NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Kế toán
Vấn đề công bố thông tin và minh bạch thông tin về hoạt động kinh doanh có vai trò quan trọng đối với các tổ chức và cá nhân trong nền kinh tế thị trường. Minh bạch thông tin giúp đơn vị kinh doanh lành mạnh hóa hoạt động, hạn chế tình trạng bất đối xứng về thông tin, qua đó giảm thiểu chi phí thông tin cho các bên liên quan. Các nghiên cứu trên thế giới về nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin của ngân hàng thương mại chưa có kết luận thống nhất. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về công bố thông tin của ngân hàng thương mại còn hạn chế về phạm vi và thời gian, chủ yếu tập trung vào báo cáo tài chính của một vài ngân hàng trong 1-2 năm tài chính, chưa toàn diện.
Luận án này được thực hiện nhằm nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trên báo cáo thường niên của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu báo cáo thường niên của 27 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2014-2019. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu bao gồm thống kê mô tả để đo lường mức độ công bố thông tin và hồi quy tuyến tính để xác định các nhân tố ảnh hưởng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ công bố thông tin trung bình của các ngân hàng thương mại Việt Nam trên báo cáo thường niên trong giai đoạn 2014-2019 đạt hơn 62%. Luận án đã phân tích 9 nhân tố tiềm năng: tuổi của ngân hàng, quy mô hoạt động, tỷ lệ thanh khoản, tỷ suất sinh lời ROA, tỷ lệ nợ, chủ thể kiểm toán (Big4), tỷ lệ tài sản cố định, tình hình niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán và tỷ lệ vốn đầu tư nước ngoài. Kết quả kiểm định cho thấy có mối quan hệ thuận chiều giữa nhân tố chủ thể kiểm toán Big4, tình trạng niêm yết trên thị trường chứng khoán và tỷ lệ vốn đầu tư nước ngoài với mức độ công bố thông tin. Các nhân tố còn lại của mô hình nghiên cứu ảnh hưởng không đáng kể đến mức độ công bố thông tin.
Dựa trên kết quả này, luận án đề xuất các hàm ý chính sách và giải pháp nhằm hoàn thiện vấn đề công bố thông tin, bao gồm: các ngân hàng thương mại cần xây dựng mối quan hệ bền vững với các công ty kiểm toán lớn (Big4), xây dựng lộ trình niêm yết cổ phiếu lên thị trường chứng khoán, và hoàn thiện hệ thống báo cáo thường niên để thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Báo cáo thường niên nên cung cấp chi tiết, rõ ràng về chiến lược kinh doanh, quản trị ngân hàng, rủi ro và việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III. Luận án cũng ghi nhận các hạn chế như dữ liệu chưa đầy đủ và minh bạch, định dạng báo cáo không thống nhất, phương pháp chấm điểm đơn giản và khó khăn trong việc đưa các nhân tố khác vào mô hình.