Luận án Nhà ở của người Tày ở Khu du lịch sinh thái Na Hang tỉnh Tuyên Quang

Tên luận án:

NHÀ Ở CỦA NGƯỜI TÀY Ở KHU DU LỊCH SINH THÁI NA HANG, TỈNH TUYÊN QUANG

Ngành:

Nhân học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nhà ở của người Tày ở Khu du lịch sinh thái Na Hang, tỉnh Tuyên Quang" của Trần Thị Ngân Giang, ngành Nhân học, được hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội năm 2023, tập trung nghiên cứu sâu về nhà sàn truyền thống của người Tày. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa nhà sàn trong bối cảnh Khu du lịch sinh thái Na Hang (thành lập năm 2007) đang phát triển, nơi người Tày chiếm số dân đông nhất và nhà ở truyền thống đang có những biến đổi nhất định do tác động của quá trình đổi mới, hội nhập.

Mục đích chính của luận án là mô tả và phân tích nhà sàn Tày hiện nay, làm rõ sự biến đổi về cấu trúc, bố trí mặt bằng, và các hoạt động sinh hoạt gia đình diễn ra trong ngôi nhà sau khi KDLST Na Hang được thành lập. Từ đó, luận án hướng tới làm rõ các giá trị văn hóa liên quan đến ngôi nhà và khai thác chúng một cách hiệu quả để phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương. Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm tổng quan các công trình khoa học liên quan, làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn về nhà ở truyền thống, phân tích nguồn nguyên liệu, kĩ thuật dựng nhà, nghi lễ, bố trí mặt bằng, biến đổi của nhà sàn, các giá trị văn hóa và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy.

Luận án khẳng định nhà sàn Tày không chỉ là nơi cư trú mà còn là không gian văn hóa - xã hội đặc biệt, phản ánh các mối quan hệ xã hội, nghi lễ, phong tục tập quán. Nó mang các giá trị về cư trú, cảnh quan sinh thái, thẩm mỹ kiến trúc và văn hóa, đồng thời có tiềm năng kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng. Luận án cũng phân tích các nguyên nhân biến đổi của nhà sàn Tày, bao gồm tác động của chính sách phát triển, quá trình hội nhập, giao lưu văn hóa và khoa học kỹ thuật hiện đại.

Kết quả nghiên cứu cung cấp các luận cứ khoa học và thực tiễn, đưa ra những đề xuất nhằm bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị của nhà sàn Tày trong phát triển du lịch cộng đồng, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, phạm vi và địa bàn nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
    • 3.3. Địa bàn nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Phương pháp luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp của luận án
  • 6. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của luận án
    • 6.1. Ý nghĩa lí luận
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ KHÁI QUÁT ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến đề tài luận án
    • 1.1.1. Nghiên cứu của các học giả nước ngoài
    • 1.1.2. Nghiên cứu của các học giả trong nước
  • 1.2. Cơ sở lí thuyết
    • 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
    • 1.2.2. Một số lí thuyết tiếp cận
    • 1.2.3. Khái quát về địa bàn nghiên cứu

• Chương 2: QUY TRÌNH VÀ CÁCH THỨC LÀM NHÀ CỦA NGƯỜI TÀY Ở KHU DU LỊCH SINH THÁI NA HANG

  • 2.1. Làng bản và khuôn viên ngôi nhà
  • 2.2. Nguyên vật liệu xây dựng ngôi nhà
    • 2.2.1. Lựa chọn và khai thác nguyên vật liệu
    • 2.2.2. Thời gian khai thác nguyên liệu
    • 2.2.3. Vận chuyển và xử lí nguyên vật liệu
  • 2.3. Kĩ thuật dựng nhà
    • 2.3.1. Dụng cụ làm nhà
    • 2.3.2. Thợ làm nhà
    • 2.3.3. Quá trình dựng nhà
    • 2.3.4. Kiến trúc và trang trí ngôi nhà
  • 2.4. Các phong tục, tập quán trong dựng nhà

• Chương 3: BỐ TRÍ MẶT BẰNG SINH HOẠT VÀ MỘT SỐ PHONG TỤC TẬP QUÁN DIỄN RA TRONG NGÔI NHÀ CỦA NGƯỜI TÀY

  • 3.1. Bố trí mặt bằng sinh hoạt trong ngôi nhà
  • 3.2. Một số hoạt động sinh hoạt văn hóa trong ngôi nhà
    • 3.2.1. Hoạt động sinh hoạt thường ngày trong gia đình
    • 3.2.2. Một số sinh hoạt tín ngưỡng và phong tục, tập quán diễn ra trong ngôi nhà
    • 3.2.3. Một số kiêng kị trong quá trình sử dụng ngôi nhà
    • 3.2.4. Nghi lễ và phong tục trong sửa nhà
  • 3.3. Các hoạt động kinh doanh, dịch vụ mới xuất hiện trong ngôi nhà sàn hiện nay của người Tày ở Khu Du lịch sinh thái Na Hang

• Chương 4: GIÁ TRỊ VÀ BẢO TỒN, PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ NGÔI NHÀ CỦA NGƯỜI TÀY TRONG ĐỜI SỐNG TỘC NGƯỜI VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG

  • 4.1. Các giá trị của ngôi nhà
    • 4.1.1. Chức năng cư trú, bảo vệ con người
    • 4.1.2. Giá trị về cảnh quan, sinh thái
    • 4.1.3. Giá trị thẩm mỹ, kiến trúc
    • 4.1.4. Giá trị văn hóa
    • 4.1.5. Giá trị xã hội và cố kết cộng đồng
    • 4.1.6. Giá trị kinh tế và quảng bá du lịch
    • 4.1.7. Biến đổi các giá trị của ngôi nhà
  • 4.2. Nguyên nhân của sự biến đổi ngôi nhà sàn của người Tày
    • 4.2.1. Sự tác động của các chính sách phát triển củ Đảng và Nhà nước
    • 4.2.2. Sự tác động của quá trình hội nhập, giao lưu và tiếp biến văn hóa
    • 4.2.3. Sự tác động của khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại, kỹ thuật số
  • 4.3. Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả việc bảo tồn và phát huy các giá trị của ngôi nhà trong phát triển du lịch cộng đồng tại Khu du lịch sinh thái Na Hang
    • 4.3.1. Quan điểm, chủ trương bảo tồn, phát huy giá trị nhà ở để phát triển khu du lịch sinh thái Na Hang
    • 4.3.2. Bảo tồn và phát huy giá trị của ngôi nhà sàn phục vụ phát triển du lịch
    • 4.3.3. Đưa các làng văn hóa Tày ở Khu du lịch sinh thái Na Hang vào hệ thống tour du lịch của địa phương nhằm quảng bá giá trị di sản văn hóa trong đó có nhà của người Tày
    • 4.3.4. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để bảo tồn, quản lí và phát huy giá trị ngôi nhà Tày
    • 4.3.5. Giáo dục truyền thống, nâng cao ý thức trách nhiệm về giữ gìn di sản văn hóa trong cộng đồng
    • 4.3.6. Tuyên truyền về lợi ích từ du lịch cho người dân địa phương
    • 4.3.7. Đào tạo nghiệp vụ làm du lịch cho người dân làm dịch vụ homestay
    • 4.3.8. Xây dựng các mô hình nhà sàn phục vụ du lịch phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

• KẾT LUẬN