Luận án Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc – Địa vị pháp lý – thực tiễn hoạt động và vấn đề nâng cao vai trò

Tên luận án:

ỦY VIÊN KHÔNG THƯỜNG TRỰC HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC: ĐỊA VỊ PHÁP LÝ, THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG VÀ VẤN ĐỀ NÂNG CAO VAI TRÒ

Ngành:

Quan hệ Quốc tế (Mã số: 62 31 02 06)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu vị trí, vai trò của Ủy viên không thường trực (UVKTT) Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc (LHQ), xuất phát từ tầm quan trọng của HĐBA và những thách thức trong việc đảm nhiệm vai trò UVKTT. Đề tài nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải tổ Hiến chương LHQ và tầm quan trọng của việc nghiên cứu vị trí, vai trò của UVKTT đối với hoạt động của Việt Nam tại HĐBA. Mục tiêu chính là làm rõ vai trò thực chất của UVKTT, đặc biệt là hoạt động của Việt Nam trong nhiệm kỳ 2008-2009, nhằm đóng góp vào nỗ lực cải tổ HĐBA, nâng cao vai trò UVKTT và phục vụ cho việc chuẩn bị của Việt Nam cho nhiệm kỳ 2020-2021.

Nghiên cứu phân tích các quy định của Hiến chương về UVKTT, thực tiễn hoạt động, các cơ hội và thách thức mà UVKTT đối mặt, đặc biệt là liên quan đến quyền phủ quyết của các Ủy viên thường trực (UVTT). Luận án cũng xem xét kinh nghiệm của một số quốc gia như Singapore, Ấn Độ, Úc khi đảm nhiệm vai trò UVKTT, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng địa vị pháp lý của UVKTT còn nhiều hạn chế so với UVTT, ảnh hưởng đến khả năng phát huy vai trò. Tuy nhiên, việc nâng cao vai trò của UVKTT là cần thiết cho mục tiêu chung của HĐBA và phù hợp với xu thế đa cực của trật tự thế giới.

Đề xuất của luận án bao gồm các hướng sửa đổi Hiến chương và xây dựng các thực tiễn hoạt động nhằm nâng cao vị thế của UVKTT, như tăng cường tính liên kết với Đại hội đồng, hạn chế quyền phủ quyết của UVTT, và tăng tính minh bạch trong thủ tục hoạt động của HĐBA. Đối với Việt Nam, luận án đề xuất việc phát huy những kinh nghiệm và thành tựu đã đạt được trong nhiệm kỳ đầu, tăng cường chuẩn bị kỹ lưỡng, chủ động tìm kiếm cơ hội để đạt lợi ích tối ưu cho đất nước, và tiếp tục nghiên cứu sâu về các khiếm khuyết của HĐBA để đóng góp vào các sáng kiến cải tổ.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài
  • 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
  • 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • Mục tiêu nghiên cứu
    • Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Đóng góp của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• CHƯƠNG 1. CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ ỦY VIÊN KHÔNG THƯỜNG TRỰC HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC

  • 1.1. Cơ sở thực tiễn
    • 1.1.1. Sự sự ra đời của LHQ
    • 1.1.2. Những nguyên tắc chính của trật tự thế giới sau 1945
  • 1.2. Cơ sở pháp lý
    • 1.2.1. Hiến chương Liên hợp quốc
    • 1.2.2. Các quy định của Hiến chương về ủy viên không thường trực và thực tiễn triển khai
      • 1.2.2.1. Tiêu chí và cơ quan bầu ủy viên không thường trực
      • 1.2.2.2. Số lượng và nhiệm kỳ ủy viên không thường trực
      • 1.2.2.3. Quyền bỏ phiếu và quyền phủ quyết
    • 1.2.3. Các quy định của Hiến chương về Hội đồng Bảo an có ảnh hưởng đến ủy viên không thường trực
      • 1.2.3.1. Chức năng quyền hạn của Hội đồng Bảo an
      • 1.2.3.2. Thủ tục hoạt động của Hội đồng Bảo an
      • 1.2.3.3. Các quy định của Hiến chương về thế đối trọng của Đại hội đồng và Tòa án Công lý Quốc tế
  • 1.3. Các sửa đổi Hiến chương liên quan đến vị trí của ủy viên không thường trực
    • 1.3.1. Thực tiễn sửa đổi Hiến chương
    • 1.3.2. Một số phương án cải tổ Hội đồng Bảo an
    • 1.3.3. Các đề xuất sửa đổi Hiến chương nhằm nâng cao vị trí ủy viên không thường trực

• CHƯƠNG 2. HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ VIÊN KHÔNG THƯỜNG TRỰC TẠI HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC

  • 2.1. Cơ hội và thách thức
    • 2.1.1. Cơ hội và thách thức trong việc phát huy vai trò
      • 2.1.1.1. Cơ hội
      • 2.1.1.2. Thách thức từ thực tiễn sử dụng quyền phủ quyết
      • 2.1.1.3. Thách thức do thủ tục hoạt động
    • 2.1.2. Cơ hội và thách thức trong quá trình thông qua quyết định
  • 2.2. Thực tiễn hoạt động của một số quốc gia ở Hội đồng Bảo an
    • 2.2.1. Thực tiễn hoạt động của Singapore tại Hội đồng Bảo an
    • 2.2.2. Thực tiễn hoạt động của Ấn Độ tại Hội đồng Bảo an
    • 2.2.3. Sự chuẩn bị của Úc cho nhiệm kỳ 2013-2014
    • 2.2.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
  • 2.3. Thực tiễn hoạt động của Việt nam ở Hội đồng Bảo an
    • 2.3.1. Các công việc đảm nhiệm
    • 2.3.2. Kinh nghiệm xử lý các vấn đề liên quan đến các nước láng giềng
    • 2.3.3. Kinh nghiệm xử lý các vấn đề có thể tạo tiền lệ
    • 2.3.4. Thành tựu và nhận xét chung

• CHƯƠNG 3. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA ỦY VIÊN KHÔNG THƯỜNG TRỰC

  • 3.1. Sự cần thiết nâng cao vai trò của ủy viên không thường trực
    • * Từ góc độ của các UVTT và UVKTT
    • * Từ góc độ đạt được mục tiêu chung của HĐBA
    • * Từ góc độ tương quan lực lượng ở HĐBA và sự thay đổi của trật tự thế giới
  • 3.2. Các cách tiếp cận trong việc nâng cao vai trò ủy viên không thường trực
    • 3.2.1. Các yếu tố ngắn hạn trong cách tiếp cận
    • 3.2.2. Tầm quan trọng của cách tiếp cận rộng và dài hạn
    • 3.2.3. Một số thực tiễn về các cách tiếp cận
    • 3.2.4. Khả năng về một cách tiếp cận đặc biệt
  • 3.3. Các bài học kinh nghiệm nâng cao vai trò ủy viên không thường trực
    • 3.3.1. Kinh nghiệm liên quan trực tiếp đến ủy viên không thường trực
    • 3.3.2. Kinh nghiệm liên quan đến chức năng của Đại hội đồng
    • 3.3.3. Kinh nghiệm liên quan đến chức năng của Hội đồng Bảo an
    • 3.3.4. Kinh nghiệm về thủ tục hoạt động của Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an
  • 3.4. Đề xuất xây dựng các thực tiễn hoạt động nhằm nâng cao vai trò ủy viên không thường trực
  • 3.5. Bài học kinh nghiệm và đề xuất đối với Việt Nam
    • 3.5.1. Xây dựng chủ trương, mục tiêu và phương châm tham gia
    • 3.5.2. Các bước chuẩn bị cho việc đảm nhiệm vai trò
    • 3.5.3. Đề xuất các vấn đề cần chú trọng phát huy

• KẾT LUẬN