Luận án Nghiên cứu sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La phục vụ quy hoạch, phát triển kinh tế – xã hội

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU SINH THÁI CẢNH QUAN TỈNH SƠN LA PHỤC VỤ QUY HOẠCH, PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI

Ngành:

Sinh thái học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu Sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La phục vụ quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội" của Doãn Thị Trường Nhung, chuyên ngành Sinh thái học, năm 2018, giải quyết tính cấp thiết của việc bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững tại Sơn La. Đây là một tỉnh Tây Bắc có vị trí địa lý chiến lược, giàu tài nguyên nhưng đối mặt với suy thoái môi trường nghiêm trọng do công tác bảo vệ nguồn tài nguyên còn thấp, dẫn đến thoái hóa đất, suy giảm tài nguyên nước và ô nhiễm.

Mục tiêu chính của luận án là phân loại hệ thống sinh thái cảnh quan (STCQ) tỉnh Sơn La, thành lập bản đồ STCQ, làm rõ sự biến động của STCQ trong giai đoạn 2005-2015, và xác lập cơ sở khoa học để định hướng sử dụng hợp lý lãnh thổ cho nông, lâm nghiệp và bảo tồn.

Nội dung nghiên cứu bao gồm cơ sở khoa học về STCQ và phân loại, đặc điểm các yếu tố cấu thành STCQ tỉnh Sơn La (tự nhiên, kinh tế - xã hội, nhân sinh), hệ thống STCQ của tỉnh, đánh giá biến động của hệ thống này, và đề xuất các giải pháp sử dụng tài nguyên bền vững. Luận án đã xây dựng được hệ thống phân loại STCQ tỉnh Sơn La thành 4 lớp chính: núi, cao nguyên, đồi và đất thấp, sông/suối/ao/hồ, cùng với nhiều phụ lớp, kiểu và hạng chi tiết, tổng cộng 33 hạng và 63 loại STCQ.

Kết quả nghiên cứu đã lập bản đồ STCQ cho hai thời điểm 2005 và 2015 ở tỷ lệ 1:100.000, từ đó tính toán diện tích và đánh giá biến động của từng loại. Phân tích biến động cho thấy cả xu hướng tích cực (đất trống thành rừng trồng) và tiêu cực (rừng kín thường xanh chuyển thành đất trống, trảng cỏ). Đặc biệt, hoạt động xây dựng đập thủy điện Sơn La đã gây biến động mạnh, ảnh hưởng lớn đến STCQ. Dựa trên kết quả này, luận án đã đề xuất 6 nhóm định hướng khai thác, sử dụng và phát triển bền vững STCQ, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp và khu bảo tồn, với các giải pháp chi tiết cho từng đơn vị STCQ.

Những điểm mới của luận án bao gồm việc xây dựng hệ thống phân loại STCQ cho Sơn La, bản đồ STCQ tỷ lệ 1:100.000, và bước đầu làm rõ giá trị dịch vụ của các đơn vị STCQ làm cơ sở cho đề xuất không gian bảo tồn và sử dụng tài nguyên hợp lý.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của luận án
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
  • 3. Các nội dung nghiên cứu chính của luận án
• CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Những lĩnh vực khoa học liên quan đến sinh thái cảnh quan
    • 1.1.1. Sinh thái học
    • 1.1.2. Hệ sinh thái
    • 1.1.3. Cảnh quan học
    • 1.1.4. Sinh địa quần học
  • 1.2. Một số nghiên cứu về Sinh thái cảnh quan
    • 1.2.1. Khái niệm Sinh thái cảnh quan
    • 1.2.2. Cấu trúc và chức năng của Sinh thái cảnh quan
    • 1.2.3. Phân biệt khái niệm “Sinh thái cảnh quan” và “Cảnh quan sinh thái”
    • 1.2.4. Tình hình nghiên cứu Sinh thái cảnh quan
  • 1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài luận án tại tỉnh Sơn La
  • 1.4. Cơ sở lý luận
• CHƯƠNG 2. NỘI DUNG, QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 2.1. Nội dung nghiên cứu
  • 2.2. Quan điểm nghiên cứu
    • 2.2.1. Quan điểm hệ thống
    • 2.2.2. Quan điểm tổng hợp
    • 2.2.3. Quan điểm lãnh thổ
    • 2.2.4. Quan điểm lịch sử
    • 2.2.5. Quan điểm Liên ngành và phát triển bền vững
  • 2.3. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.3.1. Phương pháp khảo sát ngoài thực địa
    • 2.3.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
    • 2.3.3. Phương pháp bản đồ và hệ thông tin địa lí
    • 2.3.4. Phương pháp chuyên gia
    • 2.3.5. Nhóm phương pháp nghiên cứu, đánh giá sinh thái cảnh quan
  • 2.4. Các bước nghiên cứu
• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
  • 3.1. Điều kiện tự nhiên, các yếu tố sinh thái nhân văn - nhân tố hình thành sinh thái cảnh quan
    • 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
    • 3.1.2. Các yếu tố sinh thái nhân văn
  • 3.2. Hệ thống phân loại sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La
  • 3.3. Biến động sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La
    • 3.3.1. Bản đồ sinh thái cảnh quan năm 2005
    • 3.3.2. Bản đồ sinh thái cảnh quan năm 2015
    • 3.3.3. Biến động sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La theo thời gian
  • 3.4. Định hướng khai thác, sử dụng hợp lý lãnh thổ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ
• NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ