NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP KHUYẾN KHÍCH TÍCH TỤ, TẬP TRUNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP PHỤC VỤ SẢN XUẤT HÀNG HÓA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN
Quản lý đất đai
Luận án "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp khuyến khích tích tụ, tập trung đất nông nghiệp phục vụ sản xuất hàng hóa trên địa bàn tỉnh Hưng Yên" được thực hiện với mục tiêu đánh giá thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy tích tụ, tập trung đất nông nghiệp (TTTT ĐNN) phục vụ sản xuất hàng hóa (SXHH) tại tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 2010-2021.
Đất đai manh mún, nhỏ lẻ được xác định là rào cản lớn cho cơ giới hóa và phát triển nông nghiệp theo hướng SXHH. Mặc dù Hưng Yên đã đạt được những thành công bước đầu trong TTTT ĐNN sau quá trình "dồn điền, đổi thửa", nhưng quá trình này vẫn còn mang tính tự phát, manh mún, và gặp nhiều khó khăn về thủ tục, tâm lý giữ đất của hộ dân. Việc thúc đẩy TTTT ĐNN quy mô lớn, hiện đại là tất yếu để nâng cao hiệu quả sản xuất, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của nông sản, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn bền vững.
Nghiên cứu đã xác định 17 yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến TTTT ĐNN, được phân thành ba nhóm chính: thể chế, thị trường và kinh tế xã hội. Ba nhóm yếu tố này giải thích 68,1% sự thay đổi của TTTT ĐNN. Trong đó, nhóm yếu tố thể chế có mức độ ảnh hưởng lớn nhất (51,26%), tiếp theo là thị trường (36,13%) và kinh tế xã hội (12,61%).
Kết quả phân tích thực trạng cho thấy tổng diện tích đất nông nghiệp của tỉnh Hưng Yên đã giảm trong giai đoạn 2010-2021, trái ngược với xu thế chung của cả nước. Đến năm 2021, toàn tỉnh đã tích tụ được 6.496,7 ha đất nông nghiệp, chiếm 11,17% tổng diện tích đất nông nghiệp của tỉnh, nhưng vẫn chưa đạt kế hoạch đề ra (15-20%). Các phương thức TTTT chủ yếu bao gồm thuê quyền sử dụng đất (chiếm 48,96%), TTTT không thay đổi quyền sử dụng đất (31,97%) và TTTT trên cơ sở thay đổi quyền sử dụng đất (19,07%). Các mô hình sản xuất sau TTTT như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản đều cho hiệu quả kinh tế khá cao, với giá trị gia tăng bình quân/ha đạt mức ấn tượng.
Từ những phân tích trên, luận án đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm khuyến khích TTTT ĐNN, bao gồm: hoàn thiện thể chế, chính sách liên quan đến TTTT ĐNN; hoàn thiện thị trường quyền sử dụng đất, thị trường tiêu thụ nông sản, thị trường lao động và cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất; và phát triển kinh tế xã hội. Những giải pháp này nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực quản lý và sử dụng đất nông nghiệp, từ đó thúc đẩy SXHH quy mô lớn, hiện đại tại Hưng Yên.