TIỂU THUYẾT NỮ HẢI NGOẠI VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI NHÌN TỪ LÝ THUYẾT LIÊN VĂN HOÁ
LÝ LUẬN VĂN HỌC
Luận án "Tiểu thuyết nữ hải ngoại Việt Nam đương đại nhìn từ lý thuyết liên văn hoá" của Lê Thị Bích Hạnh tập trung nghiên cứu tính chất liên văn hóa trong tiểu thuyết của các nhà văn nữ Việt Nam ở hải ngoại. Đề tài xuất phát từ tầm quan trọng của lý thuyết liên văn hóa (Interculturel) trong nghiên cứu văn hóa và văn học nói chung, khẳng định khả năng chung sống hòa bình, hòa hợp giữa các chủng tộc thông qua khoan dung, hiểu biết và đánh giá cao nét đặc thù. Đồng thời, luận án ghi nhận những đóng góp đáng kể của văn học hải ngoại, đặc biệt là tiểu thuyết nữ, trong việc khai phá những mảng hiện thực nhức nhối và giải mã các thành tố văn hóa, thể hiện suy ngẫm sâu sắc về thân phận con người, bản thể và ý nghĩa đích thực của cuộc sống.
Công trình này sử dụng lý thuyết liên văn hóa làm cơ sở, với các phạm trù trọng tâm như sự đa dạng, bình đẳng, tính đối thoại và thông diễn học tương đồng, cùng các phương pháp nghiên cứu loại hình, cấu trúc - hệ thống, so sánh và liên ngành. Luận án đóng góp bằng việc cung cấp một hệ thống lý thuyết về liên văn hóa trong xu hướng toàn cầu hóa, đề xuất một mô hình lý thuyết để vận dụng nghiên cứu văn học. Nghiên cứu cũng phác thảo được diện mạo của tiểu thuyết nữ hải ngoại Việt Nam đương đại và nhận diện đặc trưng liên văn hóa của chúng, từ đó cung cấp một cái nhìn căn bản về tính chất liên văn hóa gắn với nhu cầu nhận thức và phản ánh thực tại. Luận án khẳng định triển vọng của lý thuyết liên văn hóa trong việc khai mở những hiện tượng văn học mang đậm bản sắc riêng biệt trong giai đoạn hội nhập quốc tế.
Nội dung chính của luận án được triển khai qua bốn chương. Chương 1 tổng quan tình hình nghiên cứu lý thuyết liên văn hóa và tiểu thuyết nữ hải ngoại. Chương 2 giới thuyết về khái niệm văn hóa, liên văn hóa và văn học di dân Việt Nam, làm rõ các phạm trù cơ bản của lý thuyết liên văn hóa. Chương 3 phân tích tiểu thuyết nữ hải ngoại từ các phạm trù liên văn hóa như sự đa dạng, bình đẳng, đối thoại, tương đồng phổ quát, đồng thời khám phá xu hướng lai ghép văn hóa và cảm thức lưu vong, hành trình tìm kiếm bản ngã. Chương 4 tập trung vào biểu hiện liên văn hóa trong tiểu thuyết nữ hải ngoại từ phương diện nghệ thuật, bao gồm chủ thể trần thuật, không gian, thời gian, ngôn ngữ và giọng điệu, cho thấy sự thẩm thấu của các yếu tố văn hóa vào hình thức biểu đạt.