Luận án Nghiên cứu thành phần, mối quan hệ của các loài côn trùng bắt mồi với sâu hại trên cây chè ở Phú Thọ và ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái lên chúng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN, MỐI QUAN HỆ CỦA CÁC LOÀI CÔN TRÙNG BẮT MỒI VỚI SÂU HẠI TRÊN CÂY CHÈ Ở PHÚ THỌ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ SINH THÁI LÊN CHÚNG

Ngành:

SINH THÁI HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu thành phần loài, mối quan hệ giữa côn trùng bắt mồi và sâu hại, cùng ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái lên chúng trên cây chè tại Phú Thọ, Việt Nam. Đề tài được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn về canh tác bền vững, ưu tiên các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), đặc biệt là biện pháp sinh học, trong bối cảnh việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật đang gây ra nhiều hệ lụy.

Về ý nghĩa khoa học, luận án đã thống kê và cập nhật thành phần 56 loài côn trùng gây hại thuộc 8 bộ, 30 họ và 51 loài côn trùng bắt mồi thuộc 7 bộ, 15 họ tại 9 huyện trồng chè của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014-2016. Đáng chú ý, nghiên cứu đã ghi nhận 3 loài sâu hại mới cho tỉnh (Sâu đo Biston suppressaria Guence, Bọ nẹt xanh Chalcocelis albigutata Snellen, Sâu cuốn lá Archips sp.) và 5 loài côn trùng bắt mồi mới cho Việt Nam, trong đó có 1 loài được mô tả mới cho khoa học (Polistes communalis Nguyen, Vu & Carpenter, 2017). Luận án cũng cung cấp dữ liệu khoa học về diễn biến mật độ của một số sâu hại chính (rầy xanh, bọ trĩ, rệp muội nâu đen) và côn trùng bắt mồi phổ biến (bọ xít cổ ngỗng đen, bọ xít nâu đen nhỏ, bọ rùa 6 vằn, bọ rùa đỏ) trên chè.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra mối tương quan nghịch chặt chẽ giữa các loài côn trùng bắt mồi phổ biến với vật mồi của chúng. Cụ thể, bọ xít nâu đen nhỏ (O. sauteri) có mối tương quan nghịch rất chặt với bọ trĩ, bọ xít cổ ngỗng đen (S. croceovittatus) với sâu cánh vẩy, và bọ rùa đỏ (M. discolor) cùng bọ rùa 6 vằn (M. sexmaculatus) với rệp muội nâu đen. Mối quan hệ này thường chặt chẽ nhất trong các giai đoạn mật độ côn trùng bắt mồi và vật mồi cao.

Các yếu tố sinh thái như giống chè, cây che bóng, biện pháp chăm sóc, kỹ thuật hái và đốn chè, cũng như thời gian đốn, đều có tác động đáng kể đến mật độ sâu hại và côn trùng bắt mồi, đồng thời ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa chúng. Mối quan hệ tương quan nghịch, chặt và rất chặt được ghi nhận trên các giống chè lai (LDP1, LDP2), giống TRI777, trên chè có cây che bóng, chăm sóc tốt, hái kỹ, đốn phớt và đốn sớm. Ngược lại, các mối tương quan này thường yếu hơn trên chè không có cây che bóng, chăm sóc ít, hái san trật, đốn đau và đốn muộn.

Từ những kết quả này, luận án đề xuất các biện pháp bảo vệ, duy trì và nhân thả các loài côn trùng bắt mồi để phòng chống sâu hại chè, góp phần xây dựng tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho lĩnh vực canh tác chè bền vững và quản lý dịch hại tổng hợp.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
  • 3. Mục đích của đề tài
  • 4. Cấu trúc của luận án

• Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
  • 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
  • 1.2.1 Các nghiên cứu trên thế giới
  • 1.2.2. Những nghiên cứu trong nước

• CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
  • 2.3. Nội dung nghiên cứu
  • 2.4. Vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
  • 2.5. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.5.1. Nghiên cứu thành phần sâu hại trên chè, mức độ phổ biến và diễn biến mật độ của một số loài sâu hại phổ biến tại địa điểm nghiên cứu.
  • 2.5.2. Nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi, mức độ phổ biến, vật mồi của chúng và diễn biến mật độ của một số loài côn trùng bắt mồi phổ biến trên chè tại địa điểm nghiên cứu
  • 2.5.3. Nghiên cứu mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với vật mồi là sâu hại chè phổ biến tại địa điểm nghiên cứu
  • 2.5.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái lên sâu hại, côn trùng bắt mồi phổ biến trên chè và mối quan hễ giữa chúng tại địa điểm nghiên cứu
  • 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
  • 2.7. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội cơ bản về cùng nghiên cứu

• CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Nghiên cứu thành phần sâu hại, mức độ phổ biến và diễn biến mật độ của một số loài hại chính trên chè tại tỉnh Phú Thọ
  • 3.2. Nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi, vật mồi của chúng và diễn biến mật độ của một số loài côn trùng bắt mồi trên chè tại Phú Thọ
  • 3.3. Mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với vật mồi (sâu hại phổ biến) trên chè tại Phú Thọ
  • 3.3.1. Mối quan hệ giữa một số loài bọ xít bắt mồi phổ biến và vật mồi của chúng trên chè
  • 3.3.2. Mối quan hệ của một số loài bọ rùa phổ biến với rệp muội nâu đen hại chè Toxoptera aurantii Fonscolombe tại Phú Thọ
  • 3.4. Ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến trên chè tại Phú Thọ
  • 3.4.1. Ảnh hưởng của giống chè lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến
  • 3.4.2. Ảnh hưởng của cây che bóng lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến
  • 3.4.3. Ảnh hưởng của biện pháp chăm sóc lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến
  • 3.4.4. Ảnh hưởng của kĩ thuật hái chè lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến
  • 3.4.5. Ảnh hưởng của biện pháp đốn lên mật độ và mối quan hệ của một số loài côn trùng bắt mồi với sâu hại phổ biến
  • 3.4.6. Ảnh hưởng của thuốc hóa học

• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

• NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN