NGHIÊN CỨU HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LÁ XOÀI NON (Mangifera indica L.) VÀ RỄ MẸ KEO (Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth.) TRÊN MÔ HÌNH CHUỘT GÂY TĂNG GLUCOSE HUYẾT
CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Mã ngành: 62 42 02 01)
Luận án "Nghiên cứu hoạt tính sinh học của lá xoài non (Mangifera indica L.) và rễ me keo (Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth.) trên mô hình chuột gây tăng glucose huyết" đề cập đến tầm quan trọng của các sản phẩm tự nhiên trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là trong điều trị bệnh đái tháo đường, với tiềm năng về chi phí và độ an toàn so với thuốc hóa học tổng hợp. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá hoạt tính sinh học của cao chiết toàn phần methanol từ lá xoài non (LXN) và rễ me keo (RMK) trong việc hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường (BĐTĐ) *in vitro*, đồng thời khảo sát ảnh hưởng của chúng trên mô hình chuột nhắt trắng bị tăng glucose huyết và rối loạn lipid huyết do alloxan monohydrate (AM) gây ra.
Nội dung nghiên cứu bao gồm định tính và định lượng thành phần hóa học của LXN và RMK, khảo sát hoạt tính chống oxy hóa, ảnh hưởng đến các enzyme chuyển hóa carbohydrate (G6Pase, G6PDH, LDH) *in vitro*, khả năng bảo vệ tế bào tụy tạng MIN6 khỏi sự chết. Các thí nghiệm *in vivo* được thực hiện trên chuột nhắt trắng để đánh giá hiệu quả điều trị BĐTĐ, điều hòa lipid huyết, phòng ngừa biến chứng bệnh tim mạch, điều hòa enzyme chuyển hóa glucose, khảo sát mô bệnh học gan và thận, và thử nghiệm độc tính cấp.
Tính mới của luận án thể hiện ở việc tập trung kiểm soát các enzyme chuyển hóa glucose (G6Pase, G6PDH, LDH) trong điều hòa glucose huyết, một hướng nghiên cứu còn khá mới mẻ tại Việt Nam. Nghiên cứu bảo vệ tế bào tụy tạng MIN6 bằng cao chiết thực vật cũng là lĩnh vực chưa được thực hiện nhiều trong nước. Đồng thời, lá xoài non và rễ me keo có rất ít nghiên cứu về khả năng chống BĐTĐ trên phạm vi quốc gia và quốc tế, như số liệu từ NCBI Pubmed cho thấy.
Kết quả cho thấy LXN và RMK đều có khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào tụy tạng MIN6, và ức chế hoạt động của enzyme G6Pase, G6PDH, LDH *in vitro*, trong đó RMK mang lại hiệu quả tốt hơn so với LXN. *In vivo*, cả hai cao chiết đều có tác dụng hạ glucose huyết, điều hòa lipid huyết, ảnh hưởng đến enzyme G6Pase (gan), G6PDH (gan), chống biến chứng bệnh tim mạch và phục hồi mô gan, thận ở chuột tăng glucose huyết. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc ứng dụng LXN và RMK trong hỗ trợ điều trị BĐTĐ.
1.2.1 Mục tiêu tổng quát
1.2.2 Nội dung nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
2.2.1 Định tính
2.2.2 Định lượng
2.2.2.1 Định lượng polyphenol tổng
2.2.2.2 Phương pháp định lượng flavonoid toàn phần
2.3.1 Khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của LXN và RMK in vitro
2.3.1.1 Khảo sát khả năng kháng oxy hóa bằng phương pháp trung hòa DPPH
2.3.1.2 Khảo sát khả năng kháng oxy hóa bằng phương pháp khử sắt
2.3.1.3 Khảo sát khả năng kháng oxy hóa bằng phương pháp trung hòa gốc ABTS+
2.3.2 Khảo sát ảnh hưởng của cao chiết thực vật đến hoạt động của enzyme in vitro
2.3.2.1 Khảo sát hoạt động của enzyme G6Pase in vitro
2.3.2.2 Khảo sát hoạt động của enzyme G6PDH in vitro
2.3.2.3 Khảo sát hoạt động của enzyme LDH in vitro
2.3.3 Khảo sát hiệu quả bảo vệ TB tụy tạng min6 in vitro
2.4.1 Xây dựng mô hình chuột nhắt trắng tăng glucose huyết
2.4.2 Khảo sát hiệu quả điều trị BĐTĐ của LXN/RMK in vivo
2.4.3 Khảo sát khả năng điều hòa lipid huyết trên chuột gây tăng glucose huyết của LXN và RMK
2.4.4 Hiệu quả điều hòa enzyme chuyển hóa in vivo
2.4.5 Khảo sát mô bệnh học gan và thận ở chuột thí nghiệm
3.2.1 Định tính
3.2.2 Hàm lượng polyphenol và flavonoid tổng
3.3.1 Khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của LXN/RMK in vitro
3.3.2 Khảo sát ảnh hưởng của LXN/RMK đến hoạt động của enzyme in vitro
3.3.3 Khảo sát hiệu quả bảo vệ TB tụy tạng MIN6 in vitro
3.4.1 Xây dựng mô hình chuột nhắt trắng tăng glucose huyết
3.4.2 Hiệu quả điều hòa glucose huyết trên chuột gây tăng glucose huyết của LXN và RMK
3.4.3 Hiệu quả điều hòa lipid huyết trên chuột gây tăng glucose huyết của cao chiết LXN và RMK
3.4.4 Hiệu quả điều hòa enzyme chuyển hóa glucose in vivo
3.4.4.1 Enzyme G6Pase
3.4.4.2 Enzyme G6PDH
3.4.4.3 Enzyme LDH
3.4.5 Khảo sát mô bệnh học gan và thận ở chuột gây tăng glucose huyết
3.4.5.1 Ảnh hưởng của LXN và RMK đến cấu trúc mô học gan
3.4.5.2 Ảnh hưởng của LXN và RMK đến cấu trúc mô học thận
3.5.1 Ảnh hưởng của LXN và RMK đến cấu trúc mô học gan và thận
3.5.1.1 Ảnh hưởng của LXN và RMK đến cấu trúc mô học gan
3.5.1.2 Ảnh hưởng của LXN và RMK đến cấu trúc mô học thận