Luận án Nghiên cứu đánh giá mức độ tổn thương do xâm nhập mặn trong các tầng chứa nước ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN TRONG CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC VEN BIỂN TỈNH NINH THUẬN, BÌNH THUẬN

Ngành:

Địa lý tài nguyên và môi trường

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu đánh giá mức độ tổn thương do xâm nhập mặn (XNM) trong các tầng chứa nước (TCN) ven biển tại hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, khu vực Nam Trung Bộ Việt Nam. Đây là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH) và nước biển dâng (NBD), với khí hậu khắc nghiệt, lượng mưa thấp, hạn hán và XNM diễn ra thường xuyên. Nước dưới đất tại đây là nguồn tài nguyên quý giá nhưng đang suy giảm về trữ lượng và chất lượng.

Mục tiêu của nghiên cứu là xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn để đánh giá mức độ tổn thương do XNM, dựa trên phân tích các yếu tố địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội, môi trường, BĐKH và NBD. Các nội dung chính bao gồm tổng quan nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý luận, nghiên cứu đặc điểm và hiện trạng nhiễm mặn tài nguyên nước dưới đất (NDĐ), đánh giá mức độ tổn thương, sử dụng mô hình NDĐ kết hợp mô hình dịch chuyển mặn nhạt để mô phỏng biến động tổn thương theo các kịch bản BĐKH và NBD, và đề xuất các giải pháp hạn chế XNM.

Luận án đã lựa chọn phương pháp GALDIT để đánh giá tính dễ bị tổn thương các TCN trầm tích Đệ tứ ven biển, kết hợp với phương pháp chuyên gia AHP để xác định trọng số các nhân tố. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ điều tra, khảo sát thực địa, đo địa vật lý, thí nghiệm và phân tích mẫu nước. Kết quả cho thấy tiềm năng NDĐ phần nước nhạt của các TCN trầm tích Đệ tứ (Holocen qh và Pleistocen qp) dải ven biển Ninh Thuận - Bình Thuận là 885.030 m³/ngày, với trữ lượng nước nhạt có thể khai thác là 265.509 m³/ngày, cho thấy tài nguyên này hạn chế và dễ bị tổn thương.

Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương chỉ ra rằng vùng có nguy cơ tổn thương cao và rất cao chiếm trên 87% tổng diện tích phân bố TCN qh và trên 60% đối với TCN qp. Các mô hình dự báo XNM (Visual MODFLOW và SEAWAT) theo kịch bản BĐKH (RCP4.5 và RCP8.5) đến năm 2100 cho thấy diện tích mặn có xu hướng giảm. Dựa trên kết quả này, luận án đề xuất các giải pháp như xây dựng bồn thấm bổ sung nhân tạo và tường chắn (đập ngầm) tại các khu vực phù hợp, đã được kiểm nghiệm qua mô hình và cho thấy hiệu quả trong việc tăng cốt cao mực nước, góp phần đáp ứng yêu cầu cấp nước sạch và phát triển kinh tế - xã hội.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của luận án
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
  • 3. Các nội dung nghiên cứu chính của luận án

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

  • 1.1. Nghiên cứu tổn thương do xâm nhập mặn trên thế giới
    • 1.1.1. Tổng quan các phương pháp đánh giá tính dễ bị tổn thương của các tầng chứa nước
    • 1.1.1. Nghiên cứu xâm nhập mặn
    • 1.1.2. Nghiên cứu tính tổn thương do XNM trong bối cảnh BĐKH và NBD đến nước dưới đất trên thế giới
  • 1.2. Nghiên cứu tổn thương do xâm nhập mặn Việt Nam

• CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật sử dụng
    • 2.1.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu
    • 2.1.2. Phương pháp thống kê
    • 2.1.3. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
    • 2.1.4. Phương pháp xác định tài nguyên dự báo
    • 2.1.5 Phương pháp tính trữ lượng có thể khai thác
    • 2.1.6. Phương pháp mô hình
    • 2.1.7. Phương pháp đánh giá mức độ tổn thương xâm nhập mặn các tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ ven biển
    • 2.1.8. Phương pháp chuyên gia và phương pháp phân tích thứ bậc (Analytical Hierichcal Process - AHP)
  • 2.2. Khung logic nghiên cứu
  • 2.3. Dữ liệu nghiên cứu

• CHƯƠNG 3. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TÀI NGUYÊN NƯỚC DƯỚI ĐẤT VÙNG VEN BIỂN NINH THUẬN, BÌNH THUẬN

  • 3.1. Đặc điểm địa chất thủy văn
    • 3.1.1. Tính toán tài nguyên dự báo nước dưới đất
  • 3.3.2. Tính toán trữ lượng có thể khai thác

• CHƯƠNG 4. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO XÂM NHẬP MẶN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU XÂM NHẬP MẶN CỦA CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC TRẦM TÍCH ĐỆ TỨ VÙNG VEN BIỂN TỈNH NINH THUẬN, BÌNH THUẬN

  • 4.1. Kết quả xác định trọng số các nhân tố GALDIT cho khu vực ven biển Ninh Thuận, Bình Thuận
  • 4.2. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn các tầng chứa nước ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
    • 4.2.1. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn tầng chứa nước Holocen (qh) ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
    • 4.2.2. Đánh giá hiện trạng mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn tầng chứa nước Pleistocen (qp) ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
  • 4.3 Kiểm định phương pháp đánh giá mức độ dễ bị tổn thương do xâm nhập mặn các TCN ven biển vùng Ninh Thuận - Bình Thuận
  • 4.4. Đề xuất giải pháp giảm thiểu xâm nhập mặn các tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ vùng ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận
    • 4.4.1. Nguyên tắc chung của các giải pháp khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước dưới đất nhằm giảm thiểu quá trình xâm nhập mặn
    • 4.4.2. Thiết kế, lựa chọn giải pháp hạn chế xâm nhập mặn cho khu vực ven biển tỉnh Ninh Thuận
      • a). Thiết kế công trình bồn thấm bổ sung nhân tạo nước dưới đất
      • b). Thiết kế công trình điển hình tường chắn (đập ngầm)

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • KẾT LUẬN
  • KIẾN NGHỊ

• NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

• Một số hình ảnh và đồ thị

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ