THỰC TRẠNG, CĂN NGUYÊN VIÊM NÃO VI RÚT VÀ CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ TRỰC TIẾP CHO NGƯỜI BỆNH TẠI 3 TỈNH TÂY BẮC VIỆT NAM, 2017 – 2018
Y tế công cộng
Luận án "Thực trạng, căn nguyên Viêm não vi rút và chi phí điều trị trực tiếp cho người bệnh tại 3 tỉnh Tây Bắc Việt Nam, 2017 – 2018" được thực hiện nhằm mô tả thực trạng dịch tễ học, xác định các tác nhân vi rút gây bệnh và đánh giá gánh nặng chi phí điều trị trực tiếp liên quan đến y tế cho bệnh nhân Viêm não vi rút (VNVR) tại ba tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lào Cai trong giai đoạn 2017-2018.
Nghiên cứu đã ghi nhận tổng cộng 473 trường hợp mắc VNVR và 17 trường hợp tử vong, với tỷ lệ chết/mắc là 3,6%. Bệnh phân bố rộng rãi tại 28/31 huyện/thị xã/thành phố của các tỉnh, trong đó Sơn La có số mắc và tử vong cao nhất. VNVR có tính chất mùa rõ rệt, với số mắc tăng dần và đạt đỉnh vào các tháng mùa hè (tháng 6-7). Đa số ca mắc là trẻ dưới 15 tuổi (51,8%), và nhóm tuổi 15-29 cũng chiếm tỷ lệ đáng kể (24,3%). Tỷ lệ nam giới mắc bệnh là 55%. Đáng lưu ý, 94,1% các trường hợp tử vong là trẻ dưới 15 tuổi.
Về căn nguyên gây bệnh, 28,5% mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân dương tính với ít nhất một loại tác nhân vi rút. Vi rút Viêm não Nhật Bản (VNNB) và Vi rút Đường ruột (VRĐR) là hai tác nhân phổ biến nhất, chiếm lần lượt 68,9% và 19,3% trong số các trường hợp dương tính. Nghiên cứu cũng ghi nhận 8,9% mẫu bệnh phẩm đồng nhiễm VNNB và VRĐR. VNNB là tác nhân phổ biến nhất được phát hiện trong dịch não tủy (91,9%). 13 serotype của VRĐR đã được xác định. Hầu hết các trường hợp dương tính với VNNB (97,1%) chưa được tiêm vắc xin hoặc tiêm không đầy đủ. Đồng thời, nghiên cứu đã xác định được 8 loài muỗi thuộc 5 giống, trong đó Cx. tritaeniorhynchus và Cx. vishnui là hai véc tơ chính truyền VNNB chiếm ưu thế (68,48%), với mật độ cao hơn đáng kể tại chuồng gia súc so với trong nhà. Bọ gậy muỗi truyền VNNB được tìm thấy trong nhiều loại thủy vực, chủ yếu ở ruộng lúa nước.
Về chi phí điều trị, chi phí trực tiếp trung bình cho mỗi người bệnh VNVR là 8.010.875 VNĐ cho một đợt điều trị (giai đoạn 2017-2019). Trong tổng chi phí, bệnh nhân tự chi trả 5,2% (414.299 VNĐ), phần còn lại được hỗ trợ qua bảo hiểm y tế. Các hạng mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí điều trị là thuốc, máu, dịch truyền (41,9%) và giường bệnh (29,3%). Chi phí điều trị trực tiếp có mối liên quan với nhóm tuổi (người lớn tuổi hơn có chi phí cao hơn) và số ngày điều trị (thời gian điều trị càng dài, chi phí càng cao).