NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA CÂY GIẢO CỔ LAM QUẢ DẸT (Gynostemma compressum X.X. Chen & D.R. Liang)
Dược liệu - Dược học cổ truyền, Mã số: 9720206
Luận án tập trung nghiên cứu đặc điểm thực vật, thành phần hóa học và một số tác dụng sinh học của cây Giảo cổ lam quả dẹt (Gynostemma compressum X.X. Chen & D.R. Liang) nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc khai thác và sử dụng hiệu quả loài này tại Việt Nam. Đây là lần đầu tiên loài GCL quả dẹt được nghiên cứu đầy đủ về các khía cạnh này.
Về thực vật, nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm hình thái, thẩm định tên khoa học là G. compressum X.X.Chen & D.R.Liang, và xác định đặc điểm vi phẫu của thân, lá, và bột dược liệu, góp phần nhận biết và tiêu chuẩn hóa dược liệu. Về hóa học, đã định tính sự có mặt của 7 nhóm chất chính bao gồm flavonoid, saponin, caroten, sterol, đường khử, acid amin và polysaccharid. Đặc biệt, 17 hợp chất đã được phân lập và xác định cấu trúc từ phần trên mặt đất, trong đó có 3 chất đã biết (corchoinol C, hydroxymethylfurfural, gycomosid II) và 14 hợp chất mới được đề nghị gọi tên là Gycomol VN1-VN4 và Gycomosid VN1-VN10.
Về tác dụng sinh học, luận án đã xác định độc tính cấp của cao chiết nước (LD50 20,4 g/kg) và cao chiết cồn EtOH 80% (LD50 23,78 g/kg), cho thấy độ an toàn cao. Các thí nghiệm in vitro chứng minh cao chiết phân đoạn n-hexan và n-butanol ức chế tích tụ lipid trên tế bào gan HepG2, cũng như hoạt hóa p-AMPK và p-ACC, đồng thời ức chế FAS và SREBP-1c trên tế bào mô mỡ 3T3-L1. Năm hợp chất phân lập (GC3, GC5, GC6, GC8, GC13) cũng thể hiện tác dụng hoạt hóa p-AMPK và p-ACC, với GC13 cho thấy tác dụng phụ thuộc nồng độ và thời gian. Nghiên cứu in vivo trên mô hình đái tháo đường type 2 thực nghiệm cho thấy cao chiết EtOH 80% Giảo cổ lam quả dẹt có tác dụng hạ glucose máu tương đương gliclazid, giảm chỉ số MDA ở tụy và cải thiện cấu trúc vi thể gan, tụy. Kết quả này là cơ sở khoa học cho tiềm năng phát triển chế phẩm ngăn ngừa các bệnh liên quan đến chế độ ăn uống.
Luận án có 149 trang, gồm 4 chương, 36 bảng, 59 hình, 163 tài liệu tham khảo và 5 phụ lục (97 trang). Bố cục gồm:
B. NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN