Tên luận án:
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Ngành:
Lý luận và lịch sử giáo dục (Mã số: 9.14.01.02)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở qua môn Giáo dục Công dân" của Hoàng Phi Hải, được thực hiện trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực người học theo Chương trình GDPT 2018. Đề tài tập trung giải quyết thực trạng hạn chế của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm (HĐTN) trong dạy học môn GDCD ở cấp THCS, nơi mà việc dạy học còn nặng về lý thuyết và ít chú trọng đến trải nghiệm thực tế.
Nghiên cứu này hệ thống hóa cơ sở lý luận về HĐTN và tổ chức HĐTN cho học sinh THCS qua môn GDCD, dựa trên mô hình học tập trải nghiệm của David Kolb và đặc thù của môn học. Qua khảo sát thực trạng tại 11 trường THCS ở ba tỉnh miền Trung, luận án chỉ ra rằng giáo viên và học sinh đã có nhận thức cơ bản về HĐTN, nhưng việc triển khai còn nhiều bất cập, hình thức, chưa hiệu quả do thiếu nguyên tắc và quy trình phù hợp, cùng với các yếu tố chủ quan và khách quan như năng lực giáo viên, cơ sở vật chất và sự phối hợp từ cộng đồng.
Từ đó, luận án đề xuất các nguyên tắc và quy trình tổ chức HĐTN cho học sinh THCS qua môn GDCD, nhằm phát triển các năng lực cần thiết của người công dân Việt Nam. Các nguyên tắc này bao gồm sự phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình GDCD 2018, mô hình học qua trải nghiệm, đặc điểm tâm sinh lý học sinh, điều kiện kinh tế-văn hóa-xã hội địa phương, và đảm bảo sự tham gia tích cực của học sinh, phụ huynh, cộng đồng. Quy trình tổ chức HĐTN được xây dựng với 4 bước chính: thiết kế hoạt động, chuẩn bị và huy động nguồn lực, tiến hành tổ chức, và tổng kết đánh giá. Luận án cũng đưa ra 6 phương pháp tổ chức HĐTN hiệu quả như xử lý tình huống, đóng vai, dự án cộng đồng, trò chơi học tập, tham quan thực địa và tranh biện.
Kết quả thực nghiệm sư phạm với 340 học sinh lớp 6 và 8 tại hai trường THCS trong hai năm học 2017-2018 và 2018-2019 đã chứng minh tính khoa học, khả thi và hiệu quả của các nguyên tắc, nội dung và quy trình đề xuất. Các nhóm thực nghiệm cho thấy sự cải thiện rõ rệt về phẩm chất và năng lực, với điểm trung bình cao hơn và không còn học sinh xếp loại yếu, kém, đồng thời tăng tính bền vững về tri thức so với nhóm đối chứng. Luận án khuyến nghị giáo viên cần liên tục đổi mới phương pháp, nâng cao chuyên môn; các cấp quản lý cần tổ chức bồi dưỡng, tập huấn và đầu tư tài liệu, cơ sở vật chất; và các trường sư phạm cần đào tạo sinh viên có năng lực thiết kế và tổ chức HĐTN trong dạy học.
Mục lục chi tiết:
- MỤC LỤC
- MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
- 4. Giả thuyết khoa học
- 5. Phạm vi nghiên cứu
- 6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 7. Những luận điểm cần bảo vệ
- 8. Những đóng góp mới của luận án
- 9. Cấu trúc của luận án
- CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
- 1.1.1. Những nghiên cứu liên quan đến hoạt động trải nghiệm và tổ chức hoạt động trải nghiệm
- 1.1.2. Những nghiên cứu liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục Công dân nói riêng
- 1.1.3. Một số nhận xét và những vấn đề đặt ra cho luận án
- 1.2. Một số vấn đề lí luận về Hoạt động trải nghiệm
- 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
- 1.2.2. Mô hình học tập qua trải nghiệm
- 1.2.3. Mô hình dạy học qua trải nghiệm
- 1.2.4. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm trong dạy học
- 1.2.5. Vai trò của tổ chức HĐTN trong dạy học
- 1.3. Đặc điểm học sinh cấp Trung học cơ sở
- 1.3.1. Đặc điểm sinh lí học sinh trung học cơ sở
- 1.3.2. Đặc điểm tâm lí học sinh trung học cơ sở
- 1.3.3. Đặc điểm phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở
- 1.4. Một số vấn đề lí luận về dạy học môn Giáo dục Công dân ở trường Trung học cơ sở
- 1.4.1. Mục tiêu môn Giáo dục Công dân ở cấp Trung học cơ sở
- 1.4.2. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù trong môn Giáo dục Công dân cấp Trung học cơ sở
- 1.4.3. Nội dung môn Giáo dục Công dân cấp Trung học cơ sở
- 1.4.4. Hình thức tổ chức dạy học môn Giáo dục Công dân ở cấp Trung học cơ sở
- 1.4.5. Phương pháp dạy học môn Giáo dục Công dân ở cấp Trung học cơ sở
- 1.5. Đặc điểm tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở qua môn Giáo dục Công dân
- 1.6. Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở qua môn Giáo dục Công dân
- 1.6.1. Yếu tố chủ quan
- 1.6.2. Yếu tố khách quan
- Kết luận Chương 1
- CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- 2.1. Khái quát về quá trình khảo sát thực trạng
- 2.1.1. Mục đích và đối tượng khảo sát
- 2.1.2. Nội dung và phương pháp khảo sát
- 2.2. Kết quả khảo sát thực trạng
- 2.2.1. Thực trạng nhận thức của GV GDCD
- 2.2.2. Thực trạng tổ chức HĐTN cho HS THCS qua môn GDCD
- 2.2.3. Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả tham gia HĐTN của HS THCS qua môn GDCD
- 2.2.4. Thực trạng kết quả tổ chức HĐTN cho HS THCS qua môn GDCD
- 2.2.5. Những thuận lợi, khó khăn của quá trình tổ chức HĐTN cho HS THCS qua môn GDCD
- 2.3. Nguyên nhân của thực trạng
- 2.3.1. Nguyên nhân khách quan
- 2.3.2. Nguyên nhân chủ quan
- Kết luận Chương 2
- CHƯƠNG 3. NGUYÊN TẮC VÀ QUY TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- 3.1. Nguyên tắc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở qua môn Giáo dục Công dân
- 3.2. Quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở qua môn Giáo dục Công dân
- 3.3. Một số phương thức được sử dụng để tổ chức hoạt động trải nghiệm qua môn Giáo dục Công dân ở trường trung học cơ sở
- 3.4. Tổng kết, đánh giá kết quả HĐTN của HS qua dạy học môn GDCD ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực
- 3.4.1. Mục đích đánh giá
- 3.4.2. Hình thức đánh giá
- 3.4.3. Phương thức đánh giá
- 3.4.4. Phương pháp đánh giá
- 3.4.5. Công cụ đánh giá
- Kết luận Chương 3
- CHƯƠNG 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 4.1. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
- 4.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
- 4.1.2. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
- 4.1.3. Giáo viên thực nghiệm sư phạm
- 4.1.4. Nội dung thực nghiệm sư phạm
- 4.2. Phương pháp và quy trình thực nghiệm sư phạm
- 4.2.1. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- 4.2.2. Quy trình thực nghiệm sư phạm
- 4.2.3. Giai đoạn xử lí số liệu, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
- Kết luận Chương 4
- KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Khuyến nghị
- CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN