Tên luận án:
QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH BẮC GIANG (NAY LÀ TỈNH BẮC NINH)
Ngành:
Quản lý văn hóa
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH BẮC GIANG (NAY LÀ TỈNH BẮC NINH)" thuộc ngành Quản lý văn hóa (mã số 9229042) là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về quản lý di tích quốc gia đặc biệt (DTQGĐB) tại tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh), tập trung phân tích vai trò của Nhà nước và cộng đồng. Luận án chọn ba DTQGĐB tiêu biểu làm trường hợp nghiên cứu: Địa điểm Chiến thắng Xương Giang, Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế và An toàn khu II Hiệp Hòa.
Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh thực tiễn quản lý di tích tại Bắc Giang còn nhiều bất cập, bao gồm phân cấp quản lý thiếu rõ ràng, cơ chế phối hợp chưa hiệu quả, vai trò cộng đồng mờ nhạt, và sự quá tải chức năng, chồng chéo nhiệm vụ của Nhà nước. Đặc biệt, sự kiện sáp nhập hành chính hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh thành tỉnh Bắc Ninh từ ngày 01/7/2025 tạo ra một yêu cầu cấp thiết về đổi mới trong công tác quản lý di tích.
Mục đích của luận án là phân tích, đánh giá vai trò của Nhà nước và cộng đồng trong quản lý DTQGĐB, vận dụng Lý thuyết vai trò (LTVT) để làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, chỉ ra những bất cập và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh thay đổi thể chế và hành chính địa phương. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng quản lý, vận dụng LTVT để lý giải các vấn đề xung đột, quá tải vai trò và khoảng cách giữa kỳ vọng - thực tế, từ đó đề xuất các giải pháp khoa học, khả thi.
Về đóng góp khoa học, luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu về vai trò của Nhà nước và cộng đồng trong quản lý DTQGĐB ở khu vực này dưới góc độ LTVT, mở rộng khung phân tích xã hội học vào lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa. Về thực tiễn, luận án cung cấp bức tranh sinh động về điểm mạnh, yếu, bất cập trong quản lý, đồng thời đề xuất các giải pháp theo vai trò và gợi ý ứng dụng LTVT. Kết quả cho thấy sự chênh lệch giữa kỳ vọng xã hội và vai trò thực tế, cùng với các xung đột và quá tải vai trò. Luận án đề xuất mô hình quản lý mới, nhấn mạnh vai trò chủ đạo của cấp tỉnh và cấp xã, cùng với sự hỗ trợ từ Trung ương và sự tham gia tích cực của cộng đồng, nhằm hướng tới một mô hình quản lý thích ứng, hiệu quả và bền vững.
Mục lục chi tiết:
- Mở đầu
- Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN, KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG HỢP NGHIÊN CỨU
- 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về quản lý di tích
- 1.1.1.1. Công trình nghiên cứu về vai trò của nhà nước trong quản lý di tích
- 1.1.1.2. Công trình nghiên cứu về vai trò của cộng đồng trong quản lý di tích
- 1.1.2. Những công trình nghiên cứu về quản lý DTQGĐB
- 1.1.3. Các công trình viết về di tích và quản lý DTQGĐB ở Bắc Giang
- 1.1.3.1. Những công trình viết về di tích và QLDT Địa điểm Chiến thắng Xương Giang
- 1.1.3.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý di tích Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế (KNYT)
- 1.1.3.3. Công trình nghiên cứu đề cập đến quản lý di tích ATK II Hiệp Hòa
- 1.1.4. Những công trình nghiên cứu tiếp cận lý thuyết vai trò
- 1.2. Cơ sở lý luận của đề tài luận án
- 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản sử dụng trong luận án
- 1.2.1.1. Di tích lịch sử-văn hóa,
- 1.2.1.2. Di tích quốc gia đặc biệt;
- 1.2.1.3. Quản lý;
- 1.2.1.4. Quản lý di tích quốc gia đặc biệt;
- 1.2.1.5. Cộng đồng;
- 1.2.1.6. Vai trò;
- 1.2.1.7. Kỳ vọng vai trò;
- 1.2.1.8. Xung đột vai trò;
- 1.2.1.9. Quá tải vai trò;
- 1.2.2. Cơ sở lý thuyết vận dụng trong quản lý di tích quốc gia đặc biệt
- 1.2.2.1. Nguồn gốc và sự phát triển của lý thuyết vai trò
- 1.2.2.2. Các quan điểm và nội dung trong lý thuyết vai trò
- 1.2.2.3. Quản lý di tích quốc gia đặc biệt nhìn từ lý thuyết vai trò
- 1.2.3. Đề xuất khung phân tích của luận án
- 1.2.4. Xây dựng tiêu chí đánh giá mức độ tương tác vai trò và đáp ứng kỳ vọng khi thực hiện vai trò
- 1.3. Khái quát về trường hợp nghiên cứu
- 1.3.1. Vài nét về tỉnh Bắc Giang
- 1.3.2. Khái quát di tích quốc gia đặc biệt ở Bắc Giang
- 1.3.2.1. Địa điểm Chiến thắng Xương Giang
- 1.3.2.2. Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế
- 1.3.2.3. An toàn khu II Hiệp Hòa
- 1.3.3. Đặc trưng tiêu biểu của 3 di tích quốc gia đặc biệt
- Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH BẮC GIANG NHÌN TỪ VAI TRÒ CÁC CHỦ THỂ
- 2.1. Các chủ thể quản lý, mối quan hệ phối hợp trong thực hiện vai trò
- 2.1.1. Chủ thể nhà nước
- 2.1.1.1. Chủ thể quản lý gián tiếp
- 2.1.1.2. Chủ thể quản lý trực tiếp
- 2.1.2. Chủ thể cộng đồng
- 2.1.3. Mối quan hệ phối hợp trong thực hiện vai trò giữa các chủ thể quản lý
- 2.1.3.1. Phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước các cấp
- 2.1.3.2. Phối hợp giữa nhà nước và cộng đồng
- 2.2. Vai trò của các chủ thể thông qua hoạt động quản lý
- 2.2.2. Vai trò của nhà nước
- 2.2.2.1. Vai trò định hướng, chỉ đạo
- 2.2.2.2. Vai trò thiết kế
- 2.2.2.3. Vai trò điều chỉnh
- 2.2.2.4. Vai trò phối hợp
- 2.2.2. Vai trò của cộng đồng
- 2.2.2.1. Vai trò thực hiện
- 2.2.2.2. Vai trò phối hợp
- 2.3. Đánh giá chung
- 2.3.1. Về phía quản lý của nhà nước
- 2.3.1.1. Ưu điểm
- 2.3.1.2. Hạn chế và nguyên nhân
- 2.3.2. Về phía quản lý của cộng đồng
- 2.3.2.1. Ưu điểm
- 2.3.2.2. Hạn chế và nguyên nhân
- Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH BẮC GIANG (NAY LÀ TỈNH BẮC NINH)
- 3.1. Bối cảnh tác động đến việc đề xuất giải pháp
- 3.1.1. Căn cứ vào sự thay đổi cơ chế quản lý hành chính
- 3.1.2. Căn cứ vào văn bản hướng dẫn sắp xếp lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực Văn hóa, Thể thao và Du lịch
- 3.1.3. Căn cứ đề xuất giải pháp trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo
- 3.1.4. Căn cứ tác động của Luật DSVH (sửa đổi) năm 2024 đến công tác quản lý di tích
- 3.1.5. Những vấn đề đặt ra từ thay đổi chính sách ảnh hưởng tới hoạt động quản lý DTQGĐB ở Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh)
- 3.1.6. Đề xuất mô hình quản lý DTQGĐB trong bối cảnh thực hiện chính quyền hai cấp
- 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhìn từ vai trò các chủ thể
- 3.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao vai trò của nhà nước
- 3.2.1.1. Phát huy vai trò định hướng, chỉ đạo
- 3.2.1.2. Phát huy vai trò thiết kế
- 3.2.1.3. Thúc đẩy vai trò điều chỉnh
- 3.2.1.4. Nâng cao hơn nữa vai trò phối hợp
- 3.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao vai trò của cộng đồng
- 3.2.2.1. Nâng cao nhận thức của cộng đồng về vị trí, giá trị của DTQGĐB trong đời sống văn hóa xã hội
- 3.2.2.2. Đảm bảo vai trò thực hiện của cộng đồng trong hoạt động quản lý DTQGĐB
- 3.2.2.3. Phát huy vai trò phối hợp giữa cộng đồng và cơ quan quản lý các cấp
- Kết luận
- Tài liệu tham khảo
- Phụ lục