Luận án Thực hiện chính sách giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC Ở VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

Chính sách công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Thực hiện chính sách giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam hiện nay" của Trần Minh Đức tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện việc triển khai chính sách giáo dục tại các vùng này. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số (DTTS) các tỉnh miền núi phía Bắc đã có những chuyển biến tích cực nhưng vẫn đối mặt với nhiều hạn chế và vấn đề cấp thiết cần giải quyết, như chính sách hỗ trợ cơ sở vật chất, điều kiện học tập chưa hiệu quả, bất bình đẳng xã hội trong giáo dục, chất lượng chưa cao, tỷ lệ trẻ em ngoài trường cao và khó khăn trong phổ cập giáo dục.

Mục đích nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng thực hiện chính sách giáo dục, những tồn tại và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp cho giai đoạn 2021-2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quá trình thực hiện chính sách giáo dục mầm non và phổ thông tại 14 tỉnh miền núi phía Bắc trong giai đoạn 2013-2019, bao gồm các chính sách đối với nhà trường và học sinh DTTS. Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, tiếp cận hệ thống, liên vùng, quyền lợi đặc thù và liên ngành, cùng các phương pháp nghiên cứu tư liệu, phỏng vấn sâu và điều tra bảng hỏi.

Những đóng góp khoa học chính bao gồm việc hệ thống hóa các khái niệm, lý thuyết về thực hiện chính sách giáo dục vùng DTTS, phân tích thực trạng với các thành tựu và hạn chế, đồng thời khái quát hóa quá trình thực hiện chính sách. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp cái nhìn toàn diện về quá trình tổ chức thực hiện chính sách, giúp các cơ quan quản lý nhà nước và nhà nghiên cứu có cơ sở định hướng giải pháp can thiệp hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện chính sách giáo dục đã đạt được nhiều thành tựu bước đầu, song vẫn còn tồn tại các hạn chế như cơ sở vật chất thiếu thốn, chất lượng giáo dục thấp, tỷ lệ bỏ học cao. Các nguyên nhân được chỉ ra bao gồm điều kiện địa hình khó khăn, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, nhận thức về giáo dục chưa cao, nguồn lực đầu tư hạn chế, và năng lực thực hiện chính sách của cán bộ còn yếu. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giáo dục, bao gồm: hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch, quy hoạch; tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền; cải thiện phân công, phối hợp; nâng cao hiệu quả đôn đốc, kiểm tra, duy trì và điều chỉnh chính sách; và nâng cao chất lượng công tác tổng kết, đánh giá. Các giải pháp này nhằm đảm bảo bình đẳng, phát triển toàn diện, hệ thống và bền vững cho giáo dục vùng DTTS, góp phần phát triển nguồn nhân lực và kinh tế - xã hội của vùng.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tình hình nghiên cứu về chính sách giáo dục ở vùng DTTS của các học giả trong nước
    • 1.1.1. Các nghiên cứu về thực hiện chính sách công
    • 1.1.2. Các nghiên cứu về chính sách giáo dục ở các vùng DTTS
      • 1.1.2.1. Các nghiên cứu chính sách giáo dục ở các vùng DTTS
      • 1.1.2.2. Các nghiên cứu về thực trạng giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc.
  • 1.2. Tình hình nghiên cứu chính sách giáo dục DTTS ở Việt Nam của các học giả nước ngoài
  • 1.3. Đánh giá chung về kết quả đã đạt được và những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết của luận án
    • 1.3.1. Những kết quả đạt được
    • 1.3.2. Những vấn đề đặt ra

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC Ở VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ

  • 2.1. Một số khái niệm cơ bản
  • 2.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục dân tộc thiểu số và giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số
  • 2.3. Một số lý thuyết liên quan đến thực hiện chính sách giáo dục vùng DTTS
    • 2.3.1. Lý thuyết giáo dục đa văn hóa
    • 2.3.2. Lý thuyết về bảo đảm quyền lợi đặc thù
  • 2.4. Chính sách giáo dục ở vùng DTTS
    • 2.4.1. Chính sách giáo dục chung
    • 2.4.2. Chính sách giáo dục ở vùng DTTS
    • 2.4.3. Một số chính sách giáo dục đối với vùng DTTS của các tỉnh miền núi phía Bắc
  • 2.5. Kinh nghiệm của một số quốc gia
    • 2.5.1. Phát triển giáo dục vùng DTTS Trung Quốc
    • 2.5.2. Phát triển giáo dục DTTS ở Mỹ
    • 2.5.3. Kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam

• Chương 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC Ở VÙNG DÂN TỘC THỂU SỐ CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM

  • 3.1. Khái lược về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng DTTS các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
    • 3.1.1. Điều kiện địa lý, tự nhiên
    • 3.1.2. Đặc điểm dân cư, dân tộc, văn hóa, kinh tế vùng DTTS các tỉnh miền núi phía Bắc
    • 3.1.3. Các nhân tố đặc thù ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giáo dục
  • 3.2. Các bước tổ chức thực hiện chính sách giáo dục
    • 3.2.1. Công tác xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách
    • 3.2.2. Công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách
    • 3.2.3. Phân công, phối hợp tổ chức thực hiện chính sách
    • 3.2.4. Đôn đốc, kiểm tra, duy trì và điều chỉnh chính sách giáo dục
    • 3.2.5. Tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách
  • 3.3. Đánh giá tình hình tổ chức thực hiện chính sách giáo dục
    • 3.3.1. Một số kết quả trong giáo dục vùng DTTS
    • 3.3.2. Kết quả đạt được trong tổ chức thực hiện chính sách
      • 3.3.2.1. Công tác xây dựng kế hoạch, quy hoạch
      • 3.3.2.2. Công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách
      • 3.3.2.3. Công tác phân công, phối hợp tổ chức thực hiện
      • 3.3.2.4. Đôn đốc, kiểm tra, duy trì và điều chỉnh thực hiện chính sách
      • 3.3.2.5. Tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách
    • 3.3.3. Một số hạn chế
      • 3.3.3.1. Công tác xây dựng kế hoạch, quy hoạch
      • 3.3.3.2. Công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách
      • 3.3.3.3. Công tác phân công, phối hợp tổ chức thực hiện
      • 3.3.3.4. Đôn đốc, kiểm tra, duy trì và điều chỉnh chính sách
      • 3.3.3.5. Tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách
    • 3.3.4. Nguyên nhân

• Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC Ở VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC TRONG THỜI GIAN TỚI

  • 4.1. Quan điểm hoàn thiện thực hiện chính sách giáo dục ở vùng DTTS
  • 4.2. Giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách giáo dục
    • 4.2.1. Giải pháp chung
    • 4.2.2. Nhóm giải pháp trong xây dựng kế hoạch, quy hoạch, chiến lược
    • 4.2.3. Nhóm giải pháp trong công tác phổ biến, tuyên truyền
    • 4.2.4. Nhóm giải pháp trong công tác phân công, phối hợp
    • 4.2.5. Nhóm giải pháp trong công tác đôn đốc, kiểm tra, duy trì và điều chỉnh chính sách
    • 4.2.6. Nhóm giải trong đánh giá, tổng kết