Tên luận án:
Tái cơ cấu thương mại Việt Nam-ASEAN
Ngành:
Kinh tế quốc tế / Thương mại quốc tế
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Tái cơ cấu thương mại Việt Nam-ASEAN" xuất phát từ tính cấp thiết của việc giải quyết những bất cập trong cơ cấu thương mại Việt Nam với ASEAN giai đoạn 2015-2020. Mặc dù ASEAN là đối tác thương mại hàng đầu và thị trường đầy tiềm năng với quy mô kinh tế hơn 3.000 tỷ USD và dân số hơn 670 triệu người, cơ cấu thương mại Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Cụ thể, cán cân thương mại mất cân đối với nhập siêu lớn, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu phụ thuộc vào một số ít mặt hàng chủ lực, dịch chuyển chậm sang hàng hóa chế biến sâu, giá trị gia tăng cao, và chưa phát huy tiềm năng từ khu vực có vốn trong nước. Cơ cấu thành phần kinh tế xuất khẩu vẫn chủ yếu dựa vào khu vực đầu tư nước ngoài. Những bất cập này cho thấy Việt Nam chưa khai thác hiệu quả nhu cầu thị trường ASEAN và lợi thế của mình.
Nghiên cứu này nhằm mục đích xây dựng luận cứ khoa học, phân tích thực trạng thương mại và cơ cấu thương mại Việt Nam-ASEAN, cùng bối cảnh mới tác động, từ đó đề xuất các giải pháp tái cơ cấu. Luận án hệ thống hóa lý luận về tái cơ cấu thương mại quốc tế, đánh giá thực trạng xuất nhập khẩu (XNK) và chuyển dịch cơ cấu XNK hàng hóa Việt Nam-ASEAN giai đoạn 2015-2020, làm rõ các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất quan điểm, định hướng, giải pháp cho giai đoạn 2022-2030 ở cấp độ Nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp.
Luận án đóng góp mới về lý luận bằng cách bổ sung các luận giải về cơ cấu thương mại quốc tế, làm rõ khái niệm, nội dung, chủ thể, vai trò và nhân tố tác động đến tái cơ cấu XNK. Về thực tiễn, luận án phân tích sâu thực trạng XNK và cơ cấu XNK Việt Nam-ASEAN (2015-2020), chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân, đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm của Trung Quốc và Thái Lan để rút ra bài học cho Việt Nam. Luận án tập trung vào cơ cấu XNK hàng hóa giữa Việt Nam và 9 nước thành viên ASEAN, với khung thời gian nghiên cứu thực trạng từ 2015-2020 và đề xuất giải pháp cho 2021-2030, sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và lịch sử, cùng các phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp, thống kê, phân tích, tổng hợp và chuyên gia.
Mục lục chi tiết:
- Phần mở đầu
- Chương 1: Cơ sở lý luận về tái cơ cấu xuất nhập khẩu và kinh nghiệm quốc tế
- 1.1. Một số khái niệm về tái cơ cấu xuất nhập khẩu
- Cơ cấu thương mại, cơ cấu xuất nhập khẩu
- Cơ cấu thương mại:
- Cơ cấu thương mại quốc tế:
- Cơ cấu xuất nhập khẩu:
- Tái cơ cấu xuất nhập khẩu:
- 1.2. Nội dung, vai trò và các nhân tố tác động đến tái cơ cấu xuất nhập khẩu
- Tái cơ cấu XNK theo mặt hàng
- Tái cơ cấu XK theo mặt hàng:
- Tái cơ cấu NK theo mặt hàng:
- Tái cơ cấu XNK theo thị trường
- Tái cơ cấu XK theo thị trường:
- Tái cơ cấu NK theo thị trường:
- Tái cơ cấu XNK theo các tiêu thức khác
- 1.2.3. Nhân tố ảnh hưởng đến tái cơ cấu xuất nhập khẩu
- Nhân tố bên trong quốc gia:
- Nhân tố bên ngoài quốc gia:
- Khai thác những điều kiện thuận lợi trong quan hệ với từng đối tác để đẩy mạnh XK.
- Chú trọng vấn đề xúc tiến thương mại.
- Nhà nước cần chủ động kiến tạo môi trường thuận lợi phục vụ mục tiêu đẩy mạnh XK, tạo thuận lợi cho NK những mặt hàng cần thiết. Thường xuyên theo dõi, nghiên cứu, phát hiện rào cản thương mại để kịp thời có phương án ứng phó, đấu tranh.
- Tăng cường quan hệ chính trị, đối ngoại để mở đường cho hợp tác thương mại và đầu tư. Hỗ trợ các DN của quốc gia mình XK các dự án, gia tăng đầu tư SX công nghiệp, nông nghiệp, nhận thầu các công trình xây dựng hạ tầng ở các nước ASEAN, qua đó XK các mặt hàng phục vụ hoạt động của dự án.
- Thu hút đầu tư nước ngoài, đầu tư của các công ty đa quốc gia, khuyến khích những công ty này đặt trung tâm chế tạo, lắp ráp của khu vực tại Việt Nam để SX hàng XK. Đẩy mạnh liên kết, hợp tác SX với các nước ASEAN để phát triển các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, trong đó, hướng đến mục tiêu nâng cao vai trò và vị trí của quốc gia mình trong các chuỗi giá trị.
- Chương 2: Thực trạng cơ cấu xuất nhập khẩu và chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với Asean giai đoạn 2015 – 2020
- 2.1. Thực trạng xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN giai đoạn 2015 -2020
- 2.1.1. Chính sách thương mại của Việt Nam đối với các quốc gia ASEAN
- Chính sách hội nhập khu vực
- Chính sách thương mại song phương của Việt Nam với các quốc gia ASEAN
- 2.2.1. Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang ASEAN
- 2.2.1.1. Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu sang ASEAN theo mặt hàng
- a) Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu sang ASEAN theo 4 nhóm hàng
- Nhóm hàng hóa nông lâm thủy sản (NLTS):
- Nhóm hàng hóa nhiên liệu, khoáng sản (NLKS):
- Chương 3: Quan điểm, định hướng và giải pháp tái cơ cấu xuất nhập khẩu của việt nam với Asean
- Kết luận