TRUYỀN HÌNH VỚI HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY
Báo chí học
Luận án "Truyền hình với hoạt động lập pháp của Quốc hội Việt Nam hiện nay" của Vũ Thị Khuyên, thuộc ngành Báo chí học, được hoàn thành tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền vào năm 2021. Đề tài nghiên cứu này tập trung vào mối quan hệ và vai trò của truyền hình đối với hoạt động lập pháp (HĐLP) của Quốc hội Việt Nam, xuất phát từ yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nhận định về vai trò to lớn của truyền hình trong việc tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách, pháp luật, cũng như phản ánh nguyện vọng cử tri.
Mục đích chính của luận án là nghiên cứu mối quan hệ này để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả vai trò của báo chí truyền hình trong HĐLP. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan kết quả các nghiên cứu trước đây, luận chứng cơ sở lý luận và thực tiễn, khảo sát thực trạng mối quan hệ và vai trò, cùng với việc đề xuất các giải pháp và khuyến nghị khoa học. Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ qua lại và vai trò của truyền hình với HĐLP, với phạm vi khảo sát các tác phẩm truyền hình lập pháp trên Kênh VTV1 và Truyền hình Quốc hội (Quốc hội TV) từ năm 2016 đến nay.
Luận án áp dụng phương pháp luận duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp phân tích - tổng hợp, quy nạp - diễn dịch, cùng các phương pháp cụ thể như nghiên cứu tài liệu, điều tra bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng truyền hình đã có những đóng góp quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà hoạt động lập pháp, truyền tải thông tin HĐLP đến công chúng và tác động vào quy trình lập pháp. Các chương trình truyền hình đã bám sát thực tế, tạo diễn đàn trao đổi và phản biện xã hội. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ rõ một số hạn chế như tần suất theo dõi của công chúng chưa cao, sự khác biệt trong đánh giá chủ đề nội dung giữa các kênh, và tính tương tác của các chương trình truyền hình lập pháp còn ở mức trung bình hoặc thấp. Những hạn chế này được lý giải bởi các nguyên nhân liên quan đến cơ chế quản lý thông tin, áp lực cạnh tranh, chất lượng đội ngũ cán bộ và cơ chế đãi ngộ.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất ba nhóm giải pháp chính: tăng cường vai trò lãnh đạo, năng lực quản lý điều hành của Đảng và cơ quan chủ quản báo chí truyền hình; tăng cường mối quan hệ giữa các chủ thể lập pháp với truyền hình lập pháp; và xây dựng đội ngũ cán bộ truyền hình lập pháp. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho Quốc hội Việt Nam và các cơ quan truyền hình nhằm nâng cao chất lượng nội dung thông tin và hình thức các chương trình truyền hình lập pháp, chuyên môn hóa bộ phận phụ trách thông tin, tăng cường nguồn tài chính, đổi mới cơ chế và phát triển đội ngũ. Luận án khẳng định đã lấp đầy một khoảng trống khoa học nhất định, vượt qua các thách thức lý luận về mối quan hệ giữa truyền thông và chính trị trong bối cảnh Việt Nam.