NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ RỦI RO ĐA THIÊN TAI ĐỐI VỚI CÁC TỈNH VEN BIỂN TRUNG TRUNG BỘ
Biến đổi khí hậu
Luận án tập trung vào nghiên cứu đánh giá rủi ro đa thiên tai (RRĐTT) đối với các tỉnh ven biển Trung Trung Bộ, một khu vực thường xuyên chịu tác động bất lợi của các thiên tai như bão, lũ, ngập lụt và mưa lớn. Bối cảnh nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc tiếp cận đa thiên tai trong quản lý rủi ro do tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu (BĐKH), thay vì chỉ tập trung vào từng đơn thiên tai riêng lẻ.
Mục tiêu chính của luận án là xây dựng phương pháp đánh giá RRĐTT xảy ra đồng thời hoặc nối tiếp đối với bão và mưa lớn ở vùng ven biển Việt Nam. Đồng thời, nghiên cứu cũng nhằm đánh giá mức độ rủi ro đa thiên tai do bão, mưa lớn trong bão và mưa lớn sau bão tại khu vực Trung Trung Bộ, cùng với tác động của BĐKH đến sự gia tăng của các rủi ro này. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập, phân tích tổng hợp số liệu, điều tra thực tế, phương pháp chuyên gia, phương pháp toán thống kê để xác định xác suất vượt ngưỡng của thiên tai đơn và đa thiên tai, cùng với việc áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro của UNISDR và IPCC. Hàm Copula được sử dụng để xác định phân bố đồng thời của đa thiên tai, và phương pháp ma trận được kế thừa để đánh giá đa tổn thương.
Kết quả nghiên cứu cho thấy luận án đã hoàn thiện được phương pháp đánh giá RRĐTT trong trường hợp các hiểm họa xảy ra đồng thời hoặc nối tiếp, áp dụng thành công cho khu vực ven biển Trung Trung Bộ. Mức độ RRĐTT được khẳng định là cao hơn đáng kể so với trường hợp đơn thiên tai. BĐKH được chứng minh là làm gia tăng mưa cực đoan, rủi ro thiên tai (RRTT) và RRĐTT. Cụ thể, các huyện ven biển Trung Trung Bộ có mức độ RRĐTT từ cao đến rất cao, với sự gia tăng trung bình từ 1,5-1,8 lần so với RRTT gió mạnh. Trong quá khứ, mức độ thay đổi đa hiểm họa do mưa trong bão kết hợp mưa sau bão đã gia tăng trung bình khoảng 27%. Dự báo trong tương lai, khả năng xuất hiện gió mạnh và mưa lớn cực đoan sẽ tiếp tục tăng, làm gia tăng thêm RRTT và RRĐTT.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hoàn thiện phương pháp đánh giá RRĐTT và ứng dụng nó để đánh giá tác động của BĐKH. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp bằng chứng về tác động của BĐKH và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp công cụ và kết quả đánh giá rủi ro cho công tác quy hoạch, quản lý và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.