NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH SẢN VÀ THỬ NGHIỆM THỤ TINH NHÂN TẠO CHO LỢN RỪNG TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI NHỐT TẠI KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM
Sinh sản và Bệnh sinh sản gia súc
Luận án "Nghiên cứu xác định một số chỉ tiêu sinh sản và thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng trong điều kiện nuôi nhốt tại khu vực phía Bắc Việt Nam" của Phùng Quang Trường, thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam vào năm 2017, giải quyết tính cấp thiết của việc phát triển chăn nuôi lợn Rừng. Lợn Rừng, với giá trị thực phẩm cao và nhu cầu thị trường lớn, đang đối mặt với nguồn cung từ săn bắn cạn kiệt và những thách thức trong chăn nuôi nhốt như năng suất sinh sản thấp, dịch bệnh chưa được nghiên cứu đầy đủ. Sự thiếu hụt số liệu khoa học về khai thác, đánh giá chất lượng tinh dịch và thụ tinh nhân tạo trên lợn Rừng và lợn Rừng lai bản địa làm cho nghiên cứu này trở nên cấp thiết.
Mục tiêu chính của đề tài là xác định và đánh giá các chỉ tiêu sinh sản của lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan trong điều kiện nuôi nhốt tại miền Bắc Việt Nam, bao gồm tuổi thành thục về tính, tuổi phối giống lần đầu, thời gian mang thai, số lượng con sinh ra/lứa, tỷ lệ nuôi sống và chu kỳ động dục. Đồng thời, nghiên cứu cũng nhằm khai thác, đánh giá chất lượng tinh dịch và thử nghiệm kỹ thuật thụ tinh nhân tạo (TTNT) cho lợn Rừng thuần và lợn Rừng lai với lợn bản địa (lợn Móng Cái).
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc công bố tổng hợp các chỉ tiêu sinh sản của lợn Rừng nuôi nhốt tại miền Bắc Việt Nam và lần đầu tiên đánh giá chất lượng tinh dịch, thử nghiệm TTNT cho lợn Rừng và lợn Rừng lai Móng Cái. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho người chăn nuôi và chuyên môn, giúp nâng cao khả năng sinh sản, hiệu quả kinh tế và đề ra chính sách phát triển đàn lợn Rừng bền vững.
Các kết quả nổi bật cho thấy lợn Rừng cái đạt thành thục tính dục đa số ở 181-190 ngày tuổi, chu kỳ động dục trung bình 20,83 ngày. Thời điểm phối giống thích hợp nhất là ngày thứ 4 động dục, cho tỷ lệ thụ thai 91,8%. Thời gian mang thai trung bình là 114,49 ngày, tuổi đẻ lứa đầu 348,33 ngày, và số con sinh ra trung bình 7,38 con/lứa. Tỷ lệ nuôi sống của lợn con đạt 95,6% sau 24h và 90% sau 60 ngày tuổi. Về TTNT, 4/7 lợn đực huấn luyện thành công (57,14%) trong 33,75 ngày. Tinh dịch lợn Rừng có chất lượng tốt với 87,3% màu trắng sữa, hoạt lực tinh trùng 0,80, nồng độ tinh trùng 299 triệu/ml, và có thể bảo tồn trong môi trường L.V.C.N đến 114 giờ. Kỹ thuật TTNT đã cho kết quả tốt, với lợn Rừng cái sinh 7,6 con/lứa và lợn Móng Cái lai sinh 9,7 con/lứa, tỷ lệ nuôi sống cao và khối lượng sơ sinh đạt yêu cầu. Nghiên cứu này khẳng định tiềm năng áp dụng TTNT để tăng nhanh và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn Rừng và lợn Rừng lai lợn Móng Cái.