Luận án Nghiên cứu giải pháp kỹ thuật phát triển sản xuất ngô xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái.

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP KỸ THUẬT PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NGÔ XUÂN TRÊN ĐẤT RUỘNG BẬC THANG MỘT VỤ TỈNH YÊN BÁI

Ngành:

Khoa học cây trồng

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Tài liệu này trình bày tóm tắt luận án tiến sĩ nông nghiệp về việc nghiên cứu giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển sản xuất ngô xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái. Ruộng bậc thang tại Yên Bái, với diện tích 5.787,78 ha, chiếm 5,36% tổng diện tích đất nông nghiệp toàn tỉnh, có giá trị về an ninh lương thực và văn hóa. Tuy nhiên, các ruộng này thường chỉ canh tác một vụ lúa mùa với năng suất thấp, hiệu quả sản xuất không cao và thời gian bỏ hóa kéo dài 7 tháng. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và tăng thêm vụ ngô xuân trong thời gian bỏ hóa là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm đánh giá thực trạng sản xuất ngô xuân, xác định giống ngô năng suất cao phù hợp với điều kiện sinh thái và tập quán canh tác địa phương, xác định kỹ thuật canh tác ngô tối ưu (thời vụ, phương pháp gieo trồng, phân bón), và xây dựng mô hình trình diễn sản xuất ngô xuân.

Các kết quả chính của luận án đã xác định được hai giống ngô lai là LVN17 và NK6101 phù hợp cho canh tác vụ Xuân trên đất ruộng bậc thang ở Yên Bái, với năng suất thực thu đạt từ 60,51 - 71,19 tạ/ha. Các biện pháp kỹ thuật canh tác tối ưu được đề xuất bao gồm: thời vụ gieo từ 10/2 đến 20/2 hàng năm để đảm bảo cây ngô sinh trưởng thuận lợi, tỷ lệ sâu bệnh hại thấp và thu hoạch trước 30/6; phương pháp làm đất tối thiểu; che phủ 5 tấn vật liệu hữu cơ/ha; và bón phân cân đối 150 kg N + 120 kg P2O5 + 90 K2O/ha cho ngô lấy hạt. Đối với ngô sinh khối, khuyến nghị mật độ 7,7 vạn cây/ha và bón 180 kg N/ha.

Mô hình sản xuất ngô xuân áp dụng đồng bộ các kỹ thuật này đã chứng minh hiệu quả vượt trội, đạt năng suất 51,6 - 55,5 tạ/ha và mang lại lãi thuần cao hơn đáng kể (tăng từ 14,68 - 18,16%) so với mô hình đối chứng. Luận án cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để phát triển bền vững sản xuất ngô xuân, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và an ninh lương thực tại các vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết
  • 2. Mục tiêu của nghiên cứu
  • 3. Đóng góp mới của luận án
  • 4. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án
    • Về mặt khoa học
    • Về mặt thực tiễn
  • 5. Bố cục luận án

• CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1. Tổng quan ruộng bậc thang
    • 1.1.1. Nghiên cứu về đất ruộng bậc thang trên thế giới
    • 1.1.2. Nghiên cứu về đất ruộng bậc thang vùng miền núi phía Bắc Việt Nam
    • 1.1.3. Nghiên cứu về đất ruộng bậc thang tại tỉnh Yên Bái
  • 1.2. Vai trò của cây ngô
  • 1.3. Yêu cầu sinh thái của cây ngô
    • 1.3.1. Nhiệt độ
    • 1.3.2. Ánh sáng
    • 1.3.3. Nước
  • 1.4. Những nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật tăng năng suất ngô
    • 1.4.1. Nghiên cứu về bộ giống ngô tại Việt Nam
    • 1.4.2. Nghiên cứu về thời vụ gieo trồng ngô
    • 1.4.3. Nghiên cứu về phân bón
      • 1.4.3.1. Nghiên cứu về phân bón đạm
      • 1.4.3.2. Nghiên cứu về phân bón lân
      • 1.4.3.3. Nghiên cứu về phân kali
    • 1.4.4. Nghiên cứu về che phủ cho cây ngô
    • 1.4.5. Nghiên cứu về mật độ cho cây ngô
  • 1.5. Kết luận rút ra từ phần tổng quan

• CHƯƠNG II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Vật liệu nghiên cứu
  • 2.2. Nội dung nghiên cứu
    • 2.2.1. Điều tra, đánh giá thực trạng sản xuất ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
    • 2.2.2. Nghiên cứu xác định giống ngô phù hợp cho canh tác vụ Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
    • 2.2.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
      • 2.2.3.1. Mô hình hóa xác định khung thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái.
      • 2.2.3.2. Thí nghiệm xác định thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái.
      • 2.2.3.3. Thí nghiệm xác định thời vụ gieo trồng kết hợp phương pháp gieo trồng ngô.
      • 2.2.3.4. Thí nghiệm xác định lượng phân lân và kỹ thuật che phủ thích hợp.
      • 2.2.3.5. Thí nghiệm xác định lượng phân bón đạm và mật độ gieo trồng hợp lý cho canh tác ngô trồng với mật độ dày làm thức ăn chăn nuôi.
    • 2.2.4. Xây dựng mô hình sản xuất ngô Xuân lấy hạt trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
  • 2.3. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
    • 2.3.2. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng
    • 2.3.3. Nghiên cứu xác định giống ngô phù hợp cho canh tác vụ Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại Yên Bái.
    • 2.3.4. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
      • 2.3.4.1. Mô hình hóa xác định khung thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái.
      • 2.3.4.2. Thí nghiệm xác định thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái.
      • 2.3.4.3. Thí nghiệm xác định thời vụ gieo trồng kết hợp phương pháp gieo trồng ngô.
      • 2.3.3.4. Thí nghiệm xác định lượng phân lân và kỹ thuật che phủ thích hợp.
      • 2.3.3.5. Thí nghiệm xác định lượng phân bón đạm và mật độ gieo trồng hợp lý cho canh tác ngô trồng với mật độ dày làm thức ăn chăn nuôi.
    • 2.3.4. Xây dựng mô hình sản xuất ngô Xuân lấy hạt trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái.
  • 2.4. Phương pháp xử lý số liệu
  • 2.5. Địa bàn nghiên cứu

• CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Kết quả điều tra, đánh giá thực trạng sản xuất ngô xuân trên đất ruộng bậc thang tại tỉnh Yên Bái
    • 3.1.1. Điều kiện tự nhiên tỉnh Yên Bái
    • 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Yên Bái
    • 3.1.3. Sản xuất ruộng bậc thang 1 vụ tại tỉnh Yên Bái
    • 3.1.4. Thực trạng sản xuất ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang tỉnh Yên Bái
      • 3.1.4.1. Diện tích sản xuất ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang tỉnh Yên Bái
      • 3.1.4.2. Cơ cấu giống ngô vụ Xuân trên đất ruộng bậc thang tỉnh Yên Bái
      • 3.1.4.3. Thời vụ gieo trồng trên đất ruộng bậc thang tỉnh Yên Bái
      • 3.1.4.4. Một số biện pháp kỹ thuật áp dụng trồng ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang
      • 3.1.4.5. Những thuận lợi và khó khăn chính khi trồng ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang ở tỉnh Yên Bái
  • 3.2. Kết quả nghiên cứu xác định giống ngô phù hợp cho canh tác vụ Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại Yên Bái
  • 3.3. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái
    • 3.3.1. Mô hình hóa xác định khung thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái
      • 3.3.1.1. Khả năng tránh chết rét (P1)
      • 3.3.1.2. Kết quả xác định thời vụ gieo cho thu hoạch trước 30/6 (P2)
      • 3.3.1.3. Thời vụ gieo để đạt năng suất trên 70% năng suất tối đa (P3)
      • 3.3.1.4. Khung thời vụ gieo trồng phù hợp tại 3 huyện
    • 3.3.2. Kết quả nghiên cứu xác định thời vụ gieo trồng ngô Xuân hợp lý trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái
    • 3.3.3. Kết quả xác định thời vụ gieo trồng kết hợp phương pháp gieo trồng ngô
    • 3.3.4. Kết quả nghiên cứu xác định lượng phân lân và kỹ thuật che phủ thích hợp
    • 3.3.5. Kết quả xác định lượng phân bón đạm và mật độ gieo trồng hợp lý cho canh tác ngô trồng với mật độ dày làm thức ăn chăn nuôi
      • 3.3.5.1. Ảnh hưởng của mật độ và phân đạm đến sinh trưởng ngô sinh khối
      • 3.3.5.2. Ảnh hưởng của mật độ và phân đạm đến các đặc điểm chất lượng ngô sinh khối tại Yên Bái
  • 3.4. Xây dựng mô hình sản xuất ngô Xuân lấy hạt trên đất ruộng bậc thang một vụ tại tỉnh Yên Bái
    • 3.4.1. Đánh giá ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật đến mô hình ngô LVN17 trong vụ Xuân năm 2019
    • 3.4.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình
  • 3.5. Đề xuất biện pháp kỹ thuật phát triển sản xuất ngô Xuân trên đất ruộng bậc thang một vụ tỉnh Yên Bái

• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

  • 4.1. Kết luận
  • 4.2. Đề nghị

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN