Luận án Nghiên cứu hiện tượng dịch chuyển đất đá trên sườn dốc vùng đồi núi Quảng trị – Thừa Thiên Huế, đề xuất phương pháp dự báo và phòng chống phù hợp

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU HIỆN TƯỢNG DỊCH CHUYỂN ĐẤT ĐÁ TRÊN SƯỜN DỐC VÙNG ĐỒI NÚI QUẢNG TRỊ - THỪA THIÊN HUẾ, ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO VÀ PHÒNG CHỐNG PHÙ HỢP

Ngành:

Kỹ thuật địa chất

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu hiện tượng dịch chuyển đất đá (DCĐĐ) trên sườn dốc (SD) và mái dốc (MD) tại vùng đồi núi Quảng Trị - Thừa Thiên Huế (QT-TTH). Khu vực này chiếm hơn 2/3 diện tích lãnh thổ với địa hình quanh co, nhiều đèo dốc, cùng chế độ khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, thường xuyên xảy ra các quá trình DCĐĐ gây phá hủy taluy, nền đường, ách tắc giao thông, và thiệt hại lớn về người, tài sản. Các nghiên cứu trước đây về bản chất, nguyên nhân, điều kiện, động lực, quy luật, phân loại, dự báo và phòng chống DCĐĐ còn hạn chế và chưa thấu đáo.

Mục tiêu chính của luận án là xác định hiện trạng, nguyên nhân, động lực và quy luật phân bố, phát triển các quá trình DCĐĐ trên SD vùng đồi núi QT-TTH. Từ đó, thành lập bản đồ phân vùng dự báo nguy cơ trượt lở đất đá (TLĐĐ) và đề xuất các giải pháp phòng chống (GPPC) phù hợp, góp phần vào sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội. Đối tượng nghiên cứu là môi trường tự nhiên - kỹ thuật (TN-KT) vùng đồi núi QT-TTH, trọng tâm là SD, MD và quá trình DCĐĐ, chủ yếu là trượt lở.

Luận án đã phân tích, đánh giá các yếu tố môi trường TN-KT và ảnh hưởng của chúng đến DCĐĐ, đề xuất phân loại các quá trình dịch chuyển đất đá, và vận dụng thành công phương pháp mô hình toán - bản đồ với sự hỗ trợ của công nghệ GIS để đánh giá cường độ hoạt động DCĐĐ. Các luận điểm bảo vệ khẳng định DCĐĐ là kết quả tương tác giữa các yếu tố tự nhiên và hoạt động kinh tế - xây dựng, trong đó hoạt động xây dựng đường giao thông và mưa cường độ cao kéo dài là nguyên nhân chính. Hiện tượng TLĐĐ có thể được đánh giá và dự báo bằng mô hình toán - bản đồ với GIS theo 5 cấp độ, trong đó cường độ trượt lở từ mạnh đến rất mạnh chiếm 44,58% và tập trung chủ yếu trên mái dốc đường giao thông.

Kết quả nghiên cứu cho thấy DCĐĐ phát sinh mạnh mẽ trong điều kiện thuận lợi về cấu trúc địa chất (đá trầm tích lục nguyên, đá biến chất chiếm 87,4%) và địa hình (độ dốc 31-60° chiếm 59,5%), với loại hình trượt đất đá chiếm ưu thế (53,4%). Hoạt động kinh tế - xây dựng công trình kết hợp với mưa lớn kéo dài là hai nguyên nhân chủ yếu. Luận án đã xác lập 5 cấp nguy cơ TLĐĐ trên mái dốc khi có sự tác động làm đường giao thông, và 2 cấp nguy cơ (yếu, rất yếu) trên SD tự nhiên khi không có tác động kinh tế - xây dựng. Trên cơ sở đó, các giải pháp phòng chống, giảm thiểu tác hại của DCĐĐ đã được lựa chọn và đề xuất, có tính đến hiệu quả kinh tế - kỹ thuật và tính khả thi.