NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CAO CHIẾT CHỨA ALKALOID VÀ FLAVONOID CHIẾT TÁCH TỪ RỄ CÂY KHÔ SÂM (SOPHORA FLAVESCENS AIT.) TRỒNG TẠI TÂY NGUYÊN
Công nghệ sinh học
Luận án "Nghiên cứu một số hoạt tính sinh học của cao chiết chứa alkaloid và flavonoid chiết tách từ rễ cây Khổ sâm (Sophora flavescens Ait.) trồng tại Tây Nguyên" được thực hiện nhằm đánh giá hoạt tính sinh học của các cao chiết từ rễ Khổ sâm trồng tại Việt Nam, một dược liệu đã được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền. Công trình này xuất phát từ sự cấp thiết trong việc đánh giá chất lượng dược liệu Khổ sâm di thực tại Tây Nguyên và nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của nó.
Nội dung nghiên cứu chính bao gồm việc định danh và đánh giá chất lượng dược liệu rễ Khổ sâm, nghiên cứu tách chiết và phân lập các hoạt chất chính như alkaloid và flavonoid, đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa của các cao chiết, và khả năng kháng ung thư trên các dòng tế bào HepG2 (ung thư gan) và BT474 (ung thư vú).
Kết quả nghiên cứu cho thấy, mẫu dược liệu Khổ sâm được định danh chính xác bằng cả phương pháp thực vật học và phân tích trình tự gene, đạt các tiêu chuẩn chất lượng theo Dược điển Việt Nam. Đã tách chiết và định lượng thành công matrine (20,6 mg) và oxymatrine (3,4 mg) từ 1 gam cao phân đoạn CHCl3, cùng với việc nhận danh 18 hợp chất flavonoid, trong đó phân đoạn EA có tổng flavonoid cao nhất (8,42%).
Về hoạt tính sinh học, phân đoạn cao EA thể hiện hoạt tính kháng oxy hóa mạnh nhất với các chỉ số IC50 (DPPH: 623,88 ± 11,25 µg/mL, ABTS: 84,41 ± 5,01 µg/mL) và FRAP (1,146 ± 0,06 µmol Fe2+). Đặc biệt, cao phân đoạn CHCl3 cho thấy khả năng ức chế rõ rệt sự tăng sinh của tế bào HepG2 và BT474. Cơ chế ức chế này được xác định là do cảm ứng quá trình chết theo chương trình (apoptosis) ở tế bào HepG2, thể hiện qua sự thay đổi hình thái nhân tế bào, giảm mật độ tế bào và tăng biểu hiện các gene liên quan apoptosis như Bax, Bcl-2, Caspase 3 và Caspase 9.
Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu và đầy đủ nhất từ trước tới nay về Khổ sâm di thực tại Tây Nguyên, góp phần làm phong phú nguồn dược liệu trong nước. Nghiên cứu cũng lần đầu tiên đánh giá được ảnh hưởng của cao chiết rễ Khổ sâm đến biểu hiện gene đặc trưng cho sự chết theo chương trình của tế bào HepG2 và BT474, cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ phòng chống ung thư.