Luận án – Phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 – 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI CÓ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ

Ngành:

Lý luận và lịch sử giáo dục

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu về việc phát triển kỹ năng xã hội (KNXH) cho trẻ 5-6 tuổi mắc rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK) trong bối cảnh giáo dục hòa nhập. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng giáo dục hòa nhập là mô hình ưu việt và KNXH là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt quan trọng đối với trẻ RLPTK vốn gặp khó khăn cốt lõi trong tương tác xã hội và giao tiếp. Mục đích nghiên cứu là xây dựng các biện pháp phát triển KNXH nhằm nâng cao khả năng tự tin tương tác, giao tiếp và hành vi ứng xử phù hợp cho trẻ, chuẩn bị cho việc vào lớp Một.

Cơ sở lý luận của luận án làm rõ khái niệm RLPTK là một dạng khuyết tật phát triển suốt đời, đặc trưng bởi khiếm khuyết về giao tiếp xã hội và hành vi lặp lại. KNXH được định nghĩa là tập hợp các kỹ năng cá nhân dùng để giao tiếp, tương tác và giải quyết vấn đề xã hội. Luận án nhấn mạnh rằng KNXH có thể được học và phát triển có kế hoạch, logic, chặt chẽ, với sự hỗ trợ từ môi trường và các cá nhân xung quanh.

Nghiên cứu thực trạng chỉ ra rằng KNXH của trẻ 5-6 tuổi có RLPTK ở trường mầm non hòa nhập thường ở mức độ trung bình. Kỹ năng tuân theo nội quy là khá nhất, trong khi kỹ năng tương tác xã hội và giải quyết vấn đề còn hạn chế. Giáo viên nhận thức đúng về RLPTK và tầm quan trọng của KNXH, nhưng còn gặp khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp giáo dục đặc thù và phối hợp các nguồn lực.

Trên cơ sở lý luận và thực trạng, luận án đề xuất các biện pháp phát triển KNXH dựa trên nguyên tắc mục tiêu, tích hợp, kế thừa, đa dạng, hợp tác, phát triển và cá biệt. Các biện pháp bao gồm: xác định quy trình tổ chức hoạt động phát triển KNXH, nâng cao kiến thức và kỹ năng cho giáo viên, xây dựng và tổ chức hoạt động chơi tương tác, tổ chức giờ học cá nhân, tích hợp phát triển KNXH vào sinh hoạt hàng ngày, thiết kế môi trường an toàn, thân thiện và hòa nhập, và phối hợp với gia đình. Thực nghiệm sư phạm trên ba trường hợp trẻ 5-6 tuổi có RLPTK đã chứng minh tính khả thi, hiệu quả và phù hợp của các biện pháp đề xuất, thể hiện qua sự tiến bộ của trẻ.

Kết luận khẳng định vai trò thiết yếu của KNXH và đề xuất khuyến nghị cho giáo viên và trường mầm non hòa nhập về việc nhận thức đúng, tận dụng yếu tố sẵn có, không ngừng trau dồi chuyên môn và tăng cường phối hợp với gia đình, cộng đồng để nâng cao hiệu quả giáo dục.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
  • 7. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 8. Luận điểm bảo vệ
  • 9. Đóng góp mới của luận án
  • 10. Cấu trúc của luận án

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI CÓ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về trẻ mầm non có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.1.2. Những nghiên cứu về kĩ năng xã hội của trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.1.3. Những nghiên cứu về phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
  • 1.2. Trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.2.1. Khái niệm rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.2.2. Khiếm khuyết cốt lõi của rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.2.3. Đặc điểm phát triển của trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.2.4. Các mức độ rối loạn phổ tự kỉ
  • 1.3. Lý luận về kĩ năng xã hội của trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.3.1. Kĩ năng
    • 1.3.2. Kĩ năng xã hội
      • 1.3.2.1. Khái niệm
      • 1.3.2.2. Phân loại kĩ năng xã hội
      • 1.3.2.3. Đặc điểm kĩ năng xã hội
      • 1.3.2.4. Các giai đoạn hình thành kĩ năng xã hội
    • 1.3.3. Kĩ năng xã hội của trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
      • 1.3.3.1. Khái niệm
      • 1.3.3.2. Các tiêu chí đánh giá kĩ năng xã hội
    • 1.3.4. Đặc điểm kĩ năng xã hội của trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
      • 1.3.4.1. Đặc điểm kĩ năng xã hội của trẻ mầm non có rối loạn phổ tự kỉ
      • 1.3.4.2. Đặc điểm kĩ năng xã hội của trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
  • 1.4. Lý luận về phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5-6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.1. Khái niệm phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.2. Các lí thuyết làm cơ sở cho việc phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.3. Ý nghĩa và mục tiêu phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5-6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.4. Nội dung phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.5. Phương pháp phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.6. Hình thức phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.7. Đánh giá phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.4.8. Môi trường phát triển KNXH cho trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
  • 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 1.5.1. Yếu tố chủ quan: Khả năng của trẻ; Giáo viên
    • 1.5.2. Yếu tố khách quan: Môi trường lớp học; Bạn bè; Môi trường gia đình; Môi trường xã hội

• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI CÓ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ Ở TRƯỜNG MẦM NON HÒA NHẬP

  • 2.1. Tổ chức khảo sát thực trạng
    • 2.1.1. Mục đích khảo sát
    • 2.1.2. Nội dung khảo sát
    • 2.1.3. Phương pháp khảo sát
    • 2.1.4. Công cụ khảo sát kĩ năng xã hội của trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 2.1.5. Khách thể khảo sát
    • 2.1.6. Địa bàn khảo sát
  • 2.2. Kết quả khảo sát thực trạng
    • 2.2.1. Thực trạng kĩ năng xã hội của trẻ có rối loạn phổ tự kỉ
    • 2.2.2. Thực trạng phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
  • 2.3. Đánh giá chung về thực trạng

• CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI CÓ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 3.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ 5 - 6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
  • 3.2. Biện pháp phát triển kĩ năng xã hội cho cho trẻ 5-6 tuổi có rối loạn phổ tự kỉ
    • 3.2.1. Xác định quy trình tổ chức hoạt động trong lớp học hòa nhập nhằm phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ
    • 3.2.2. Nâng cao kiến thức, kĩ năng về giáo dục hòa nhập trẻ có rối loạn phổ tự kỉ cho giáo viên
    • 3.2.3. Xây dựng và tổ chức hoạt động chơi phát triển sự tương tác giữa các trẻ trong lớp học hòa nhập
    • 3.2.4. Tổ chức các giờ học cá nhân trong trường mầm non hòa nhập
    • 3.2.5. Tích hợp phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ thông qua các hoạt động trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ
    • 3.2.6. Thiết kế môi trường an tòan, thân thiện và hòa nhập trong lớp học hòa nhập
    • 3.2.7. Phối hợp với gia đình trẻ có rối loạn phổ tự kỉ trong quá trình phát triển kĩ năng xã hội cho trẻ
  • 3.3. Thực nghiệm sư phạm
    • 3.3.1. Quá trình thực nghiệm
      • 3.3.1.1. Mục đích thực nghiệm
      • 3.3.1.2. Nội dung thực nghiệm
      • 3.3.1.3. Địa bàn và khách thể thực nghiệm
      • 3.3.1.4. Chuẩn bị thực nghiệm
      • 3.3.1.5. Quy trình thực nghiệm
    • 3.3.2. Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị
    • 2.1. Với giáo viên dạy ở lớp học hòa nhập
    • 2.2. Với trường mầm non hòa nhập