VIỆT NAM TRONG VAI TRÒ ỦY VIÊN KHÔNG THƯỜNG TRỰC HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC GIAI ĐOẠN 2008-2009
Quan hệ quốc tế
Luận án "Việt Nam trong vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc giai đoạn 2008-2009" của Nguyễn Việt Lâm tập trung nghiên cứu toàn diện về quá trình Việt Nam ứng cử và đảm nhiệm vị trí Ủy viên không thường trực (UVKTT) Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) nhiệm kỳ 2008-2009. Đề tài xuất phát từ sự cần thiết phải tổng kết kinh nghiệm trong bối cảnh Việt Nam đã có chủ trương ứng cử UVKTT HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021, đồng thời bổ sung khoảng trống nghiên cứu học thuật về vai trò của các nước nhỏ và vừa tại HĐBA LHQ. Luận án tận dụng lợi thế "người trong cuộc" của nghiên cứu sinh đang công tác tại Bộ Ngoại giao và từng công tác tại Phái đoàn Việt Nam tại LHQ để tiếp cận thông tin và đánh giá.
Mục tiêu chính của luận án là từ góc độ Việt Nam làm rõ vai trò của Việt Nam với tư cách UVKTT HĐBA LHQ giai đoạn 2008-2009, từ đó đưa ra những đánh giá về thành công, hạn chế và rút ra các bài học kinh nghiệm từ quá trình vận động bầu cử và đảm nhiệm vai trò này. Để đạt được mục tiêu đó, luận án thực hiện các nhiệm vụ như làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cho quyết định ứng cử của Việt Nam, phân tích quá trình ra quyết định, vận động phiếu bầu, chuẩn bị và đảm nhiệm, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho quá trình vận động tranh cử, chuẩn bị và đảm nhiệm vai trò HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021 (trường hợp trúng cử). Đối tượng nghiên cứu bao gồm đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước liên quan đến sự tham gia của Việt Nam tại Liên hợp quốc, thực tiễn ứng cử và đảm nhiệm nhiệm vụ UVKTT HĐBA của Việt Nam, cùng những vấn đề đặt ra cho giai đoạn 2020-2021. Phạm vi nghiên cứu về thời gian kéo dài từ khoảng giữa thập niên 1990 đến hết năm 2009.
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành, chủ yếu trên cơ sở sử học kết hợp với việc áp dụng phương pháp tiếp cận lý thuyết qua các học thuyết quan hệ quốc tế (chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa kiến tạo, chủ nghĩa Mác – Lênin) và nghiên cứu thực tiễn hoạt động đối ngoại đa phương của Việt Nam. Các phương pháp hỗ trợ khác bao gồm so sánh, phân tích-tổng hợp, dự báo, diễn giải, định tính (phỏng vấn chuyên sâu), nghiên cứu trường hợp (case-studies) và thống kê mô tả.
Những đóng góp chính của luận án là cung cấp công trình nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam làm rõ vai trò UVKTT HĐBA của Việt Nam từ góc độ quan hệ quốc tế, lý giải các quyết sách và bài học kinh nghiệm, bổ sung kiến thức về chủ nghĩa đa phương và ngoại giao đa phương của nước nhỏ và vừa. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu hữu ích cho công tác hoạch định chính sách đối ngoại, đặc biệt trong việc chuẩn bị cho nhiệm kỳ UVKTT HĐBA 2020-2021, và có thể dùng làm tài liệu tham khảo, giảng dạy. Kết luận, việc Việt Nam đảm nhiệm thành công nhiệm kỳ UVKTT HĐBA LHQ 2008-2009 đã khẳng định vị thế và năng lực của Việt Nam trên trường quốc tế, góp phần thực hiện hiệu quả chính sách đối ngoại đa phương, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng và ứng cử các vị trí quan trọng khác trong tương lai.