Tên luận án:
THỂ LOẠI TRUYỆN TRINH THÁM TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
Ngành:
Văn học Việt Nam (Mã số: 9.22.01.21)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Thể loại truyện trinh thám trong văn học Việt Nam hiện đại" của Nguyễn Thế Bắc là một công trình nghiên cứu chuyên sâu, xuất phát từ thực tế thể loại truyện trinh thám Việt Nam, dù đã ra đời và phát triển với những thành tựu đáng ghi nhận, nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu có tính hệ thống và toàn diện. Đặc biệt, sự hồi sinh của thể loại này trong những năm gần đây càng khẳng định tính cấp thiết của đề tài.
Mục đích chính của luận án là dựng nên một diện mạo tổng thể về truyện trinh thám Việt Nam, từ sự ra đời, quá trình phát triển, đặc điểm thể loại cho đến xu hướng vận động và dự báo tiềm năng phát triển trong tương lai, tiếp cận từ góc độ lịch sử văn học. Để đạt được mục tiêu này, luận án tập trung lý giải sự hình thành và quá trình vận động của thể loại, chỉ ra các quan niệm, đặc trưng, và hệ thống hóa các đặc điểm của truyện trinh thám Việt Nam. Đồng thời, công trình cũng đánh giá vị trí, vai trò của thể loại này trong nền văn học Việt Nam hiện đại và đưa ra nhận định về xu hướng phát triển.
Đối tượng nghiên cứu bao gồm toàn bộ tác giả và tác phẩm truyện trinh thám Việt Nam, cùng với các yếu tố ảnh hưởng như bối cảnh lịch sử-xã hội, văn hóa, văn học và công chúng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tác phẩm tiêu biểu trong từng giai đoạn phát triển tại Việt Nam, chỉ tham khảo các truyện trinh thám dịch và xuất bản ở nước ngoài. Luận án sử dụng kết hợp các phương pháp văn hóa-lịch sử, loại hình, so sánh, xã hội học và liên ngành.
Đóng góp khoa học của luận án là cung cấp một nghiên cứu hệ thống về truyện trinh thám Việt Nam từ góc nhìn lịch sử văn học, làm rõ quy luật hình thành, vận động, các giai đoạn phát triển, thành tựu cơ bản, và dự báo xu hướng. Luận án khẳng định đặc trưng chung và đặc điểm riêng của truyện trinh thám Việt Nam, đánh giá vai trò của nó trong sự vận động, đa dạng hóa và hiện đại hóa văn học Việt Nam. Về ý nghĩa lý luận và thực tiễn, công trình này nhận diện sự hình thành, quy luật vận động, thành tựu, đặc điểm, xu hướng phát triển của thể loại trong văn học Việt Nam hiện đại, trở thành nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho giới nghiên cứu, giảng dạy, sáng tác và công chúng.
Cấu trúc luận án gồm phần Mở đầu, Kết luận và 4 chương chính: "Tổng quan tình hình nghiên cứu", "Sự ra đời và các giai đoạn phát triển thể loại truyện trinh thám Việt Nam", "Đặc điểm truyện trinh thám Việt Nam", và "Xu hướng vận động và phát triển của thể loại truyện trinh thám Việt Nam hiện nay".
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp mới về khoa học.
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn.
- 7. Cấu trúc của luận án
- Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1. Tình hình nghiên cứu truyện trinh thám ở nước ngoài
- 1.2. Tình hình nghiên cứu truyện trinh thám ở trong nước.
- 1.2.1. Giai đoạn trước 1945
- 1.2.2. Giai đoạn từ 1945 đến 1975
- 1.2.3. Giai đoạn từ 1975 đến nay
- Tiểu kết chương 1
- Chương 2: SỰ RA ĐỜI VÀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA THỂ LOẠI TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM
- 2.1. Nguồn gốc và những yếu tố ảnh hưởng đến sự ra đời thể loại truyện trinh thám Việt Nam.
- 2.1.1. Bối cảnh lịch sử-xã hội, văn hóa, văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX
- 2.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra đời thể loại truyện trinh thám Việt Nam
- 2.1.2.1. Nhu cầu tinh thần của xã hội và công chúng đương thời.
- 2.1.2.2. Ảnh hưởng của văn hóa-văn học phương Tây.
- 2.1.2.3. Ảnh hưởng của văn hóa-văn học phương Đông.
- 2.1.2.4. Ảnh hưởng của văn hóa-văn học truyền thống Việt Nam
- 2.1.2.5. Ảnh hưởng của xuất bản, báo chí.
- 2.2. Các giai đoạn phát triển thể loại truyện trinh thám Việt Nam.
- 2.2.1. Giai đoạn hình thành và phát triển thể loại từ đầu thế kỷ XX đến 1945
- 2.2.2. Giai đoạn biến đổi mô hình thể loại từ 1945 đến 1986
- 2.2.3. Giai đoạn đổi mới, cách tân thể loại từ 1986 đến nay
- Tiểu kết chương 2
- Chương 3: ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM
- 3.1. Sự hỗn dung, giao thoa thể loại
- 3.1.1. Yếu tố truyền kỳ trong truyện trinh thám Việt Nam
- 3.1.2. Yếu tố kinh dị, đường rừng trong truyện trinh thám Việt Nam
- 3.1.3. Yếu tố kiếm hiệp trong truyện trinh thám Việt Nam.
- 3.2. Đặc điểm một số thủ pháp nghệ thuật
- 3.2.1. Về đề tài.
- 3.2.2. Về cốt truyện
- 3.2.3. Về nhân vật.
- 3.2.4. Về không gian, thời gian nghệ thuật.
- 3.3. Vấn đề hiệu ứng thẩm mĩ-nghệ thuật
- Tiểu kết chương 3
- Chương 4: XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỂ LOẠI TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM HIỆN NAY
- 4.1. Những yếu tố chi phối sự vận động và phát triển thể loại
- 4.1.1. Quan niệm mới về chức năng giải trí của văn học và nhu cầu của công chúng hiện nay.
- 4.1.2. Sự đa dạng, phong phú của chất liệu đời sống
- 4.1.3. Đội ngũ tác giả có đam mê, khát vọng
- 4.1.4. Sự phát triển của báo chí, kênh phát hành và một số loại hình nghệ thuật gần gũi với truyện trinh thám
- 4.1.5. Sự giao lưu, hội nhập quốc tế
- 4.2. Xu hướng vận động, phát triển của thể loại.
- 4.2.1. Xu hướng truyện trinh thám kinh dị
- 4.2.2. Xu hướng truyện trinh thám lịch sử.
- 4.2.3. Xu hướng truyện trinh thám hình sự
- Tiểu kết chương 4
- KẾT LUẬN
- DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ