PHÂN LẬP VÀ TUYỂN CHỌN CÁC VI KHUẨN SỢI (ACTINOBACTERIA) TẠO KHÁNG SINH TRONG ĐẤT RỪNG NGẬP MẶN CẦN GIỜ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Mã ngành: 94 20 201)
Luận án tập trung giải quyết vấn đề cấp bách về sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh, qua đó nhấn mạnh nhu cầu tìm kiếm các hợp chất kháng sinh mới. Vi khuẩn sợi (actinobacteria), đặc biệt là chi Streptomyces, được xác định là nguồn tiềm năng hàng đầu trong sản xuất kháng sinh, chiếm khoảng 80% các kháng sinh đã được phát hiện. Bối cảnh nghiên cứu là rừng ngập mặn Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh, một khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận, nổi bật với hệ sinh vật đa dạng và nguồn carbon dồi dào, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn sợi. Các nghiên cứu trước đây về vi sinh vật rừng ngập mặn ở Việt Nam còn rời rạc, đặt ra nhu cầu cấp thiết để khai thác tiềm năng này.
Mục tiêu chính của luận án là phân lập và tuyển chọn các dòng vi khuẩn sợi từ đất rừng ngập mặn huyện Cần Giờ có khả năng tổng hợp kháng sinh, nhằm hỗ trợ chống lại bệnh nhiễm trùng và mở rộng khả năng ứng dụng.
Luận án đã phân lập thành công 48 chủng vi khuẩn sợi từ đất rừng ngập mặn Cần Giờ. Trong số đó, 10 chủng thể hiện khả năng kháng ít nhất một trong bốn loài vi khuẩn gây bệnh thử nghiệm là Bacillus cereus, Escherichia coli, Staphylococcus aureus và Vibrio parahaemolyticus. Kết quả định danh bằng giải trình tự gen 16S rDNA cho thấy 8 dòng kháng khuẩn mạnh thuộc chi Streptomyces, bao gồm các loài S. tendae, S. tanashiensis, S. parvulus, S. celluloflavus, S. aegytia, S. africanus, S. albogriseolus và S. laurentii. Khảo sát gen chỉ thị sinh tổng hợp kháng sinh cho thấy 100% các dòng này mang gen nrps và 50% mang gen pksI, trong khi không phát hiện gen pksII.
Hai dòng tiềm năng nhất, Streptomyces albogriseolus ANTHOIDONG 7.1 và Streptomyces celluloflavus ANTHOIDONG 4.1, được lựa chọn để phân tích sâu hơn. Dòng S. albogriseolus ANTHOIDONG 7.1 được xác định sản xuất ít nhất 6 hợp chất có hoạt tính sinh học tiêu biểu, bao gồm Cyclohexasiloxane, dodecaethyl; Cycloheptasiloxane, tetradecamethyl; dẫn xuất 3TMS của acid 2,6-dihydroxybenzoic; Heptasiloxane, hexadecamethyl; Octasiloxane, 1,1,3,3,5,5,7,7,9,9,11,11,13,13,15,15-Hexadec; và Tetracosamethyl, cyclododecasiloxane. Trong khi đó, dòng S. celluloflavus ANTHOIDONG 4.1 sản xuất ít nhất 7 hợp chất tiêu biểu, bao gồm 2-pentanone, 4-hydroxy-4-methyl; Cycloheptasiloxane, tetradecamethyl; Cyclododecane; 1,1,1,3,5,7,7,7-Octamethyl-3,5-bis(trimethylsiloxy)tetrasiloxane; acid Benzoic, 2-hydroxy-1-methylethyl ester; 1-Hexadecene; và Heptasiloxane, hexadecamethyl. Đặc biệt, Cycloheptasiloxane, tetradecamethyl và Heptasiloxane, hexadecamethyl là hai hợp chất chung xuất hiện ở cả hai dòng, khẳng định tính ổn định của khả năng kháng khuẩn. Các hợp chất này được thế giới công nhận có hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm và chống oxy hóa.
Luận án có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần làm phong phú cơ sở dữ liệu về vi sinh vật rừng ngập mặn Việt Nam, đồng thời cung cấp các nguồn dược liệu quý giá cho tương lai, giảm áp lực tìm kiếm kháng sinh mới và đối phó với hiện tượng kháng thuốc.
Không có mục lục chi tiết trong văn bản được cung cấp.