Tên luận án:
PHÂN TÍCH CẤU TRÚC ĐA BẬC CẢNH QUAN TỈNH LẠNG SƠN
Ngành:
Địa lý tự nhiên (Mã số: 944.02.17)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Phân tích cấu trúc đa bậc cảnh quan tỉnh Lạng Sơn" ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu tiếp cận đa chiều trong nghiên cứu cảnh quan, vốn trở nên cấp thiết trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, xã hội và công nghệ. Đề tài tập trung vào tỉnh Lạng Sơn, một khu vực miền núi Đông Bắc Việt Nam với địa hình đa dạng (đồi núi, karst), khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng, tài nguyên sinh vật phong phú và sự hiện diện của hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Sự tác động của con người đã ảnh hưởng sâu sắc đến diện mạo cảnh quan nơi đây. Mục tiêu chính của luận án là phân tích bản chất và sự phân hóa đa bậc của các loại hình cảnh quan tại Lạng Sơn, đặc biệt nhấn mạnh cảnh quan vùng núi đặc sắc, thông qua cách tiếp cận mới dựa trên Công ước cảnh quan châu Âu. Điều này nhằm cung cấp bức tranh phân loại cảnh quan đặc trưng và bản đồ đặc tính cảnh quan phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau, góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.
Nghiên cứu vận dụng quan điểm phân loại cảnh quan kết hợp với mô tả, sử dụng phương pháp tổng thể và tham số, tiếp cận từ dưới lên để phân tích cấu trúc đa bậc cảnh quan. Các nhiệm vụ bao gồm làm rõ khả năng kết hợp các quan điểm, phân tích sự phân hóa đa bậc của các yếu tố hình thành cảnh quan, thành lập bản đồ phân hóa đa bậc cảnh quan, và áp dụng phần mềm Fragstats 4.2 để đánh giá hình thái nhằm đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý lãnh thổ.
Kết quả nghiên cứu đã lập bản đồ cảnh quan tỉnh Lạng Sơn tỷ lệ 1:100.000 với 40 đơn vị cảnh quan. Các chỉ số trắc lượng hình thái (LPI, AREA_MN, PARA_MN, SHAPE_MN, TCA, PD, COHESION, LSI, SHDI) được tính toán bằng ArcGis 10.5 và Fragstats 4.2, cho thấy sự phân hóa về diện tích không quá lớn nhưng hình dạng cảnh quan rất phức tạp, mức độ phân tách và đa dạng cao, phù hợp với đặc điểm của một tỉnh miền núi có địa hình và yếu tố tự nhiên đa dạng. Từ đó, luận án đề xuất định hướng sử dụng hợp lý các đơn vị cảnh quan dựa trên quy hoạch tỉnh Lạng Sơn thời kỳ 2021-2030, nhằm phát huy tối đa nguồn tài nguyên cho sự phát triển bền vững.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Các nội dung nghiên cứu chính luận án
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC PHÂN TÍCH CẤU TRÚC ĐA BẬC CẢNH QUAN
- 1.1. Tổng quan về nghiên cứu cảnh quan
- 1.1.1. Một số quan niệm về cảnh quan
- 1.1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu cảnh quan
- 1.1.2.1. Theo hướng phân loại cảnh quan
- 1.1.2.2. Theo hướng mô tả cảnh quan
- 1.1.2.3. Theo hướng kết hợp giữa phân loại và mô tả cảnh quan
- 1.1.2.4. Nghiên cứu cảnh quan ở Việt Nam và tỉnh Lạng Sơn
- 1.2. Các quan điểm và phương pháp nghiên cứu
- 1.2.1. Các quan điểm nghiên cứu
- 1.2.2. Các phương pháp nghiên cứu
- 1.3. Các vấn đề chính trong phân tích cấu trúc đa bậc của cảnh quan
- 1.3.1. Cấu trúc cảnh quan
- 1.3.1.1 Cấu trúc chung của cảnh quan
- 1.3.1.2. Cấu trúc đa bậc các loại hình cảnh quan
- 1.3.2. Quy mô và tỷ lệ trong nghiên cứu cảnh quan
- 1.3.3. Phân loại cảnh quan
- 1.3.4. Phân vùng cảnh quan
- 1.3.5. Các cách tiếp cận trong nghiên cứu cảnh quan đa bậc
- 1.4. Quy trình thành lập bản đồ cấu trúc đa bậc cảnh quan
- 1.5. Đánh giá cảnh quan
- 1.5.1. Đánh giá theo các đặc điểm của đơn vị cảnh quan:
- 1.5.2. Đánh giá theo hình thái cảnh quan:
- 1.6. Các bước nghiên cứu
CHƯƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH TÍNH ĐA BẬC CẢNH QUAN TRÊN LÃNH THỔ TỈNH LẠNG SƠN
- 2.1. Vị trí địa lý và vai trò trong phân bậc cảnh quan
- 2.2. Tính phân bậc trong các yếu tố nền vật chất vô cơ
- 2.2.1. Nhóm yếu tố cấu trúc và niên đại địa chất tỉnh Lạng Sơn
- 2.2.2. Nhóm các yếu tố phân bậc theo hình thái và tuổi địa hình
- 2.3. Tính phân bậc trong các yếu tố nền nhiệt - ẩm
- 2.3.1. Sự phân bậc trọng nhóm yếu tố nhiệt
- 2.3.2. Sự phân bậc trong nhóm yếu tố ẩm
- 2.3.3. Những loại hình thiên tai thời tiết, khí hậu Lạng Sơn
- 2.3.4. Phân bậc khí hậu theo không gian
- 2.3.5. Sự phân bậc trong yếu tố vận chuyên vật liệu theo dòng nước
- 2.4. Sự phần bậc trong nền vật chất hữu cơ
- 2.4.1. Sự phân bậc trong lớp phủ phong hóa - thổ nhưỡng
- 2.4.2. Sự phân bậc trong lớp phủ thực vật
- 2.5. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Lạng Sơn
- 2.5.1. Đặc điểm chung về phát triển kinh tế
- 2.5.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
- 2.5.3. Cơ cấu đầu tư và kết cấu kinh tế
- 2.6. Đặc điểm xã hội - nhân văn tỉnh Lạng Sơn
- 2.6.1 Tình hình dân số và phân bố dân cư
- 2.6.2. Đặc điểm thành phần dân tộc
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ PHÂN HÓA ĐA BẬC CẢNH QUAN LÃNH THỔ TỈNH LẠNG SƠN
- 3.1. Nghiên cứu và thành lập bản đồ cảnh quan lãnh thổ Lạng Sơn theo hướng của Tây Âu hiện nay được sử dụng trong luận án
- 3.2. Quy trình phương pháp thành lập bản đồ cảnh quan đa bậc tỉnh Lạng Sơn
- 3.3. Kết quả phân hóa đa bậc cảnh quan tỉnh Lạng Sơn
- 3.4. Tính toán các chỉ số phân tích cảnh quan tỉnh Lạng Sơn
- 3.5. Định hướng sử dụng hợp lý các đơn vị cảnh quan tỉnh Lạng Sơn
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ