PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP SẠCH Ở MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
Kinh tế quốc tế
Luận án "PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP SẠCH Ở MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM" của Võ Hữu Khánh (2024) tập trung vào xu hướng phát triển nông nghiệp sạch toàn cầu, xuất phát từ những hệ lụy môi trường và sức khỏe con người do "cách mạng xanh" thập niên 1970-1980 gây ra. Việt Nam, dù có nền nông nghiệp phát triển tương đối thành công, vẫn đối mặt với nhiều hạn chế trong lĩnh vực phát triển xanh và sạch, đòi hỏi sự chuyển đổi từ nông nghiệp chú trọng số lượng sang chú trọng chất lượng.
Mục đích nghiên cứu là phân tích thực trạng và chính sách phát triển nông nghiệp sạch ở ba quốc gia châu Á là Malaysia, Thái Lan và Đài Loan, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm và kiến nghị chính sách phù hợp cho Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là sự phát triển nông nghiệp sạch trong lĩnh vực trồng trọt, với phạm vi không gian tập trung vào các chính sách, thực trạng ở ba nước kể trên và Việt Nam, trong giai đoạn từ đầu thập niên 2000. Nội dung nghiên cứu bao gồm chính sách, thực trạng phát triển (quy mô sản xuất, sản phẩm chủ lực, thị trường), các yếu tố ảnh hưởng, bài học kinh nghiệm và kiến nghị chính sách. Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học kinh tế như so sánh, thống kê, phân tích, diễn giải, quy nạp, phân tích SWOT và phỏng vấn chuyên gia.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nông nghiệp sạch là xu hướng tất yếu của thế giới, được coi là "cách mạng xanh lần hai" với quan điểm phát triển bền vững, thân thiện môi trường, hạn chế hóa chất. Các nước châu Á đã đạt được những thành tựu nhất định trong việc gia tăng diện tích canh tác, giá trị sản phẩm sạch và nâng cao nhận thức. Tuy nhiên, việc phát triển nông nghiệp sạch vẫn còn nhiều rào cản như khó khăn trong thay đổi tập quán canh tác truyền thống, thiếu sự đồng bộ trong chuỗi cung ứng đầu vào và đầu ra, cũng như những vướng mắc về cơ chế chính sách, tư vấn, đào tạo và chứng nhận. Diện tích nông nghiệp sạch được chứng nhận ở các nước nghiên cứu và Việt Nam vẫn chưa cao như kỳ vọng.
Trên cơ sở đó, luận án đưa ra các kiến nghị chính sách cụ thể cho chính phủ, các bộ ngành và địa phương, cũng như các chủ thể tham gia sản xuất nông nghiệp sạch tại Việt Nam. Các kiến nghị nhấn mạnh sự cần thiết phải rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý, xây dựng chính sách hỗ trợ và đầu tư trọng điểm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tăng cường hỗ trợ tài chính, kiểm tra, đánh giá thường xuyên, và tăng cường liên kết "bốn nhà". Đối với các chủ thể sản xuất, cần đảm bảo thực hiện đúng quy trình, xây dựng hệ thống giám sát chất lượng và tăng cường liên kết để đảm bảo đầu ra ổn định. Luận án khẳng định tính tất yếu của việc chuyển đổi sang nông nghiệp sạch và dự báo những khoảng chênh lệch ban đầu về năng suất, giá cả sẽ được xóa bỏ trong 5-7 năm, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.