Tên luận án:
Nghiên cứu hiệu quả của các mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu (CSA) ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và đề xuất giải pháp nhân rộng
Ngành:
Kinh tế Nông nghiệp
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu hiệu quả của các mô hình Nông nghiệp Thông minh với Khí hậu (CSA) tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (DHNTB), một khu vực dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu (BĐKH), đặc biệt là hạn hán. Đề tài xuất phát từ thực trạng các mô hình CSA hiện có tại Việt Nam nói chung và DHNTB nói riêng còn nhỏ lẻ, chưa được áp dụng rộng rãi và còn khoảng cách giữa lợi nhuận đạt được với chi phí thực hiện.
Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá hiệu quả các mô hình CSA để từ đó đề xuất giải pháp và hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy nhân rộng chúng tại các địa bàn phù hợp. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về đánh giá CSA, đề xuất tiêu chí đánh giá hiệu quả toàn diện (kinh tế, xã hội, môi trường), phân tích hiệu quả các mô hình CSA điển hình (chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ lúa sang cây cạn và tưới nước tiết kiệm), đánh giá nhận thức nông dân về BĐKH và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn CSA, cuối cùng là đề xuất định hướng và giải pháp phát triển, nhân rộng CSA hiệu quả.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các mô hình CSA thích ứng với hạn hán tại tỉnh Ninh Thuận, một địa bàn điển hình về tình trạng khô hạn. Luận án đã đưa ra những đóng góp mới về mặt học thuật và thực tiễn. Về học thuật, đề tài đã hệ thống hóa và đề xuất quy trình tiếp cận tổng hợp để lựa chọn, đánh giá và nhân rộng CSA, đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá toàn diện các mô hình này theo 3 trụ cột của CSA (tăng năng suất/thu nhập, thích ứng, giảm nhẹ) và 3 khía cạnh phát triển bền vững (kinh tế, xã hội, môi trường).
Về thực tiễn, luận án đã định lượng hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các mô hình CSA điển hình, chứng minh chúng mang lại hiệu quả vượt trội so với các phương pháp truyền thống, dù có chi phí đầu tư ban đầu cao. Nghiên cứu cũng làm rõ mối liên hệ giữa nhận thức nông dân và hành động thích ứng, xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng CSA, và đề xuất các quan điểm, định hướng, giải pháp chính sách cụ thể để thúc đẩy nhân rộng CSA hiệu quả tại vùng DHNTB và các vùng sinh thái nông nghiệp khác. Các giải pháp bao gồm nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực, hỗ trợ vốn/tài chính, củng cố hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ sản xuất, cũng như khuyến khích chuyển đổi và liên kết sản xuất.
Tuy nhiên, luận án còn một số hạn chế như chỉ giới hạn ở các mô hình thích ứng với hạn hán, chưa nghiên cứu đầy đủ các rủi ro tương lai, số lượng giải pháp và phạm vi không gian nghiên cứu còn hạn chế (chỉ tập trung vào Ninh Thuận).
Mục lục chi tiết:
- PHẦN MỞ ĐẦU
- 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
- 1.2. Mục tiêu
- Các mục tiêu cụ thể bao gồm:
- 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 1.4. Những đóng góp mới của luận án
- 1.4.1. Đóng góp mới về phương diện học thuật, lý luận
- 1.4.2. Đóng góp mới về phương diện thực tiễn
- 1.5. Kết cấu của luận án
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1. Tổng quan các nghiên cứu về phương pháp đánh giá hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp
- 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về đánh giá hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 1.3. Khoảng trống nghiên cứu
- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CÁC MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP THÔNG MINH VỚI KHÍ HẬU
- 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển và đánh giá hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.1.1. Khái niệm, nguyên tắc và các đặc điểm của nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.1.2. Nông nghiệp thông minh với khí hậu trong mối quan hệ với các khái niệm liên quan khác
- 2.1.3. Quan điểm và tiêu chí đánh giá hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.1.3.1. Quan điểm đánh giá hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.1.3.2. Đề xuất tiêu chí đánh giá hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.1.4. Đánh giá nhận thức của nông dân & nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng và quyết định lựa chọn mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 2.2. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- CHƯƠNG 3: ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
- 3.2. Cách tiếp cận nghiên cứu
- 3.3. Khung nghiên cứu
- 3.4. Cách thức triển khai nghiên cứu
- 3.4.1. Lựa chọn địa bàn, đối tượng, mẫu nghiên cứu
- 3.4.1.1. Lựa chọn địa bàn nghiên cứu điểm
- 3.4.1.2. Lựa chọn đối tượng nghiên cứu
- 3.4.1.3. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
- 3.4.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
- 3.5. Mô hình và phương pháp phân tích
- CHƯƠNG 4: HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ HIỆU QUẢ CÁC MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP THÔNG MINH VỚI KHÍ HẬU Ở VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
- 4.1. Kết quả rà soát các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu ở duyên hải Nam Trung Bộ
- 4.2. Khái quát về các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu được chọn đánh giá tại tỉnh Ninh Thuận
- 4.2.1. Thông tin chung về các mô hình
- 4.2.2. Mô tả các đặc điểm của mẫu khảo sát
- 4.3. Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và các tác động đến lựa chọn sinh kế của các hộ nông dân ở Ninh Thuận
- 4.4. Hiệu quả của các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 4.4.1. Hiệu quả kinh tế của các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 4.4.1.1. Chi phí đầu tư sản xuất đối với các mô hình CSA
- 4.4.1.2. Hiệu quả kinh tế của các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 4.4.2. Hiệu quả xã hội
- 4.4.3. Hiệu quả môi trường
- 4.4.3.1. Các ngoại ứng của các mô hình CSA
- 4.4.3.2. Đánh giá định tính về tác động của các mô hình CSA đến môi trường
- 4.4.3.3. Định lượng các giá trị môi trường của các mô hình CSA
- 4.5. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng hiệu quả áp dụng và quyết định lựa chọn mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu của nông hộ
- 4.5.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HIỆU QUẢ VÀ NHÂN RỘNG CÁC MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP THÔNG MINH VỚI KHÍ HẬU Ở VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
- 5.1. Căn cứ đề xuất định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển hiệu quả và nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu ở vùng DHNTB
- 5.2. Quan điểm và định hướng phát triển hiệu quả và nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ
- 5.3. Một số hàm ý chính sách đối với việc phát triển và nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 5.3. Các giải pháp phát triển và nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ
- 5.3.1. Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực cho các hộ nông dân về BĐKH và phát triển các mô hình CSA
- 5.3.2. Nhóm giải pháp hỗ trợ nhằm tăng cường hiệu quả các mô hình nông nghiệp thông minh với khí hậu
- 5.3.2.1. Giải pháp hỗ trợ nguồn vốn/tài chính
- 5.3.2.2. Giải pháp củng cố hạ tầng và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất
- 5.3.2.3. Giải pháp khuyến khích chuyển đổi và liên kết sản xuất
- 5.3.3. Nhóm giải pháp phát triển và nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh có hiệu quả và phù hợp ở vùng DHNTB
- KẾT LUẬN