Luận án Tác động của tự do hóa thương mại đến kinh tế Việt Nam

Tên luận án:

Tác động của tự do hóa thương mại đến kinh tế Việt Nam

Ngành:

Kinh tế học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Tác động của tự do hóa thương mại đến kinh tế Việt Nam" thuộc chuyên ngành Kinh tế học đã đưa ra những đóng góp mới quan trọng về mặt học thuật và thực tiễn. Nghiên cứu này hệ thống hóa các lý thuyết về tác động của thương mại tự do đến nền kinh tế và các công cụ chính sách liên quan, đặc biệt là thuế quan, từ đó chỉ ra các kênh tác động, lợi ích và bất lợi mà thương mại tự do mang lại cho nền kinh tế, cũng như ảnh hưởng của thuế quan đến phúc lợi của các bên tham gia thị trường.

Điểm khác biệt nổi bật của luận án là việc đề xuất và áp dụng mô hình nghiên cứu thực nghiệm phù hợp cho Việt Nam. Dựa trên tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đó, luận án đã nhận diện những hạn chế và đề xuất phương pháp tiếp cận kinh tế lượng, sử dụng mô hình kinh tế lượng vĩ mô và mô hình cân bằng riêng. Cách tiếp cận này là một sự đổi mới so với các nghiên cứu trước đây thường chỉ sử dụng mô hình mô phỏng như mô hình cân bằng tổng thể khả tính (CGE) và mô hình cân bằng riêng khả tính (CPE) cho bối cảnh Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu của luận án đã dự báo tác động của việc cắt giảm thuế quan trong khuôn khổ tự do hóa thương mại đến các biến số kinh tế vĩ mô và phúc lợi của một số ngành kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2018-2028. Luận án khẳng định chính sách tự do hóa thương mại mang lại cả lợi ích và thiệt hại. Về mặt vĩ mô, giai đoạn 2018-2028 chứng kiến sự gia tăng của xuất nhập khẩu, đầu tư, GDP và việc làm. Tuy nhiên, những lợi ích này được ghi nhận tăng mạnh nhất từ 2018 đến 2023 và có xu hướng giảm từ 2024 đến 2028, cho thấy hiệu ứng có lợi từ các FTA đối với Việt Nam đang suy giảm và khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh dựa trên lao động giá rẻ có thể không bền vững. Luận án cũng chỉ ra rằng sự gia tăng GDP trong giai đoạn này chủ yếu đến từ sự gia tăng đáng kể của cầu cuối cùng, cụ thể là tiêu dùng và đầu tư, chứ không phải từ xuất khẩu ròng.

Về mặt thiệt hại, nguồn thu ngân sách từ thuế giảm đáng kể do chính sách cắt giảm thuế quan sâu rộng. Ở khía cạnh ngành, các doanh nghiệp trong nước chịu thiệt hại khi thặng dư giảm do phải hạ giá hàng hóa, khiến lợi ích thu được không như kỳ vọng. Ngược lại, thặng dư của người tiêu dùng lại có giá trị dương vào năm 2018 khi thuế quan được cắt giảm. Dù có những thiệt hại, luận án kết luận rằng tự do hóa thương mại vẫn mang lại lợi ích ròng cho xã hội. Cuối cùng, luận án đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm giúp Việt Nam tận dụng tối đa những lợi ích từ chính sách tự do hóa thương mại trong tương lai.