SỰ THAM GIA CỘNG ĐỒNG TRONG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG TẠI CÁC KHU CHUNG CƯ CŨ Ở HÀ NỘI
QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
Luận án "Sự tham gia cộng đồng trong quản lý không gian công cộng tại các khu chung cư cũ ở Hà Nội" của Nguyễn Vũ Bảo Minh tập trung nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý không gian công cộng (KGCC) và không gian bán công cộng (KGBCC) tại 76 khu chung cư cũ (KCCC) ở Hà Nội. Các KCCC này đang đối mặt với tình trạng xuống cấp nghiêm trọng và không đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cư dân, với nguyên nhân chính được xác định là thiếu kinh phí, công tác quản lý yếu kém và sự tham gia của cộng đồng dân cư chưa hiệu quả, mặc dù đã hình thành các cộng đồng tự phát dựa trên mối quan hệ xóm giềng.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là đề xuất các giải pháp thúc đẩy sự tham gia cộng đồng (TGCĐ) trong quản lý KGCC và KGBCC, trên cơ sở phát huy lợi thế của mối quan hệ xóm giềng. Luận án sử dụng 7 phương pháp nghiên cứu, bao gồm sưu tầm tài liệu, khảo sát thực địa, điều tra xã hội học, so sánh, dự báo, phân tích đánh giá tổng hợp và phương pháp chuyên gia. Kết quả khảo sát tại 3 khu điển hình (Dệt 8/3, Thành Công và Times City) cho thấy cư dân tại KCCC thường chiếm dụng và khai thác linh hoạt KGCC/KGBCC để đáp ứng nhu cầu cuộc sống, điều này tạo nên sức sống nhưng cũng gây ra sự lộn xộn, trong khi tại các khu đô thị mới, KGCC được quản lý chặt chẽ hơn.
Nghiên cứu đã xây dựng cơ sở lý luận và phương pháp TGCĐ phù hợp với điều kiện của Hà Nội, kết hợp giá trị tích cực của phương thức TGCĐ truyền thống với việc vận dụng có chọn lọc lý luận TGCĐ hiện đại (Thang đo TGCĐ 8 bậc của S.A. Arnstein, được điều chỉnh thành 5 bậc phù hợp với thực tiễn). Luận án đề xuất mô hình Cộng đồng tự quản (CĐTQ) – một dạng cộng đồng không chính thức, tự nguyện, hoạt động vì lợi ích chung và có vai trò kết nối chính quyền với người dân. CĐTQ được kỳ vọng sẽ đóng góp hiệu quả vào quản lý, bảo trì và khai thác KGCC/KGBCC, đặc biệt trong các giai đoạn lập nhiệm vụ thiết kế, thiết kế, quản lý thực hiện và khai thác sử dụng.
Các giải pháp được đề xuất bao gồm: xây dựng quy ước hoạt động của CĐTQ dựa trên pháp luật và giá trị truyền thống, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên liên quan (chính quyền, nhà đầu tư, người dân, cộng đồng, chuyên gia), xây dựng cơ chế khuyến khích TGCĐ, và huy động đa dạng các nguồn vốn (tài chính, xã hội, con người). Luận án kiến nghị TP. Hà Nội cần nhận thức đúng về vai trò và khả năng tham gia của CĐTQ, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và quy trình TGCĐ, đồng thời sớm công nhận mô hình CĐTQ tại KCCC để phát huy tối đa hiệu quả trong quản lý và khai thác không gian công cộng và bán công cộng.