột Nga-Ukraine. Dữ liệu được thu thập từ năm 2010 đến 2023.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, FTA VN-EAEU đã tạo cơ hội giúp nông sản Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường EAEU, đặc biệt là Liên bang Nga, với tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu trung bình đạt 3,96% giai đoạn 2016-2023. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như thị phần nhỏ, chưa thâm nhập rộng rãi các nước thành viên EAEU khác ngoài Nga, rào cản phi thuế quan và khó khăn trong thủ tục thanh toán. Luận án đề xuất bốn quan điểm định hướng và ba nhóm giải pháp trọng tâm cho Chính phủ, doanh nghiệp xuất khẩu và hộ nuôi/trồng nông sản nhằm thúc đẩy xuất khẩu bền vững trong thời gian tới, khai thác tối đa tiềm năng thị trường EAEU.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
    • * Câu hỏi nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Phương pháp luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
    • 5.1. Đóng góp về mặt lý luận
    • 5.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
  • 6. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án đã được công bố
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến xuất khẩu nông sản trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu
  • 1.2. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA MỘT QUỐC GIA SANG THỊ TRƯỜNG LIÊN MINH KINH TẾ TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO

  • 2.1. Những vấn đề chung về liên minh kinh tế và hiệp định thương mại tự do
    • 2.1.1. Khái quát về liên minh kinh tế
    • 2.1.2. Khái quát về hiệp định thương mại tự do
  • 2.2. Xuất khẩu nông sản của một quốc gia sang thị trường liên minh kinh tế trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do
    • 2.2.1. Khái niệm xuất khẩu nông sản của một quốc gia sang thị trường liên minh kinh tế trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do
    • 2.2.2. Đặc điểm của xuất khẩu nông sản sang thị trường liên minh kinh tế trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do
    • 2.2.3. Vai trò của xuất khẩu nông sản sang thị trường liên minh kinh tế trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do
    • 2.2.4. Tiêu chí đánh giá xuất khẩu nông sản
    • 2.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản của một quốc gia sang thị trường liên minh kinh tế trong điều kiện thực hiện hiệp định thương mại tự do

• Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Phương pháp định tính
  • 3.2. Phương pháp định lượng

• Chương 4: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG LIÊN MINH KINH TẾ Á - ÂU TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - LIÊN MINH KINH TẾ Á - ÂU

  • 4.1. Tổng quan ngành nông nghiệp và xuất khẩu nông sản VIỆT NAM
    • 4.1.1. Tổng quan ngành nông nghiệp Việt Nam
    • 4.1.2. Tình hình xuất khẩu nông sản Việt Nam từ năm 2010 đến nay
  • 4.2. Khái quát về thị trường Liên minh kinh tế Á - ÂU
  • 4.3. Các cam kết đối với nông sản trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu
    • 4.3.1. Cam kết về thuế quan
    • 4.3.2. Cam kết phi thuế quan
    • 4.3.3. Quy tắc xuất xứ
    • 4.3.4. Thuận lợi hóa thương mại và hải quan
  • 4.4. Thực trạng xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu giai đoạn 2010 - 2023
    • 4.4.1. Kim ngạch xuất khẩu nông sản và tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường EAEU giai đoạn 2010 - 2023
    • 4.4.2. Cơ cấu xuất khẩu nông sản Việt Nam trên thị trường EAEU
    • 4.4.3. Thị phần xuất khẩu nông sản Việt Nam trên thị trường EAEU
    • 4.4.4. Chỉ số tập trung thương mại (TII) của nông sản Việt Nam
    • 4.4.5. Phân tích các yếu tố tác động tới xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường EAEU trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu
  • 4.5. Đánh giá chung về xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu
    • 4.5.1. Thành tựu trong xuất xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu
    • 4.5.2. Hạn chế và nguyên nhân

• Chương 5: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG EAEU TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - LIÊN MINH KINH TẾ Á - ÂU

  • 5.1. Dự báo xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu
    • 5.1.1. Bối cảnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong thời gian tới
    • 5.1.2. Bối cảnh nhập khẩu nông sản của các nước EAEU
    • 5.1.3. Dự báo cung - cầu nông sản của Việt Nam trên thị trường EAEU
  • 5.2. Quan điểm thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại tự do
  • 5.3. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh kinh tế Á - Âu trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại tự do
    • 5.3.1. Nhóm giải pháp liên quan đến Chính phủ
    • 5.3.2. Nhóm giải pháp liên quan đến doanh nghiệp xuất khẩu nông sản
    • 5.3.3. Nhóm giải pháp liên quan đến hộ nuôi, trồng nông sản xuất khẩu

• KẾT LUẬN