Luận án Trách nhiệm giải trình của Chính phủ theo pháp luật Việt Nam

Tên luận án:

TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA CHÍNH PHỦ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Ngành:

Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu trách nhiệm giải trình (TNGT) của Chính phủ theo pháp luật Việt Nam, một đòi hỏi tất yếu để kiểm soát hoạt động của Chính phủ trong bối cảnh các nhà nước đương đại. TNGT của Chính phủ Việt Nam đã được ghi nhận trong hệ thống pháp luật quốc gia và thực hiện trên thực tiễn qua các thời kỳ, đặc biệt được định danh và thể chế hóa trong giai đoạn 2011-2021. Tuy nhiên, thực tiễn pháp luật và thực hiện pháp luật về TNGT vẫn còn nhiều hạn chế, như chưa có một luật cụ thể, thể chế hóa tản mát, thiếu thống nhất trong giải thích, và thực hiện chưa đạt hiệu quả mong đợi do vướng mắc cơ chế, tư duy và thiếu tính răn đe. Những hạn chế này đặt ra nhu cầu thiết yếu cho nghiên cứu khoa học để xác lập cơ sở lý thuyết, khảo sát thực trạng thể chế pháp lý và việc thực hiện, nhằm đề xuất giải pháp nâng cao TNGT trong bối cảnh xây dựng nền hành chính công mới ở Việt Nam.

Mục đích nghiên cứu của luận án là cung cấp luận chứng về lý luận và thực tiễn để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện TNGT của Chính phủ Việt Nam. Luận án đã hệ thống hóa và phân tích tình hình nghiên cứu, xác lập khái niệm TNGT, phân tích vai trò, chỉ ra và phân tích các chủ thể trong quan hệ TNGT, khoanh vùng nội dung TNGT, tổng hợp phương pháp thực hiện và xác lập hệ quả của TNGT khi thất bại.

Kết quả nghiên cứu cho thấy TNGT của Chính phủ là một khái niệm còn nhiều tranh cãi trong học giới nhưng được luận án tiếp cận dưới góc độ là nghĩa vụ cung cấp, giải thích thông tin để đánh giá hoạt động thực thi công vụ, mang tính hệ quả. TNGT được cấu thành bởi bốn yếu tố cơ bản: chủ thể, nội dung, phương thức và hệ quả. Mặc dù pháp luật Việt Nam đã ghi nhận các cấu trúc này, nhưng thiếu một văn bản chuyên biệt, trực tiếp và đầy đủ về TNGT của Chính phủ. Nguyên nhân xuất phát từ tư duy chưa hoàn thiện, sự phản ánh quan điểm chưa đồng nhất trong lập pháp, và thiếu chỉ dẫn trong Hiến pháp về cấu trúc TNGT. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả TNGT, hướng tới xây dựng một Chính phủ minh bạch, có trách nhiệm và kiến tạo phát triển, đồng thời đảm bảo phù hợp với thể chế chính trị và bối cảnh Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• Phần mở đầu
• Kết luận
• Danh mục công trình nghiên cứu của tác giả đã công bố liên quan đến luận án
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
  • 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
  • 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
  • 1.3. Nhận xét về tình hình nghiên cứu đề tài
    • 1.3.1. Những vấn đề liên quan đến chủ đề luận án đã được nghiên cứu sáng tỏ, có kết luận thống nhất và được luận án kế thừa, phát triển trong nghiên cứu đề tài
    • 1.3.2. Những vấn đề liên quan đến chủ đề luận án nhưng chưa được giải quyết thấu đáo, còn nhiều tranh luận hoặc chưa được đặt ra nghiên cứu, còn nhiều vướng mắc
  • 1.4. Những vấn đề đặt ra cần được luận án nghiên cứu
• Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA CHÍNH PHỦ THEO PHÁP LUẬT
  • 2.1. Khái niệm trách nhiệm giải trình của Chính phủ
  • 2.2. Vai trò của trách nhiệm giải trình của Chính phủ
  • 2.3. Chủ thể và nội dung trách nhiệm giải trình của Chính phủ
    • 2.3.1. Các chủ thể trong mối quan hệ trách nhiệm giải trình của Chính phủ
    • 2.3.2. Nội dung trách nhiệm giải trình của Chính phủ
  • 2.4. Phương thức và hệ quả thực hiện trách nhiệm giải trình của Chính phủ
    • 2.4.1. Phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình của Chính phủ
    • 2.4.2. Hệ quả trách nhiệm giải trình của Chính phủ
• Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
  • 3.1. Thực trạng pháp luật về trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.1.1. Các chủ thể trong mối quan hệ trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.1.2. Nội dung trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.1.3. Phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.1.4. Hệ quả trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
  • 3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.2.1. Giai đoạn từ năm 1946 đến năm 2001
    • 3.2.2. Giai đoạn từ năm 2002 đến nay
  • 3.3. Đánh giá thực trạng trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.3.1. Đánh giá thực trạng các chủ thể trong mối quan hệ trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.3.2. Đánh giá thực trạng nội dung trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.3.3. Đánh giá thực trạng các phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 3.3.4. Đánh giá thực trạng hệ quả trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
• Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA CHÍNH PHỦ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
  • 4.1. Quan điểm xây dựng giải pháp nâng cao trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
  • 4.2. Giải pháp nâng cao trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 4.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao trách nhiệm giải trình của các chủ thể
    • 4.2.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện nội dung trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 4.2.3. Nhóm giải pháp tăng cường hiệu quả sử dụng các phương thức thực hiện trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
    • 4.2.4. Nhóm giải pháp đảm bảo áp dụng hệ quả trách nhiệm giải trình của Chính phủ Việt Nam
  • 4.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp