Tên luận án:
THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án Tiến sĩ "Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay" nghiên cứu một vấn đề trọng yếu trong chính sách giáo dục quốc gia, tập trung vào 14 tỉnh miền núi phía Bắc từ năm 2013 đến nay. Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ các vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông tại khu vực này.
Nghiên cứu chỉ ra những thành tựu đáng kể trong việc tạo cơ hội tiếp cận giáo dục, xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học, cùng với chất lượng giáo dục tiểu học được đánh giá cao trong khu vực ASEAN. Những kết quả này có được nhờ sự quan tâm lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và sự tâm huyết của đội ngũ nhà giáo, cùng với tinh thần hiếu học của người dân miền núi.
Tuy nhiên, luận án cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều hạn chế và bất cập. Đó là sự chênh lệch lớn về cơ hội giáo dục giữa các vùng miền (đồng bằng - miền núi), giữa các dân tộc (Kinh - thiểu số), và giữa giới tính ở các bậc học cao hơn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn, lạc hậu, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên còn hạn chế về năng lực, số lượng và cơ cấu. Các chính sách đặc thù cho giáo dục miền núi chưa thật sự phù hợp và việc triển khai còn chậm trễ, thiếu đồng bộ. Đặc biệt, nghiên cứu còn nêu bật tình trạng tiêu cực, thiếu minh bạch và tham nhũng trong giáo dục, cùng với điều kiện kinh tế khó khăn đã kìm hãm đầu tư cho giáo dục tại khu vực.
Từ thực trạng này, luận án đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu: nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể liên quan, hoàn thiện cơ chế chính sách đặc thù cho giáo dục miền núi, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, và gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với đổi mới phương thức thực hiện công bằng xã hội. Các giải pháp này nhằm tạo tiền đề, điều kiện để đồng bào miền núi có cơ hội tham gia và thụ hưởng nền giáo dục phổ thông một cách công bằng, góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.
Mục lục chi tiết:
MỞ DẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cơ sở lý luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
5. Ý nghĩa khoa học
6. Đóng góp của luận án
7. Kết cấu của luận án
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1.1. NHÓM CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NÓI CHUNG VÀ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC NÓI RIÊNG
1.2. NHÓM CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG VỀ THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NÓI CHUNG VÀ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC NÓI RIÊNG
1.3. NHÓM CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NÓI CHUNG VÀ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC NÓI RIÊNG
1.4. KHÁI QUÁT GIÁ TRỊ CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ TỔNG QUAN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
- 1.4.2. Giá trị của các công trình đã tổng quan
- 1.4.2. Những vấn đề mà luận án tiếp tục nghiên cứu
Chương 2: THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM - MỘT SỐ VẤN ĐẺ LÝ LUẬN
2.1. QUAN NIỆM VỀ THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC
- 2.1.1. Quan niệm về công bằng xã hội và giáo dục phổ thông
- 2.1.1.1. Quan niệm về công bằng xã hội
- 2.1.1.2. Cơ sở kinh tế - xã hội của công bằng xã hội trong mối quan hệ với tiến bộ xã hội
- 2.1.1.3. Giáo dục phổ thông
- 2.1.2. Khái quát về giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc
- 2.1.2.1. Khái quát về các tỉnh miền núi phía Bắc
- 2.1.2.2. Giáo dục phổ thông các tỉnh miền núi phía Bắc
- 2.1.3. Quan niệm về thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc
2.2. THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỎ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM – CHỦ THỂ, NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC VÀ ĐIỀU KIỆN
- 2.2.1. Chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
- 2.2.2. Nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
- 2.2.3. Phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
- 2.2.4. Điều kiện thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
Chương 3: THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
3.1. CHỦ THỂ THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
- 3.1.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.1.1.1. Những kết quả đạt được của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.1.1.2. Nguyên nhân của những kết quả đạt được của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.1.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.1.2.1. Một số hạn chế của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.1.2.2. Nguyên nhân của hạn chế của chủ thể thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
3.2. NỘI DUNG THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
- 3.2.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân của nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.2.1.1. Những kết quả đạt được của nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.2.1.2. Nguyên nhân của kết quả đạt được về nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.2.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.2.2.1. Một số hạn chế của nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.2.2.2. Nguyên nhân của hạn chế của nội dung thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
3.3. PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
- 3.3.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.3.1.1. Những kết quả đạt được của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.3.1.2. Nguyên nhân của những kết quả đạt được của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.3.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.3.2.1. Một số hạn chế của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
- 3.3.2.2. Nguyên nhân của hạn chế của phương thức thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay
Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU GÓP PHẦN THỰC HIỆN TỐT CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM NHỮNG NĂM TIẾP THEO
4.1. NÂNG CAO NHẬN THỨC, TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC CHỦ THỂ TRONG THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC
- 4.1.1. Phát huy vai trò của các cấp ủy Đảng, chính quyền, tổ chức đoàn thể ở các tỉnh miền núi phía Bắc thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông
- 4.1.2. Nâng cao vai trò của các chủ thể trực tiếp trong thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông
- 4.1.3. Nâng cao nhận thức của người dân miền núi phía Bắc về tầm quan trọng của sự nghiệp giáo dục và đào tạo
- 4.1.4. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động toàn dân tham gia thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông
4.2. HOÀN THIỆN CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH ĐỂ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN TỐT NỘI DUNG CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC
- 4.2.1. Xây dựng chính sách đặc thù về thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục phổ thông ở các tỉnh miền núi phía Bắc
- 4.2.2. Hoàn thiện hệ thống chính sách trong giáo dục dành cho cả người học cũng như đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên ở các tỉnh miền núi phía bắc
- 4.2.3. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các trường phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương trong vùng
4.3. GẮN KẾT CHẶT CHẼ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VỚI ĐỔI MỚI CÁC PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC
- 4.3.1. Phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo bền vũng
- 4.3.2. Gắn phát triển kinh tế với tăng cường, củng cố hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú và các điểm trường ở các khu dân cư
- 4.3.3. Khắc phục những hủ tục lạc hậu để phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm cho người dân có cơ hội đến trường
- 4.3.4. Tạo lập các phương thức kết nối trường học miền xuôi với miền ngược
- 4.3.5. Kiểm tra, giám sát việc triển khai và thực hiện các chế độ, chính sách về giáo dục phổ thông miền núi đảm bảo công bằng xã hội
KẾT LUẬN