VAI TRÒ CỦA CHLB ĐỨC TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU HAI THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI
Quan hệ quốc tế
Luận án tiến sĩ "Vai trò của CHLB Đức trong quá trình phát triển của Liên minh châu Âu hai thập niên đầu thế kỷ XXI" của Nguyễn Thị Thu Hà phân tích sâu sắc sự chuyển biến và đóng góp của Đức đối với Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2001 đến 2020. Nghiên cứu này xuất phát từ nhận định Đức là một quốc gia trung tâm, có dân số đông và nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đóng vai trò chủ chốt trong hội nhập khu vực và giải quyết các thách thức liên tiếp mà EU phải đối mặt trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI. Mặc dù vai trò gia tăng của Đức đôi khi gây tranh cãi, luận án nhấn mạnh sự cần thiết của một phân tích khoa học để hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của Đức trong bối cảnh Đức và EU là đối tác quan trọng của Việt Nam.
Luận án sử dụng các học thuyết quan hệ quốc tế cơ bản như hiện thực, tự do, kiến tạo, thể chế, tân chức năng và lý thuyết vai trò, kết hợp với các cấp độ phân tích hệ thống/khu vực, quốc gia và cá nhân lãnh đạo để xây dựng khung phân tích toàn diện. Về mặt thực tiễn, luận án xem xét bối cảnh thế giới và khu vực đầy biến động trong giai đoạn nghiên cứu, từ các cuộc khủng hoảng toàn cầu đến những thách thức nội khối EU như khủng hoảng nợ công, nhập cư và Brexit.
Nghiên cứu tập trung vào sáu trường hợp điển hình để làm rõ vai trò của Đức: xây dựng thể chế (Hiệp ước Nice, Hiệp ước Lisbon và Chính sách Đối ngoại và An ninh chung) và giải quyết khủng hoảng (nợ công, xung đột Ukraine, nhập cư, Brexit). Luận án chỉ ra rằng Đức đã thể hiện vai trò lãnh đạo thông qua các nỗ lực ngoại giao, đề xuất cải cách, thiết lập các cơ chế ổn định kinh tế, và đảm bảo sự đoàn kết trong khối. Vai trò của Đức đã chuyển biến rõ rệt, gia tăng ảnh hưởng, đặc biệt trong các giai đoạn từ 2008-2014 và 2014-2020, thường sử dụng quyền lực thể chế và lý tưởng để định hình chính sách chung của EU.
Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế như việc Đức đôi khi tập trung vào lợi ích quốc gia, thiếu tầm nhìn dài hạn cho EU, và sự phụ thuộc quá mức vào sức mạnh dân sự mà chưa chú trọng đủ đến an ninh, quốc phòng. Dự báo cho thấy vai trò của Đức sẽ duy trì ổn định trong ngắn và trung hạn nhưng cần cải tổ chiến lược để duy trì vị thế lãnh đạo lâu dài. Từ đó, luận án đưa ra các đề xuất chính sách cho Việt Nam nhằm củng cố quan hệ với Đức và EU, đồng thời nâng cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN thông qua việc tăng cường nội lực và tầm nhìn chiến lược.