QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ HÀNG HÓA
Quản lý kinh tế (Mã số: 9310110)
Luận án tiến sĩ kinh tế của nghiên cứu sinh Vũ Thị Hồng Phượng, hoàn thành tại Trường Đại học Thương mại vào năm 2021, mang tên "QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ HÀNG HÓA", thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế. Đề tài nghiên cứu này xuất phát từ tính cấp thiết khách quan trong bối cảnh vai trò kinh tế - xã hội to lớn của thương mại bán lẻ (TMBL) và thị trường bán lẻ hàng hóa (TTBLHH).
Tuy nhiên, TTBLHH tại Hà Nội đang đối mặt với nhiều hạn chế như phát triển thiếu bền vững, cơ cấu thị trường chưa hợp lý, hạ tầng chưa tương xứng, cùng với tình trạng chợ cóc, hàng giả, hàng nhái tràn lan. Áp lực cạnh tranh gia tăng từ quá trình mở cửa thị trường và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA) khiến phần lớn lợi nhuận thuộc về các nhà phân phối nước ngoài, đặt ra nguy cơ lớn cho doanh nghiệp nội địa. Bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, xu hướng chuyển đổi số, chiến tranh thương mại và những tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 càng làm phức tạp thêm công tác quản lý. Thực tiễn cho thấy công tác quản lý nhà nước (QLNN) đối với TTBLHH tại Hà Nội còn nhiều yếu kém, bất cập trong quản lý cung, cầu, giá cả và cạnh tranh, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển thị trường. Về mặt lý luận, các công trình nghiên cứu hiện có chưa hoàn chỉnh về QLNN của địa phương cấp tỉnh đối với TTBLHH, đặc biệt là chưa có khái niệm, nội hàm, hệ thống tiêu chí đánh giá và cách tiếp cận theo các yếu tố cấu thành thị trường.
Mục tiêu chung của luận án là đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khoa học nhằm hoàn thiện QLNN của TP Hà Nội đối với TTBLHH đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, luận án tập trung vào hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện lý luận về QLNN của địa phương cấp tỉnh đối với TTBLHH; phân tích khách quan thực trạng và đánh giá thành công, hạn chế trong QLNN của TP Hà Nội đối với TTBLHH giai đoạn 2009-2020; và đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quản lý cung, cầu, giá cả và cạnh tranh trên TTBLHH tại TP Hà Nội, với trọng tâm là QLNN của UBND TP Hà Nội thông qua Sở Công Thương và các sở, ngành liên quan. Luận án cũng tham khảo kinh nghiệm từ TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) và Thủ đô Băng Cốc (Thái Lan). Đối tượng khảo sát là các loại hình bán lẻ chủ yếu như chợ, siêu thị và trung tâm thương mại. Về thời gian, luận án nghiên cứu thực trạng giai đoạn 2009-2020 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn 2030. Phương pháp nghiên cứu sử dụng duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp từ các nguồn đáng tin cậy và dữ liệu sơ cấp thông qua khảo sát, phỏng vấn chuyên sâu, sau đó xử lý bằng các phương pháp tổng hợp, hệ thống hóa, Excel và SPSS.
Những đóng góp khoa học của luận án bao gồm việc tiếp cận QLNN dưới góc độ quản lý kinh tế theo các yếu tố cung, cầu, giá cả và cạnh tranh, có tính đến đặc thù của Thủ đô; hình thành nội dung lý thuyết có hệ thống và toàn diện; nghiên cứu thực tiễn trong giai đoạn Việt Nam gia nhập WTO và Hà Nội mở rộng địa giới hành chính; sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để phản ánh sinh động thực trạng; và đề xuất các giải pháp có tính đến bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số, các Hiệp định thương mại thế hệ mới, và xu hướng tiêu dùng, bán lẻ sau đại dịch Covid-19.