Luận án Tác động của kiểm soát nội bộ đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Tên luận án:

TÁC ĐỘNG CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Ngành:

Kế toán

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này, mang tựa đề "TÁC ĐỘNG CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM," được thực hiện bởi Nguyễn Thị Quế trong chuyên ngành Kế toán. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) lên hiệu quả hoạt động kinh doanh (HĐKD) của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đề tài nêu bật KSNB là tập hợp các chính sách, quy trình, thủ tục do ban quản trị thiết kế và duy trì nhằm đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, hiệu quả hoạt động và tuân thủ pháp luật. KSNB hữu hiệu được xem là yếu tố cấp thiết giúp nhà quản lý đánh giá HĐKD và đạt được các mục tiêu đề ra, đồng thời ngăn chặn các hoạt động không tuân thủ pháp luật. Mặc dù mối quan hệ giữa KSNB và HĐKD đã được nghiên cứu, nhưng đối với các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp phi tài chính với quy mô lớn và đa dạng ngành nghề, vẫn còn những khía cạnh đặc thù chưa được làm rõ.

Mục tiêu chính của luận án là xác định mức độ ảnh hưởng của các thành phần KSNB đến hiệu quả HĐKD, hiệu quả tài chính và hiệu quả phi tài chính, từ đó đưa ra các khuyến nghị thiết thực nhằm hoàn thiện KSNB và nâng cao hiệu quả HĐKD. Nghiên cứu hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về KSNB và HĐKD, đánh giá thực trạng KSNB và HĐKD của các doanh nghiệp mục tiêu, đo lường tác động của KSNB dựa trên khuôn khổ COSO 2013 với năm thành phần chính: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, hệ thống thông tin và truyền thông, và giám sát. Hiệu quả HĐKD được đo lường thông qua các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.

Luận án đóng góp cả về lý luận và thực tiễn. Về lý luận, đề tài xác định đặc điểm của doanh nghiệp phi tài chính niêm yết và chỉ ra mối quan hệ, chiều hướng tác động của các nhân tố KSNB đến HĐKD. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của KSNB và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả HĐKD. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn HNX và HOSE trong giai đoạn từ tháng 10/2018 đến tháng 12/2021. Kết quả nghiên cứu khẳng định mối quan hệ và chiều hướng tác động có ý nghĩa thống kê của các nhân tố KSNB đến hiệu quả hoạt động, tài chính và phi tài chính của các doanh nghiệp được khảo sát.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Nghiên cứu về kiểm soát nội bộ tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh
  • 1.2. Nghiên cứu về kiểm soát nội bộ tác động đến hiệu quả tài chính
  • 1.3. Nghiên cứu về kiểm soát nội bộ tác động đến hiệu quả phi tài chính
  • 1.4. Nhận xét các nghiên cứu trước
  • 1.5. Khoảng trống nghiên cứu

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

  • 2.1. Bản chất về kiểm soát nội bộ
    • 2.1.1. Khái niệm
    • 2.1.2. Mục tiêu
    • 2.1.3 Thành phần của kiểm soát nội bộ
  • 2.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh
    • 2.1.1. Khái niệm
    • 2.1.2. Chỉ tiêu đo lường
  • 2.3. Tác động của kiểm soát nội bộ đến hiệu quả hoạt động
    • 2.3.1. Môi trường kiểm soát với hiệu quả hoạt động:
    • 2.3.2. Đánh giá rủi ro với hiệu quả hoạt động:
    • 2.3.3. Hoạt động kiểm soát với hiệu quả hoạt động
    • 2.3.4. Hệ thống thông tin và truyền thông với hiệu quả hoạt động:
    • 2.3.5. Giám sát với hiệu quả hoạt động:
  • 2.4. Các lý thuyết liên quan
    • 2.4.1. Lý thuyết hệ thống
    • 2.4.2. Lý thuyết đại diện
    • 2.4.3. Lý thuyết thể chế
    • 2.4.4 Lý thuyết Chaos
    • 2.4.5. Lý thuyết các bên liên quan

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Khái quát chung về quy trình thực hiện và nghiên cứu
    • 3.1.1 Quy trình nghiên cứu
    • 3.1.2. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
    • 3.1.3. Nghiên cứu định tính
      • 3.1.3.1. Nghiên cứu tài liệu
      • 3.1.3.2. Phỏng vấn sâu
  • 3.2. Mô hình nghiên cứu và các biến nghiên cứu
    • 3.2.1. Mô hình nghiên cứu lý thuyết
    • 3.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
  • 3.3. Thu thập dữ liệu
    • 3.3.1. Điều tra chọn mẫu
    • 3.3.2. Phương pháp thực hiện
      • 3.3.2.1. Xây dựng phiếu điều tra
      • 3.3.2.2. Mẫu nghiên cứu
    • 3.3.3. Phương pháp xử lý dữ liệu

• CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 4.1. Đặc điểm của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam với kiểm soát nội bộ.
    • 4.1.1 Tổng quan về các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
    • 4.1.2. Khái quát về các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết
    • 4.1.3. Đặc điểm công ty phi tài chính niêm yết ảnh hưởng tới kiểm soát nội bộ
  • 4.2. Thực trạng các yếu tố cấu thành kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
    • 4.2.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
    • 4.2.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh
  • 4.3. Kết quả kiểm định độ tin cậy của thang đo
  • 4.4. Kết quả kiểm định hồi quy các mô hình
    • 4.4.1. Mô hình hồi quy về mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và hiệu quả hoạt động kinh doanh
    • 4.4.2. Mô hình hồi quy về mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và hiệu quả tài chính
    • 4.4.3. Mô hình hồi quy về mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và hiệu quả phi tài chính
    • 4.4.4. Mô hình hồi quy về mối quan hệ giữa các thành phần kiểm của KSNB với hiệu quả tài chính và phi tài chính
    • 4.4.5. Phân tích hồi quy (Mô hình Smart PLS)

• CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
  • 5.2. Ảnh hưởng của Kiểm soát nội bộ tới hiệu quả tài chính
    • 5.2.1. Ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ đến hiệu quả hoạt động kinh doanh
    • 5.2.2. Ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ đến hiệu quả tài chính
    • 5.2.3. Ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ đến hiệu quả phi tài chính
    • 5.2.4. Ảnh hưởng của các thành phần kiểm soát nội bộ đến hiệu quả tài chính
      • 5.2.4.1. Ảnh hưởng của môi trường kiểm soát đến hiệu quả tài chính
      • 5.2.4.2. Ảnh hưởng của đánh giá rủi ro đến hiệu quả tài chính.
      • 5.2..4.3. Ảnh hưởng của hoạt động kiểm soát đến hiệu quả tài chính.
      • 5.2.4.4. Ảnh hưởng của hệ thống thông tin và truyền thông đến hiệu quả tài chính
      • 5.2.4.5. Ảnh hưởng của Giám sát đến hiệu quả tài chính
  • 5.2.5. Ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ tới hiệu quả phi tài chính.
    • 5.2.5.1 Ảnh hưởng của môi trường kiểm soát tới hiệu quả phi tài chính
    • 5.2.5.2 Ảnh hưởng của đánh giá rủi ro đến hiệu quả phi tài chính.
    • 5.2.5.3 Ảnh hưởng của hoạt động kiểm soát đến hiệu quả phi tài chính.
    • 5.2.5.4 Ảnh hưởng của thông tin và truyền thông đến hiệu quả phi tài chính.
  • 5.3. Khuyến nghị từ kết quả nghiên cứu
    • 5.3.1. Khuyến nghị về kiểm soát nội bộ
    • 5.3.2. Khuyến nghị về các thành phần của kiểm soát nội bộ
      • 5.3.2.1 Môi trường kiểm soát
      • 5.3.2.2 Đánh giá rủi ro:
      • 5.3.2.3. Hoạt động kiểm soát
      • 5.3.2.4. Thông tin và truyền thông
      • 5.3.2.5. Giám sát
  • 5.4. Hạn chế của KSNB và hướng nghiên cứu tiếp theo
    • 5.4.1. Những hạn chế của KSNB đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
    • 5.4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo