Luận án – Nghiên cứu biến động sử dụng đất nông nghiệp vùng ven biển tỉnh Nam Định bằng mô hình CLUMondo

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TỈNH NAM ĐỊNH BẰNG MÔ HÌNH CLUMONDO

Ngành:

Quản lý đất đai

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu biến động sử dụng đất nông nghiệp vùng ven biển tỉnh Nam Định bằng mô hình CLUMondo" giải quyết vấn đề cấp thiết về biến động sử dụng đất nông nghiệp tại các vùng ven biển, nơi quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và gia tăng dân số đang gây áp lực lớn, làm thu hẹp diện tích đất nông nghiệp và ảnh hưởng đến môi trường, kinh tế - xã hội. Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các yếu tố ảnh hưởng và biến động sử dụng đất nông nghiệp, dự báo xu hướng này đến năm 2030 bằng mô hình CLUMondo, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả.

Nghiên cứu tập trung vào sự biến động của các loại đất nông nghiệp (sản xuất, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối) tại ba huyện ven biển Nam Định (Nghĩa Hưng, Giao Thủy, Hải Hậu) trong giai đoạn 2005-2019. Phương pháp luận tích hợp công nghệ viễn thám, GIS và mô hình CLUMondo để mô phỏng sự thay đổi, kết hợp với thu thập số liệu thứ cấp, điều tra nông hộ và thảo luận nhóm.

Kết quả cho thấy, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại các huyện ven biển Nam Định năm 2019 chủ yếu là đất lúa (41,21%) và đất nuôi trồng thủy sản (13,55%). Giai đoạn 2005-2019 ghi nhận xu hướng giảm mạnh đất lúa (giảm 6306,13 ha) và đất lâm nghiệp (giảm 1491,57 ha), trong khi đất nuôi trồng thủy sản và đất trồng cây lâu năm tăng đáng kể (tăng lần lượt 5952,79 ha và 472,31 ha). Các yếu tố kinh tế - xã hội và môi trường như chính sách sử dụng đất địa phương, công nghệ, điều kiện kinh tế, giá cả thị trường và biến đổi khí hậu là những nhân tố ảnh hưởng mạnh mẽ. Đặc biệt, chính sách quy hoạch đất đai đóng vai trò quyết định trong chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Các yếu tố không gian như khoảng cách tới mặt nước, khu dân cư, trung tâm thương mại, độ cao, tính chất đất và khu dự trữ sinh quyển cũng có tác động đáng kể.

Dự báo đến năm 2030 bằng mô hình CLUMondo cho thấy đất nuôi trồng thủy sản và đất rừng phòng hộ tiếp tục tăng, trong khi đất lúa tiếp tục giảm, đặc biệt ở các kịch bản phát triển theo định hướng quy hoạch. Điều này đặt ra thách thức về an ninh lương thực và tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm môi trường. Luận án đề xuất các giải pháp quản lý toàn diện bao gồm rà soát pháp luật, đảm bảo an ninh lương thực, quy hoạch tổng thể, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm phát triển bền vững.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN 1. MỞ ĐẦU

  • 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
    • 1.5.1. Về mặt khoa học
    • 1.5.2. Về mặt thực tiễn

• PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP BẰNG MÔ HÌNH CLUMONDO
    • 2.1.1. Tổng quan về đất nông nghiệp và biến động sử dụng đất nông nghiệp
    • 2.1.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
    • 2.1.3. Các phương pháp nghiên cứu biến động sử dụng đất nông nghiệp
      • 2.1.3.1. Nghiên cứu biến động sử dụng đất bằng công nghệ viễn thám và GIS
      • 2.1.3.2. Sử dụng mô hình hóa trong nghiên cứu biến động sử dụng đất
  • 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP BẰNG MÔ HÌNH CLUMONDO
    • 2.2.1. Các nghiên cứu trên thế giới
    • 2.2.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
  • 2.3. TÓM TẮT TỔNG QUAN VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

• PHẦN 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
  • 3.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
  • 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 3.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
    • 3.3.2. Phương pháp giải đoán ảnh viễn thám và phân tích không gian
    • 3.3.3. Phương pháp mô hình CLUMondo dự báo biến động sử dụng đất
    • 3.3.4. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu

• PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1. ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
    • 4.1.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
    • 4.1.2. Điều kiện kinh tế- xã hội khu vực nghiên cứu
    • 4.1.3. Tình hình sử dụng và quản lý sử dụng đất khu vực nghiên cứu
  • 4.2. BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TỈNH NAM ĐỊNH
    • 4.2.1. Thực trạng sử dụng đất qua các năm 2005, 2010, 2015 và 2019
    • 4.2.2. Biến động sử dụng đất khu vực nghiên cứu qua các giai đoạn 2005 - 2010 - 2015 - 2019
  • 4.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TỈNH NAM ĐỊNH
    • 4.3.1. Yếu tố kinh tế xã hội và môi trường ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
    • 4.3.2. Yếu tố không gian ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
  • 4.4. DỰ BÁO XU THẾ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TỈNH NAM ĐỊNH
    • 4.4.1. Thiết lập số liệu đầu vào cho mô hình biến động sử dụng đất CLUMondo
    • 4.4.2. Đánh giá độ chính xác của bản đồ dự báo từ mô hình CLUMondo
    • 4.4.3. Các kịch bản phát triển KTXH và quản lý đất đai vùng ven biển tỉnh Nam Định đến năm 2030
    • 4.4.4. Kết quả dự báo thay đổi sử dụng đất theo các kịch bản đến năm 2030 tại vùng ven biển tỉnh Nam Định
    • 4.4.5. Tác động của chính sách tới biến động sử dụng đất
  • 4.5. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TỈNH NAM ĐỊNH
    • 4.5.1. Cơ sở xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý biến động sử dụng đất nông nghiệp vùng ven biển tỉnh Nam Định
    • 4.5.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý biến động sử dụng đất nông nghiệp vùng ven biển tỉnh Nam Định

• PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 5.1. KẾT LUẬN
  • 5.2. KIẾN NGHỊ