Luận án Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xét Đoán Của Kiểm Toán Viên Độc Lập Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Tại Việt Nam

Tên luận án:

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XÉT ĐOÁN CỦA KIỂM TOÁN VIÊN ĐỘC LẬP TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM

Ngành:

Kế toán Mã số: 9340301

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Tài liệu này là tóm tắt luận án tiến sĩ kinh tế tập trung vào việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xét đoán của kiểm toán viên độc lập (KTV) trong kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC) tại Việt Nam. Luận án xuất phát từ tầm quan trọng của BCTC chất lượng cao đối với thị trường vốn và vai trò thiết yếu của kiểm toán độc lập trong việc đảm bảo chất lượng này. Mặc dù hoạt động kiểm toán độc lập tại Việt Nam đã phát triển đáng kể trong hơn 30 năm, các thách thức về chất lượng dịch vụ và năng lực KTV vẫn còn tồn tại, được thể hiện qua các kết quả kiểm tra từ Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng kiểm toán nói chung và chất lượng xét đoán kiểm toán (XĐKT) nói riêng.

Các nghiên cứu trước đây trên thế giới đã chỉ ra nhiều nhân tố ảnh hưởng đến XĐKT, được phân loại thành nhóm nhân tố về KTV, nhiệm vụ và môi trường. Tuy nhiên, luận án nhận định rằng các công bố tại Việt Nam còn khá khiêm tốn, chủ yếu dừng lại ở tổng kết lý thuyết hoặc khám phá tác động của một vài nhân tố đơn lẻ, chưa có nghiên cứu thực nghiệm toàn diện xem xét đồng thời tác động của các nhân tố đặc điểm cá nhân, đặc điểm nhiệm vụ và môi trường.

Mục tiêu chung của luận án là khám phá và đo lường mức độ tác động của các nhân tố này đến xét đoán của KTV độc lập trong kiểm toán BCTC tại Việt Nam. Cụ thể, nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng, đánh giá mức độ tác động của chúng, và kiểm tra vai trò trung gian của kiến thức trong mối quan hệ giữa kinh nghiệm, khả năng giải quyết vấn đề đến XĐKT. Luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp, thu thập dữ liệu khảo sát từ các doanh nghiệp kiểm toán tại Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 9/2021 đến tháng 10/2022.

Luận án đóng góp vào dòng nghiên cứu XĐKT bằng cách chứng minh rằng kiến thức, kinh nghiệm, khả năng giải quyết vấn đề, động lực nội tại, động lực bên ngoài và tính phức tạp nhiệm vụ (theo quan điểm chủ quan của KTV) có tác động tích cực lên xét đoán của KTV, trong khi áp lực phục tùng có tác động tiêu cực. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ vai trò hỗ trợ của kinh nghiệm và khả năng giải quyết vấn đề trong việc hình thành nền tảng kiến thức của KTV. Đây là lần đầu tiên XĐKT được đo lường theo hướng nhận thức về tổng thể thành quả công việc, với mô hình đo lường được hiệu chỉnh phù hợp với thị trường Việt Nam. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước và hội nghề nghiệp trong việc phát triển chính sách kiểm soát chất lượng XĐKT, hỗ trợ các nhà quản lý doanh nghiệp kiểm toán trong công tác tuyển dụng, đào tạo, và xây dựng môi trường làm việc nhằm nâng cao thành quả XĐKT, từ đó góp phần tăng cường chất lượng kiểm toán BCTC và minh bạch thông tin tài chính.

Mục lục chi tiết:

• Lời mở đầu
  • 1. Động lực nghiên cứu
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Câu hỏi nghiên cứu
  • 4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Những đóng góp mới của luận án
    • 6.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
  • 7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
• Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu.
  • 1.1 Khái quát các nghiên cứu về XĐKT
  • 1.2 Các nghiên cứu đo lường thành quả XĐKT
  • 1.3. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến XĐKT
    • Các nghiên cứu nước ngoài
      • 1.3.1.1 Nhóm nhân tố về KTV
      • 1.3.1.2 Nhóm nhân tố xác định nhiệm vụ
      • 1.3.1.3 Nhóm nhân tố môi trường
    • 1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
  • 1.4. Những kết quả đạt được từ các nghiên cứu trước và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu
    • 1.4.1. Những kết quả đạt được từ những nghiên cứu trước
    • 1.4.2. Các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• Chương 2: Cơ sở lý thuyết.
  • 2.1. Tổng quan các khái niệm nghiên cứu
    • 2.1.1. Định nghĩa XĐKT
    • 2.1.2. Vai trò của xét đoán chuyên môn trong kiểm toán BCTC
    • 2.1.3. Đo lường XĐKT
      • 2.1.3.1. Các cách tiếp cận đo lường XĐKT
      • 2.1.3.2. Các tiêu chí được lựa chọn trong đo lường XĐKT
    • 2.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến XĐKT
      • 2.1.4.1 Kiến thức (knowledge)
      • 2.1.4.2 Kinh nghiệm (Experience)
      • 2.1.4.3 Khả năng giải quyết vấn đề (ability)
      • 2.1.4.4 Động lực nội tại và động lực từ bên ngoài
      • 2.1.4.5 Tính phức tạp nhiệm vụ
      • 2.1.4.6 Áp lực phục tùng
  • 2.2. Tổng quan các lý thuyết nền được sử dụng
    • 2.2.1. Lý thuyết quy kết (Attribution theory)
    • 2.2.2. Lý thuyết nhận thức xã hội (Social cognitive theory)
• Chương 3: Thiết kế nghiên cứu.
• Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận.
• Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách.