Luận án Thực trạng véc tơ sốt xuất huyết Dengue, mối tương quan giữa khí hậu với chỉ số véc tơ và số mắc sốt xuất huyết Dengue tại 4 tỉnh miền bắc Việt Nam (2016 – 2017)

Tên luận án:

Thực trạng véc tơ sốt xuất huyết Dengue, mối tương quan giữa khí hậu với chỉ số véc tơ và số mắc sốt xuất huyết Dengue tại 4 tỉnh miền bắc Việt Nam (2016 - 2017)

Ngành:

Không được nêu rõ trong tài liệu cung cấp.

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một bệnh nhiễm vi rút cấp tính nguy hiểm do muỗi Aedes truyền, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin đang trong giai đoạn thử nghiệm, làm cho công tác phòng chống véc tơ trở nên vô cùng quan trọng. Tại Việt Nam, dịch SXHD không giảm mà có xu hướng tăng, với 70.000 - 100.000 trường hợp mắc mỗi năm. Nghiên cứu về ái tính của vi rút Dengue với hai loài muỗi truyền bệnh chính là Aedes aegypti và Aedes albopictus còn hạn chế, trong khi đặc điểm sinh học và sinh thái của chúng có thể thay đổi.

Đề tài này nhằm mô tả sự phân bố, tập tính trú đậu, vai trò truyền bệnh và độ nhạy cảm với hóa chất diệt côn trùng của muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus tại 4 tỉnh miền Bắc Việt Nam (Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Tĩnh) giai đoạn 2016-2017. Đồng thời, nghiên cứu phân tích mối tương quan giữa các yếu tố khí hậu với chỉ số véc tơ và số mắc SXHD tại Hà Nội. Nghiên cứu đã xác định được vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes, đặc biệt phát hiện Ae. albopictus nhiễm vi rút Dengue tại thực địa ở Việt Nam. Các mối tương quan chặt chẽ giữa nhiệt độ trung bình tháng, chỉ số côn trùng và số trường hợp bệnh của tháng trước với số mắc SXHD tháng sau tại Hà Nội đã được thiết lập, cung cấp thông tin hữu ích cho công tác dự báo dịch.

Kết quả cho thấy cả hai loài muỗi đều hiện diện ở các điểm nghiên cứu, với Ae. aegypti chủ yếu trú đậu trong nhà (86,5-96,2%) và Ae. albopictus chủ yếu trú đậu ngoài nhà (94,1-96,9%). Tỷ lệ ổ dịch có Ae. aegypti nhiễm vi rút Dengue là 9,35%, và Ae. albopictus là 2,82%. Bốn típ vi rút Dengue (D1, D2, D3, D4) được phát hiện ở Ae. aegypti tại Hà Nội, và típ D1 ở Ae. albopictus tại Hải Phòng. Các quần thể Ae. aegypti đã kháng hoặc có khả năng kháng với các hóa chất pyrethroid ở nhiều điểm, trong khi Ae. albopictus vẫn còn nhạy cảm với hầu hết các hóa chất thử nghiệm, ngoại trừ một số quần thể ở Tân Triều, Hà Nội. Về mối tương quan khí hậu, nhiệt độ trung bình tháng và chỉ số BI có tương quan thuận chặt chẽ với số mắc SXHD. Đặc biệt, nhiệt độ trung bình, chỉ số MDM, BI và số trường hợp mắc SXHD của tháng trước có mối tương quan thuận chặt chẽ với số mắc SXHD của tháng sau, là cơ sở quan trọng cho việc dự báo dịch.

Mục lục chi tiết:

Đặt vấn đề

Tính khoa học, tính mới và tính thực tiễn của luận án

Cấu trúc luận án

• Đặt vấn đề
• Tổng quan tài liệu
• Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• Kết quả nghiên cứu
• Bàn luận
• Kết luận

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

• 1.1. Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue
  • 1.1.1. Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue trên thế giới
  • 1.1.2. Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam
  • 1.1.3. Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue tại các điểm nghiên cứu
    • 1.1.3.1. Tình hình bệnh SXHD tại thành phố Hà Nội
    • 1.1.3.2. Tình hình bệnh SXHD tại thành phố Hải Phòng
    • 1.1.3.3. Tình hình bệnh SXHD tại tỉnh Thanh Hoá
    • 1.1.3.4. Tình hình bệnh SXHD tại tỉnh Hà Tĩnh
• 1.2. Tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.3. Chu kỳ phát triển và hình thái của muỗi Aedes
  • 1.3.1. Chu kỳ phát triển của Aedes
  • 1.3.2. Đặc điểm hình thái muỗi Aedes
    • 1.3.2.1. Trứng Aedes
    • 1.3.2.2. Bọ gậy Aedes
    • 1.3.2.3. Quăng Aedes
    • 1.3.2.4. Muỗi Aedes trưởng thành
• 1.4. Phân bố, tập tính của muỗi Aedes
  • 1.4.1. Phân bố của muỗi Aedes
    • 1.4.1.1. Phân bố của muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus trên thế giới
    • 1.4.1.2. Phân bố của muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus ở Việt Nam
  • 1.4.2. Tập tính của muỗi Aedes
    • 1.4.2.1. Tập tính trú ẩn tiêu máu
    • 1.4.2.2. Tập tính đốt máu
    • 1.4.2.3. Tập tính đẻ trứng
• 1.5. Vai trò truyền bệnh của muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus
  • 1.5.1. Vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes trên thế giới
  • 1.5.2. Vai trò truyền bệnh của Aedes ở Việt Nam
  • 1.5.3. Mối tương quan giữa mật độ véc tơ với diễn biến ổ dịch SXHD
• 1.6. Tình hình kháng hóa chất diệt côn trùng của véc tơ sốt xuất huyết Dengue
  • 1.6.1. Tình hình kháng hóa chất diệt côn trùng của véc tơ sốt xuất huyết Dengue trên thế giới
  • 1.6.2. Tình hình kháng hóa chất diệt côn trùng véc tơ sốt xuất huyết Dengue ở Việt Nam
• 1.7. Mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu với bệnh sốt xuất huyết Dengue
  • 1.7.1. Các nghiên cứu về mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu với bệnh sốt xuất huyết Dengue trên thế giới
  • 1.7.2. Các nghiên cứu mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu với bệnh sốt xuất huyết Dengue ở Việt Nam

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
  • 2.3.1. Tại thực địa
    • 2.3.1.1. Điều tra cắt ngang
    • 2.3.1.2. Điều tra dọc tại Hà Nội
    • 2.3.1.3. Điều tra ổ dịch
    • 2.3.1.4. Xác định độ nhạy cảm của muỗi
  • 2.3.2. Tại Phòng thí nghiệm
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.5.1. Cỡ mẫu nghiên cứu
  • 2.5.2. Cách chọn mẫu
    • 2.5.2.1. Đối với phân bố của muỗi Aedes
    • 2.5.2.2. Đối với nghiên cứu vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes
    • 2.5.2.3. Đối với đánh giá độ nhạy cảm của muỗi với hóa chất
    • 2.5.2.4. Đối với mối tương quan giữa các yếu tố khí hậu, chỉ số véc tơ và trường hợp bệnh SXHD.
• 2.6. Các kỹ thuật thực hiện trong nghiên cứu
  • 2.6.1. Các kỹ thuật điều tra côn trùng
    • 2.6.1.1. Thu thập và bảo quản muỗi
    • 2.6.1.2. Thu thập bảo quản bọ gậy
  • 2.6.2. Xác định vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes
    • 2.6.2.1. Tinh khiết ARN vi rút Dengue trong muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus bằng phương pháp cột hấp phụ ARN
    • 2.6.2.2. Phát hiện vi rút Dengue trong muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus bằng kỹ thuật tổng hợp chuỗi Polymerase đa môi sao chép ngược
  • 2.6.3. Kỹ thuật đánh giá độ nhạy cảm của muỗi với hóa chất diệt côn trùng bằng phương pháp thử sinh học.
• 2.7. Chỉ số trong nghiên cứu
• 2.8. Sai số trong nghiên cứu và cách khắc phục
• 2.9. Nhập và phân tích số liệu
  • 2.9.1. Nhập số liệu
  • 2.9.2. Phân tích số liệu
• 2.10. Xử lý số liệu
• 2.11. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

• 3.1. Véc tơ sốt xuất huyết Dengue tại các điểm nghiên cứu
  • 3.1.1. Phân bố của muỗi Aedes tại các điểm nghiên cứu
  • 3.1.2. Tập tính trú đậu của muỗi Aedes tại các điểm nghiên cứu
    • 3.1.2.1. Tỷ lệ trú đậu của muỗi Ae. aegypti trong và ngoài nhà
    • 3.1.2.2. Nơi trú đậu của muỗi Ae. aegypti trong các không gian sinh hoạt hộ gia đình
    • 3.1.2.3. Độ cao trú đậu của muỗi Ae. aegypti
    • 3.1.2.4. Các giá thể trú đậu của muỗi Ae. aegypti
    • 3.1.2.5. Tỷ lệ trú đậu của muỗi Ae. albopictus trong và ngoài nhà
    • 3.1.2.6. Nơi trú đậu của muỗi Ae. albopictus ở các không gian sinh hoạt hộ gia đình
    • 3.1.2.7. Độ cao trú đậu của muỗi Ae. albopictus
    • 3.1.2.8. Các giá thể trú đậu của muối Ae. albopictus
  • 3.1.3. Vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes
    • 3.1.3.1. Số lượng muối Ae. aegypti và Ae. albopictus tại các ổ dịch hoạt động trên địa bàn nghiên cứu
    • 3.1.3.2. Kết quả xác định vi rút Dengue trên muỗi Ae. aegypti tại ổ dịch SXHD đang hoạt động
    • 3.1.3.3. Tỷ lệ phát hiện vi rút Dengue trên bọ gậy Ae. aegypti tại các ổ dịch
    • 3.1.3.4. Tỷ lệ phát hiện vi rút Dengue trên muỗi Ae. albopictus tại các ổ dịch
    • 3.1.3.5. Tỷ lệ phát hiện vi rút Dengue trên bọ gậy Ae. albopictus tại các ổ dịch
    • 3.1.3.6. Tỷ lệ phát hiện vi rút Dengue trên muỗi Ae. aegypti tại các điểm nghiên cứu điều tra cắt ngang
    • 3.1.3.7. Tỷ lệ phát hiện vị rút Dengue trên muỗi, bọ gậy Ae. albopictus tại các điểm điều tra cắt ngang
  • 3.1.4. Độ nhạy cảm của muỗi Aedes tại các điểm nghiên cứu
    • 3.1.4.1. Độ nhạy cảm của muỗi Ae. aegypti với hóa chất diệt côn trùng
    • 3.1.4.2. Độ nhạy cảm của muỗi Ae. albopictus tại các điểm nghiên cứu
• 3.2. Mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu, véc tơ và bệnh sốt xuất huyết Dengue tại Hà Nội
  • 3.2.1. Nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa trung bình tại Hà Nội
  • 3.2.2. Mối tương quan giữa các yếu tố khí hậu với các chỉ số véc tơ
  • 3.2.3. Tương quan giữa khí hậu, véc tơ theo tháng với số trường hợp bệnh SXHD tại Hà Nội
  • 3.2.4. Tương quan giữa khí hậu, chỉ số véc tơ, số trường hợp bệnh tháng trước với số trường hợp mắc SXHD tháng sau tại Hà Nội

CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN

• 4.1. Hiện trạng véc tơ sốt xuất huyết Dengue tại các điểm nghiên cứu
  • 4.1.1. Sự phân bố của véc tơ sốt xuất Dengue tại các điểm nghiên cứu
  • 4.1.2. Đặc điểm sinh thái của muỗi Aedes
  • 4.1.3. Vai trò truyền bệnh của muỗi Aedes
  • 4.1.4. Độ nhạy cảm của muỗi Aedes với hoá chất diệt côn trùng
• 4.2. Mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu với bệnh sốt xuất huyết Dengue tại Hà Nội

KẾT LUẬN

• 1. Phân bố, tập tính trú đậu, vai trò truyền bệnh SXHD và độ nhạy cảm với một số hóa chất diệt côn trùng của muỗi Ae. aegypti và Ae. albopictus tại Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa và Hà Tĩnh, năm 2016 - 2017
• 2. Mối tương quan giữa một số yếu tố khí hậu với chỉ số véc-tơ và số mắc sốt xuất huyết Dengue tại Hà Nội, năm 2016 - 2017

KIẾN NGHỊ