SÁNG TÁC CỦA YOSHIMOTO BANANA TỪ GÓC NHÌN THẨM MĨ KAWAII
VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
Luận án "SÁNG TÁC CỦA YOSHIMOTO BANANA TỪ GÓC NHÌN THẨM MĨ KAWAII" của Nguyễn Thị Huỳnh Trang tập trung nghiên cứu một khía cạnh độc đáo trong văn học Nhật Bản hiện đại. Luận án xuất phát từ thực trạng thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu về tác giả Yoshimoto Banana từ góc độ thẩm mĩ, đặc biệt là thẩm mĩ *kawaii*, tại Việt Nam. Mục đích nghiên cứu là tìm hiểu khái niệm thẩm mĩ *kawaii* và con đường nó tác động vào văn học, đồng thời khám phá giá trị sáng tác của Yoshimoto Banana trong bối cảnh văn hóa đại chúng đương đại.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành, so sánh, loại hình và hệ thống để phân tích các biểu đạt nghệ thuật thuộc thẩm mĩ *kawaii* trong tác phẩm của Yoshimoto Banana. Luận án làm rõ rằng *kawaii* không chỉ là một trào lưu văn hóa mà còn là một khái niệm thẩm mĩ quan trọng của Nhật Bản đương đại, đại diện cho vẻ đẹp dễ thương, đáng yêu, nhỏ nhắn, mong manh, nữ tính, trong sáng và chân thành. *Kawaii* được xem xét như một hiện tượng vừa có nguồn gốc nội sinh, vừa chịu ảnh hưởng từ giao thoa văn hóa toàn cầu, đồng thời tiếp nối dòng chảy mĩ học truyền thống Nhật Bản.
Các phát hiện chính của luận án cho thấy thẩm mĩ *kawaii* được thể hiện sâu sắc trong sáng tác của Yoshimoto Banana qua ba khía cạnh chính. Thứ nhất, là "vẻ hiền hòa, khả ái" qua việc xây dựng thiên nhiên tươi sáng, lãng mạn và hình tượng nhân vật nữ khả ái, đặc biệt chú trọng đôi mắt và nụ cười, mang hơi hướng *shoujo manga*. Thứ hai, là "cảm giác mong manh" thể hiện qua số phận, tâm hồn và tình trạng sống đầy thử thách của nhân vật, nhưng vẫn ánh lên sự kiên cường và lạc quan. Thứ ba, là "ánh nhìn hướng sáng", khi các nhân vật vượt qua cô đơn, tìm thấy ý nghĩa sống và tình yêu thương, tạo nên tinh thần mới mẻ cho *kawaii*.
Đặc biệt, Yoshimoto Banana đã thành công trong việc "thăng hoa văn học đại chúng" bằng cách biến những giá trị giải trí thành nghệ thuật tinh hoa, sử dụng các thủ pháp nghệ thuật độc đáo như "không gian mở" và "ấn tượng thị giác" (thủ pháp ánh sáng), "ấn tượng tốc độ" (thủ pháp "nhảy cóc" từ manga/anime). Bà cũng "giải biên văn học tinh hoa" bằng cách làm mới khái niệm "nữ tính" trong văn học Nhật Bản, hướng tới cái đẹp đời thường, khám phá thế giới thiếu nữ và trình bày vẻ đẹp nữ giới qua góc nhìn của chính phụ nữ. Đồng thời, bà đề cao "giá trị tức thời" của khoảnh khắc, khuyến khích nhân vật sống trọn vẹn từng "scene" trong cuộc đời.
Tóm lại, luận án khẳng định Yoshimoto Banana đã "nâng cấp" *kawaii* thành một khái niệm thẩm mĩ có nội hàm sâu sắc, không chỉ là một biểu hiện của văn hóa đại chúng, mà còn là một cầu nối giữa văn học tinh hoa và đại chúng, mang đến một cái nhìn tích cực, lạc quan về cuộc sống, đồng thời gìn giữ và phát triển những giá trị mĩ học truyền thống của Nhật Bản.